Appingedam: kerkezaken 1641-1672

Op de lidmaten website van Menne Glas staan uittreksels van 4 delen kerkezaken van Appingedam van de hand van voornoemde Menne. De oudste twee delen (RAG toegang 202 nrs 1 en 2) ontbreken.

Wij, Riana Luiks (bewerking van een stuk van het tweede deel en correctie van de rest), Henk Hartog (correctie van het eerste deel) en Gert Schansker (bewerking van het eerste deel en een groot deel van het tweede deel) hebben geprobeerd hier wat aan te doen.

Hoewel de kerkelijke zaken van Appingedam al vanaf november 1596 werden aangetekend werden aanvankelijk de namen van de lidmaten niet of elders opgetekend. Vaak werden wel aantallen genoemd, maar helaas geen namen.

In 1609 werd een lidmatenlijst opgenomen en vanaf dat moment werden ook de nieuwe lidmaten in dit boek aangetekend. Vooral het eerste deel is in een moeilijk leesbaar handschrift geschreven (tenminste in vergelijking met de notulen van de civiele zaken van de hoge justitie kamer uit dezelfde periode).

De bewerking is geen transcriptie maar er is wel geprobeerd om zoveel mogelijk interessante gebeurtenissen in dit uittreksel mee te nemen.

 

Gert Schansker

Szeged, 28 november 2010

 

In deze bewerking staan op diverse plekken namen in rijen onder elkaar. Om dit op internet te kunnen tonen zou meer tijd vergen dan ik momenteel heb, vandaar dat de namen hier voorlopig direct na elkaar volgen met in deels (!) een vermelding mijnerzijds dat het om namen in kolommen gaat. Let in deze gevallen op want het kan hier en daar onduidelijk zijn wat nu waarbij hoort!

Jacob Boerema

fol.1

Consistoriboeck

inhoudende eenige geschiedenissen,

voorgevallen bij die gemeinte

Jesu Christi

in

Appingedam, van den jaare

1641, begonnen in

Februario.

 

Het eerste consistorieboeck onser gemeinte vangt aen

(Jae t vanght aen anno 1594, ter tijde Artopaei

[dit was Rudolphus Artopaeus die vervolgens predikant was te Delfzijl] (doch met weinigen)

1596, ende eindiget 1628, in december. Het ander

beginnt 1629, in Januario, ende wert ge-eindiget

1641, in Februario. Dese beide boeken, in een

gebonden, nae consistoriale voorgaende resolutie,

werde in een kistjen wel verwaart.

fol. 1v

 

[blanco folio]

 

fol. 2

 

Immanuel

Anno 1641, den 14 Februarii, was ver-

gaderinge, allwaer, nae den gebede, die E. heer

borgermeester Hinrick Smidt des redgers

handt vertoonde, als copie van acte, ofte sen-

tentie, gesproken van den E. heeren redger Eltjo

Hiddes, nopende die lasteringen van Grietie

Vos. Wanneer dan die sake allsoo rechtliken

is afgedaen, soo wert geresolveert, dat men

ook nu kerkliken daerin sall doen, ende dat elck

daerop sall bedacht sijn tegen die naeste ver-

gaderinge, omme te procederen, soo alls ’t tot

Godes eere, ende stichtinge deser gemeente,

ende haere, Grietjen, verbeeteringe mag dienen,

ende soo rijplick daerin te handelen. Daerover sall

sie tegen die tijt voor ons geciteert werden.

 

Anno 1641, den 28 Februarii, was weder

consistorie, daer nae den gebeede, die E.

heer borgermeester Pieter Jacobs eenen brief

vertoonde, geschreven van den E. heeren redger

voorseit, inhoudende, doch breeder, alls die voo-

rige copie. Doch allsoo die E. heer borgermee-

ster, Hinrick Smidt, niet in den Dam was, ende

Grietie Vos ooc niet bij ons, soo heeft men niet ten

volle gedaen. Allevenwel heeft men eenen aen-

vang gemaeckt, dat men die sake heeft overge-

legt, ooc eenige puncten geresolveert, omme met

rijpe deliberatie te doen in die naeste verga-

deringe, waertoe sie ooc sall geciteert werden.

 

fol. 2v

 

Anno 1641 den 2 April is consistorie gehouden voor het

h. Avontmael des heeren, als waer na het gebedt ende ver

claringe van die hooftpoincten onser Christlijcke religie

summarische wijse nae gewoonheit van onse gemeente

alhijr, sijn angenomen tot niewe ledematen, dese naevolgende

personen

Theodorus Mejers

Pieter Ennes

Aelten Jans

Hille Berents

Pietercke Harckes

Trijne Hermans

Mette Jansens

Jantien Frericks

Op den selvigen tijdt is raport gedaen an domino Sibrando, vanwege

die commissie, dwelcke sijn E. neffens d. Pimperlings ende

Steven Jansen als mede prediger ende ouderlings aen het E.

classe, gehouden sijnde den 29 Martij 1641 in den Dam.

noopende die saeke die daer swevet tusschen den E. Borge

mester Henrick Smidt ende Gretien Vos, waer bij dominus Pim

perlings die suspentie over Grete Vos van het E. classe ge

pronuntieert hadde voorgelesen ende an domino Sibrando overgele

vert om in die naeste proeffpredicatie sulcks die geheele

gemeente bekent te maeken, het welcke dominus Sibrandus om

te effectueren oock heeft angenomen.

Hijr op heeft Henrick Smits audientie versocht ende binnen gekomen

sijnde, heeft uijt die name van Gretien Vos overgegeven van secker

schriftien, gestelt van Mester Wilhelm Vos, nochtans sonder onder

schrift ofte name, als volgt

Voss huisfrowe heeft van mij versocht om die heeren consisto

rianten an te dienen, dat sij appelleert van die sententie die

het classis sonder haer te verhooren achterbacks hebben gevelt, ach

ter sinodus dat binnen Groningen sal gehouden worden

Het Consistorie sulcks overgelegt hebbende verclaert, niet sufficient

te sijn om dit appel an te nemen, ofte te verwerpen als sijnde ene

sententie van het classis gevelt, ende verblijft also bij die resolutie

van het E. classe

Hijr op heft dominus Sibrandus geseit, dat hij die promulgatie van die

censura niet ten vullen kuste [=konde] annemen om te effectueren maer die

selvige in sijn bedencken nam. Het Consistorie replicerende ende

begeerende dat dominus Sibrandus sich categorie resolveerde van

sulcks te doen ofte te laeten, maer is bij sijn voorige propoest

gebleven.

Hijr op is censura morum gehouden ende die vergaderinge met het

gebedt gescheiden.

 

Sibrandus Fransisci

Laur. Pimperlings

Steven Jansen mede Oldelings

 

fol. 3

 

Beproeve, nae Pauli vermaninge i Cor. ii ver. 28

Dese suspentie geschiet nae den 69 artic. van

die kercken-ordre, gestellt in Synodo nationali,

gehouden in den Hage 1586.

Is, dat men haer, nae denselven 69 artic, midde

laerwile vermane, insonderheit in die ommegangen

bij die gemeente voor ’t avondtmaal, ende ooc anders,

ende haere saligheit soeke, naevolgens dese spreuken.

2 Thess. 3 vers 15, 1 Cor 5 vers 5

7, dat men met haer, indien sie in die lasteringen

voortvaere, procedeere nae den 69 ende 70 artic.

van deselvs kerckenordre. Wante Christus seit:

Matt. 18 vers 17. Ende Paulus: 1 Cor. 5 vers 3, 4, 5,

9, 11, 2 Thess. 3 vers 14.

8, dat men haer doe, indien sie niet voort

vaert, nae den 68 artic. van denselven

kerckenorden. Want Paulus seit: 2 Cor. 2.

vers 6. Dus wert sie, nae gewoonte deser

gemeente, soo openbaerlik weder aenge-

nomen, alls sie gecensureert ende gesuspen-

deert is geworden.

 

Anno 1641, den 28 Martii, was vergaderinge,

waer, nae den gebede, geresolveert is, dat men die

occasie sall waernemen allsoo morgen classis bij

een coemt, ende over dese sake begeeren het advijs

ende raet van die eerwaerdige classicale vergaderin-

ge. Sijn allsoo dese vier vergaderingen ‘t elkens

met een gebeede geeindiget.

 

fol. 3v

 

gemelte Gretien oock kercklijck hijrinne bestraeft werde,

ende t consistorium van den Dam noopende sodanige bestraffinge

ende censure, het advijs des classis versocht heeft: so ist

dat dit Eerwaerdige Classis, wat te considereren was in die vrese

godes geconsidereert hebbende, verclaert, dat gelijck voorgesch[reven]

Gretien Voss als een geledemate deser gemeente, van den consistorie in

den Dam, wegen so daene miurien[?] gesuspendeert is gewest: oock

sodaene suspensie openbaer van de predichstoel den geheelen ge

meinte indie naeste proeffpredicatie bekent gemaeckt werde

het welcke den heer prediger in den Dam, diens beurte van gemelte

proeffpredicatie vallen sal te effectueren belast wordt; ter oor

saecke dat publijque eergernissen in sonderheit tot oneer den

naeste streckende, oock int publijque behooren.bestraeft ende ver

betert te worden; op dat hijr door andere tot vrese ende sij tot

waere berow te meer ange[s]purret, ende sulck berow blijckende

oock openbaer met blijdtschap in die heilige gemeente wederom

angenomen werde.

Actum in onse classicale vergaderinge in den Dam anno 1641

den 29 Martij. Was onderteickent

:Patroclus Römeling, pastor te Farmsum

pro tempora praeses classii

Joannes Ulcken pastor tot Hevesches p.t. classis scriba

buiten op stonden also

An het Consistorium in den Dam om in naestvolgende

proeffpredige gepubliceert te werden.

[In de marge:] […] latus stonde / gepubliceert sijnde sal [de]se [...] wederom classen / [..]gebracht werden

Ende also op die selve tijdt wast questie gevallen waer over die

acte van den 28 Februarij gepasseert, so is die selve geexa

mineert ende tot verclaringe van dien bevonden dat door den

brieff van den E. borgemester Pieter Jacobs an het consistorium

overgelevert, verstaen wordt, die sententie van die E. Redger

tegens Greete Vos uijtgesproocken.

Die punkten van welcke die selve acte mentie maeckt, dwelcke

als doen geresolveert sijn, sijn dese vijve.

1. dat Greete Voss een scherplijcke censuere crige

2. dat sie hijr in Consistorie opentlijcks renunciere ende

schuldt bekenne

3. dat sie die E. borgemester Henrick Smidt om vergiff:

nisse bidde

4. sulcks ende dergelijcke beloove niet meer te doen

5. een ofte tweemael vant nachtmael blijve

off sulcks alles die gemeinte opentlijck soude bekent

gemaeckt worden, blijft in bedencken.

ende is dese vergaderinge met het gebedt geslooten ende gescheiden.

Anno 1641 den 2 maij is consistorie gehouden, al waer

nae gedane gebedt beslooten is worden dat Luitiens

Hermans collecteur tot die naeste vergaderinge sal

geciteert worden

Is oock die E. Heer Borgemester Pieter Jacobs Melis

gecommitteert op het classis te verscheinen het welcke den

3 Maij sal gehouden worden

ende is dese vergaderinge met het gebedt geslooten.

 

fol. 4

 

Anno 1641 den 3 april is het consistorium gedaecht

te compareren van domino Sibrando Fransisci op acht uhren

binnen gekomen sijnde is nae het gebedt verschenen

Grete Vos, vertoonende een cedul van domino Jo[hanne] Martini

prediger binnen Groningen ende deputato synodi, nae

volgende inhoudts.

Dat thonersse deses bij mij ondergesch[revene] heeft mijn gegeven

haer appel a classe Dammonensi ad sijnodum die voor

handen staet. Attestere ick ondergesch[revene] Ende hoewel mijn

last noch macht niet en is om die executie van die classicale

sententie des Eerw: consistorie in den Dam te verbieden hebbe

ick nochtans haer niet connen weigeren dese letteren vant

gedane ende angegevene appel het Eerw: Consistorium sal

selfs best wieten hoe t’ sick sal hebben te dragen, op dat

t’ niet daerover quaad modum pretedendi pecceri dient desen

slechts ten fine eerst verhaelt. Actum Groningen 1641 den 2 April[is]

Johannes Martinus p.t. Sijnodi deputatus

Het Eerw: Consistorium verclaert hijr op niet te konen doen

diewijl het uijt des Consistorij handt is ende t enemael

an het classis te geven is oock niet bemachtiget die executie

van die sententie des classis hijr op te differeren sijnde een saeke

d welcke t enemael van haer is affgeschoven. Hijr op is

het E. consistorium gescheiden.

Laur: Pimperlings

Steven Jansen mede Olderlijn[g]

Luijtijen Claesen mede olderlijn

 

Anno 1641 den 11 April is Consistoriale vergaederinge gewest

sijnde sondaeges nae het heilige Avontmael des Heeren, al

waer geresolveert is dat, diewijl dominus Sibrandus Francisci

die sententie d welcke het E. classis van den Dam hadde ge

sproocken over Greetie Voss in die prooffpredicatie opent

lijck hadde offgelesen voor die gantsche gemeente, die

selve nu oock mochte te boecke gestelt worden. Ende

is volgenden dien inhoudts van woordt tot woordt

Alsoo sware actie van groote, onbetaemlijcke ende

onverdraegelijcke scheltwoorden, tegen den Eerentvesten

welachtbare Henrick Claesen Smidt Borgemester in

den Dam van Gretien Kips, die huisfrowe van M[eeste]r

Wilhelm Voss hen ende weder uijtgestroijt sijn gewest

ende gemelte Borgemester die saeke met genoochsame

documenten ende sufficiante redenen voor het publiq

lijcke gerichte ten vollen tot reddinge sijner eeren ge

debatteert hadde, oock gemelte persoon in het gericht

revocatie gedaen hadde ende noch overich was, dat gemelte

 

fol. 4v

 

Oock sijn door eenparige stemmen om op het sijnode te

verschijnen neffens den dominus deputatis classis Dammonensis

ten fine als van gemelte dominus deputatis is versocht

worden, die E. pastoor d. Laurentius Pimperling ende

die E. Steven Jansens ouderlingh gecommitteert

worden, ende is haere Commissie domino Sijbrando Francisci

belast worden te schriven ende neffens den E. Borgemester

Pieter Jans Melijs te onderteickennen

is also dese vergaderinge met het gebedt geslooten.

 

Anno 1642, den 4 Junii, was consistoria-

le vergaderinge, waer dan, nae den gebede,

die nieuwe ledematen, nae gewoonte,

sijn onderricht van haere ellende, ende

verlossinge, ende danckbaerheit:

hebben oock geloofsbekentenisse gedaen,

ende belooft, door ‘s Heeren genade, godt-

salig te willen leven, ende bij die waarheit,

die sie hier nu beleeden, te vollherden,

ende haer der kerckentucht te onderwerpen,

oorconde dese handen

Anna Alldrijg [= Aaldricks]

Gertroidt Jacobie

Oucke Haies

Karsje Pieters met attestatie van

Wittewierum

Nae gebedt ende censuire, waer niet

voorviel, is men gescheiden.

 

fol. 5

 

Anno 1641 den 23 Maij is consistorie gehouden, al waer

nae het gebedt is vertoont worden een sekere missive van

dominus deputatis die ad sijnodum souden gaen en classe Dam

monensi, waer in den deputati versochten, dat diewijle Gre

te Kips niet tot ruste gebracht konde worden, maer dat sie

in haere onformlijcke saecken sochte voort te varen om het

classis van den Dam so wel als het consistorie op het sijno

de te verclagen, als oft met haer wegens haer verfoijlijck

delict, ende groote straffwerdige laster reden niet wettelijck

waere geprocedeert, ende sie (domini deputati) tgene twelcke

in gemelte saeken is gepasseert so wel in classe als consistorie

tegens die verwettelijcke dotierende partie moeten staende

houden. So ist dat domini deputati vrindtlijck versochten

dat den E. consistorie soude believen een testimonium van

het leven ende comportement van mester Vos ende sijn

vrowe, met consistoriale onderteikeninge te verveerdigen

ende dominus deputatis te behandigen ende die wijle die

saecken die E. Consistorie van den Dam mede angaet, twee

persoonen uijt hare vergaderinge te committeren, om dominus

deputatis classis op den Sijnodum in gemelte saeke van Voss

te assisteren. Het E. consistorium resolviert hijr op een

paerlijck sulcks hoochmoedich te sijn, ende hebben daerom

naevolgende attestatie met onderteikeninge aller handen

gegeven.

Dat mester Wilhelm Voss, die tijdt sijnes schoel ende

kerckendienstes in het voorsingen alhijr in den Dam, sich

seer onstichtlijck heeft verhouden, niet alleen met ver

suimnissen van beide diensten, maer oock met druncken

schap, speelen ende dobbelen (gelijck die gemeene ge

ruchten gaen, ende vele consistorianten genoegchsaam mede

bewust is, van geen nachtmaels dagen acht genomen, waerover

hij verscheiden maelen is vermaent worden, so in het consistorie

als oock in het raethuis maer geen beterschap is betoont worden.

Oock dat Greete sijn huisfrowe over die maten schandaloos

ende ergerlijck sich heeft gedragen, met drunckenschap in

brandewijnen ende andere gedrenckten (gelijck hijr over die

gemeene getuignissen gaen) met liegen, faemroven ende

labberien sonder einde, ende ansien van persoonen, met moijte

ende onrust, also dat naulijck visitatie gehouden wordt

ofte orden vindt met haer ofte om haerent wille questien

sie oock so met privaetlijck, als oock in het consistorio

vermaent sijnde, noit beterschap heeft betoont, maer

meer verstockt ende verhardet sijnde, altoos voortvaert

met haere calansien, ende dat nu bijnae een geheel jaer

van wegen haere schandaloose faemroverie een groote

onrust in onse gemeinte is gewest, welcke sij

op den huidigen dach noch vermeerdert. Ende diewijl dominus

deputati des classis van den Dam ad sijnodum gecommitteert

van het E. consistorio begeert hebben getuignisse ende attestatie

van het leven ende comportament der bovengeschr[even] per

soonen so is sulcks niet alles billick, maer oock noot

wendich geachtet worden tot rust ende vrede aen onse ge

meente, betuigen daeromme dit bovengeschrevene also

waerachtich te sijn ende bekreftigen het selve alle consisto

rianten, consistorialiter vergadert met onderteikeninge

van haerer aller handen Actum in Appingadam den 23 Maij 1641

oock

 

fol. 5v

 

Anno 1641, 14 Meert, was weder consistorie,

omme nu eenreis ’t eenemaal in die sake te doen,

soo alls ’t meest sall mogen dienen tot stichtinge de-

ser gemeinte, ende dienvolgens tot Godes eere, ende

beeteringe van Grietje Vos. Nae de gebeede,

stondt sie binnen, op citatie, ende wierde gehoort.

Het oordeel des consistorii over haer bestaet

ordentlick ende bescheidentlick in dese pointen.

1. dat sie hier opentlick in die consistorie, als

sijnde die gemeinte, in tegenwoordigheit van ons alle,

scherpelik werde gecensureert ende bestrafft, nae Christi

leere Matt. 18 vs. 17, ten einde andere vrese meugen

hebben, als Paulus vermaent 1 Tim. 5 vs. 20, ende

schaemte haerder sonde hebbende, bekeert werde,

alls Paulus reedt 2 Thess. 3 vs 14.

2. dat sie opentlik in die consistorie hier die

lasteringen revociere ecclesiastre, alls ooc opent-

lik voor het recht politice geschiet is, waervan

ons acte vertoont is, ende verclare, van niemandt

niet te weeten, dan eere ende goet, doende allsoo met

leedtwesen haere schuldt - bekentenisse, als Jacobus

in sijn sendtbrief vermaent cap[ita] 5 vs 16.

3. dat sie den E. heer borgemeester, Hinrick Smidt,

omme vergiffenisse bidde, ende met hem versoene, nae

Christi bevell Matt. 5 vs 23, 24, 25 ende Luc. 17 vs 4.

4. dat sie beloove, solcke, ende ooc diergelike,

grove ergerlike sonden niet meer te doen, over-

mits die onboetveerdige lasteraers moeten gebannen

werden, als Paulus leert i Cor 5 vs. ii

5. dat sie van ’s Heeren avondtmaal blive, als

sijnde gesuspendeert, op dat sie haer ondertuschen

[hier eindigt het geschrift]

 

fol. 6

 

Einde des jaars

1641

volght het jaar

1642

 

[Nieuw begin van de nummering, overgang van foliëring naar paginering]

 

p. 1

 

Anno 1642, den 1 Januarii, was vergaderinge. Nae aenroe

pinge van Godes h. naem, soo is die E. H.

borgerm[eeste]r, Pieter Jacobs, ouderling, aen die

noortsijde, ende die E. Steven Jannszen,

ooc ouderling, an die suitsijde van den Damme,

afgegaen. Beide broeders sijn haerer diensten

bedanckt. Van de diaconen is die E. Hen-

rick Resting?, die outste, nae Gron[ingen] met

die wooninge vertrocken. Die gemeente, nae

gewoonte, in die weeme vergad[er]t sijnde, heeft

door meeste stemmen vercoren, voor Steven

Jannszen, den E. E. jonckheer, Henrick

Sigers, ten suiden, ouderling, ende ten noorden van

den Dam, ooc ouderling, den E. Geerdt Wil-

lems, voor den heer borgerm[eeste]r, Pieter Ja-

cobs. Tot diacon is soo vercoorn, die E.

Fricke Heerkes, pottebacker. Dese drien

broedern is Godes segen toegewenscht. Nae

gebedt is dese vergad[er]inge van die gantsche broe-

derschap in die weeme op nieujaarsdag geschei-

den. Hierop sijn dese drie nae kerckenordre

der gemeente voorgedragen op drie nae een and[er]

volgende sonndag[en]. Ende, allsoo geen verhindringe

voorgevallen, sijn sie op den vierden sonndag opent-

lick in die kercke bevestiget.

 

p. 2

 

Anno 1642, den 4 Februarii, was

vergadringe, waar, nae den gebeede,

die nieuwe leden sijn onderricht, nae

gewoonte, van haere ellende, verloszinge

ende dancbarheit, hebben geloofsbekentenisze

gedaen, ende belooft, daerbij te vollherden

ende godtsalig te leven, ende hen der kercken

tucht ende onse consistorio te onderwerpen,

oorconde dese handen.

Luirt Eenjes

Jan Clasen

Hinrick Jannsen

Hillie Frercks

Trijntje Pieters

Pietercke Roelfs

Aeltien Hijndricks

Met attestatie van Langeackerschans

Berentje Rudolphi.

Peie Geerts, met attestatie van ’t Sant.

Nae censura, waerin niet, als goet, is

bevonden, ende nae gebedt, is men gescheiden.

 

p. 3

 

[Vanaf hier niet meer alles letterlijk getranscribeerd]

 

Anno 1642 den 2 Aprilis consistoriale vergaderinge

gehouden tegen het heilige avontmael ende sijn die nie le

dematen na gewoonte sommert up haere elende ver

lossinge ende vanckbaerheit, hebben tho gelooves be-

kentenisse gedanen oock sick der kercken disciplin onder

werpen luit hande onderteickeninge

Frerik Jansen

Jacop Pieters

Anneke Meertens

 

Anno 1642, den 3 Junii, was vergadringe,

waer, nae de gebede, die nieuwe ledematen

sijn onderricht, ende aengenomen, op maniere,

alls boven diewijls

Roelef Jans

Aaltjen Everts

Met attestatie sijn aengenomen

Cathrine Luitjens van Farmsum

Johannes Joachimus Specius van Amsterdam

Jann[es] Broecksmidt ende sijne vrouwe, van Sollwaert.

Is geresolveert, dat Luitje Harmens collecter,

Als diewils ergernisze gevens, ende Geerdt

Selis, om haerer beider scandael, tot die

naeste vergadringe sullen geciteert worden

Nae censure, waerin alles goet was, ende gebedt

is men gescheiden

 

p. 4

 

Anno 1642 den 4 Augusti waer Consistorium

ende sijn die niewe ledematen onderrichtet

van haere elende verlossinge als oock danck

baerheit ende gelooffsbekentenisse gedaen hebbende

als oock mede sick die kercklijcke disciplin

onderwerpende, hebben dese naevolgende onderteikent

Anneke Allerts

Martien Claesens

 

Anno 1642, 30 septemb[er], was vergaderinge

waer, nae den gebede, die nieuwe leden

op berichte ende beloftenisze als boven

dickmaels, sijn aengenomen, oor-

conde dese handen

Jije Berents

Anncke Aibes

Hemcke IJansens

 

Anno 1642, den 2 Decemb, was consistori,

waer, nae den gebeede, die nieuwe lede-

maeten onderricht sijn, van haere ellende

 

p. 5

 

verloszinge, ende schuldige danckbarheit. Hebben

geloofsbekentensze gedaen, ende belooft darbij te

willen vollherden, godtsalig te leven, ende hen

den consistorio ende kerckentucht te onderwerpen, oor-

conde dese handen

Jann Wijllems

Claas Hinricks

Beertje Janszen

Anne Jansen

Aefke Luitijens

Nae gebedt ende censura morum, waerin niet is

voorgevallen, is men gescheiden

 

p. 6

 

Einde des jaars

1642

Warop volght ’t jaar

1643

 

p. 7

 

Anno 1643, den 1 Januarii, was die gemeente

in die weeme vergadert. Nae gebedt is af-

gegaen die E heer borgermr Hinrick Smidt,

ouderling, an die suitsijt, sijnde nae Gron-

gen in die rekenkamer beroepen. Aen die

noortsijt van den Damme is verstorven die

E s Albert Geerts, ouderling. Soo is ooc

Afgegaen en E mr Warner Warners,

diacon. Dese broeders sijn haerder getrou-

wen dienste ende naerstigheit bedanckt, elck

in ’t sijne. Sijn door meeste stemmen

hierop vercooren, tot ouderlinge, nae ge-

woonte, an die suitsijt, die E Steven

Janszen, an die noortsijde, E Willem

Willems, tot diacon, die E Pieter

Dercks, an plaetse van voorgenaemde

Beide ouderlingen ende diacon. Dese broede-

ren is Godes segen toegewenscht. Nae

gebedt is die vergaderinge gescheiden.

Dese broeders alle drie, drie sondagen

nae aen der kercke voorgestellt, sijn op

dien worden bevestight, onverhindert, nae

kercken ordre

 

p. 8 [foto ontbreekt]

 

[volgens Menne]

 

3 feb. 1643 op belijdenis:

Harmen Jans

Poppe Menses

Tjaart Berents

Swaentje Geerts

Aaltje Jelmers

Griete Poppes

Geeske Sijwerts

Geertruit Jannsen, met attestatie van Usquert

 

p. 9

 

Anno 1643 den 12 Martii, was vergaderinge,

waer, nae gebedt, op voorgaende citatie,

sijn gecompareert, Luitje Harmens col-

lector, omme drinckerije ende slagerije, ende

Harbert wever, omme dronckenschap, die-

welcke, bestraft sijnde, hebben schuldt

bekent, omme vergiffenisze gebeden, ende

beterschap belooft. Nae gebedt is

die vergaderinge gescheiden

 

Anno 1643 den 31 Martij is vergaderinge gewest, alwaer

Nae het Chriselijck gebedt die niewe ledematen sijn onderrichtet

van haer elende verlossinge ende danckbaerheit, waervan sij belijdenisse

gedaen hebbende, hebben oock angenomen sick die kercklijcke censuir

ende consistoriale vermaningen te onderwerpen indien sij door

menschelijcke swackheit sick souden comen te verlopen, ende

dit selvige met hanttastinge ende onderteikeninge van haeren

naem belooft hebbende, sijn se angenomen tot ledematen

Jesu Christi

Hijndrijck Roeloffs

Ludolphus Gerardij

Uwe Cornelijs

Kunne IJochums

Jantien Geerts

Met Attestatie van Wirdum is tot ons gekomen

Henderick Jans Aechte Jansens

Nae censura morum ende het gebedt is men

gescheiden

 

p. 10

 

Anno 1643 den 16 Aprilis is vergaderinge gehouden ende nae den

gebede sijn vertoont die attestatien van Epke Rewens ende

Tiackien Brandts van Farmsum welcke geapprobeert sijn en sie

beide tot ledematen van dese gemeente angenomen

Oock is geresolveert dat Luitien Hermans collector en Tie Michiels

van wegen groote moite en ergernisse souden tot die naeste

vergaderinge citeert worden

is men also met het gebedt gescheiden

 

Anno 1643, den 2 Junii, was vergaderinge,

waer, nae gebedt, die nieuwe leden sijn onderricht,

ende angenomen, op maniere, ende conditie als boven

dickwijls verhaalt is. Die name sijn dese

Johannes Rerich

Doede Claaszen

Elsebe IJansen

Nanno Rijpkes

Nae gebedt ende censura, waer niet is

voorgevallen, is men gescheiden

 

p. 11

 

Anno 1643 den 4 Augusti is consistorium gehouden ende sijn die

niewe ledematen nae gewoonte vermaent van haer elende, ver

lossinge ende danckbaerheit oock beloftenisse gedaen hebbende om

sick het consistorium te onderwerpen sijn dese angenomen

Ede Piers

Albertien Martiens

Met attestatie

Catharijntien Holstein van Reen [=Rheine (Dld)]

Renske Jansen van Upwierde

Is censura morum gehouden ende godtlooft niet straefbars bevonden

waerop men is gescheiden met het gebedt

 

Anno 1643, den 29 Septembris, was ver-

gaderinge, waer, nae den gebeede, die nieue

ledematen sijn onderricht, hebben geloofs be-

kentenisze, ende belofte gedaen, als boven

vaker, oorconde dese handen

Doe Tjaszes

Anncke Everts

Martjen Reenjes

Depke Coorts

Eebel Janszen

Jochim Pool, met attestatie van Gronningen

Bartruit Jacobs, met attestatie van Spijck

Nae gebedt ende censure is men gescheiden

 

p. 12

 

Anno 1643 den 1 Decemb: is vergaderinge gewest

ende sijn die nieuwe ledematen onderrichtet nae gewoon

heit van onse gemeente, hebben gelooffsbekentenisse

gedaen ende angenomen sick den consistorie te onderwerpen

oorkondt haer handen

Herman Faber

Ebe Sibels

Henderick Jansen

Lutgert IJans

Lijsbet Mennes

Aeltien Jansens

hijr op is censura morum gehouden ende is men nae het gebedt

gescheiden

 

Anno 1644, den 2 Februarii, was

Vergaderinge, waer, nae gebedt, die

nieuwe leden sijn onderwesen, ende

hebben belofft, als boven dicwils, neven

geloofsbekentenisze

Johannes Knop organist

Corneliesze Sanders

Aechtien Powels

Trijne IJans [mogelijk staat er IJ voor IJans en is Trijne opnieuw begonnen]

Trijntien Aerents

Betke Sircks, met attestatie van Leer

Nae gebedt ende censuire is men gescheiden,

sonder, datter jeet is voorgevallen

 

p. 13

 

Einde des jaars

1643

Volght het jaar

1644

 

p. 14

 

Anno 1644, den 1 Januarii, van die gemeente in die

weeme vergaedert, waer, nae den gebede, afgegaen

sijn, ouderlingen, nae gewoonte,

die E Huige Haijes, aen die noortsijd, ende

ende [sic.] die E Simen Abels, aen die suidtsijt, die

beide haeres vlijts sijn bedanckt, ende diacon,

die E Geert Claeszen, die ooc sijner ge-

trouwigheit is bedanckt. Sijn door meeste

stemmen bij die gemeinte weder vercoren,

die E h borgermr Luitje Harmens, in die

Solwerder, ende die E Hinrick Frits, in

die dijkstrate, tot ouderlingen, ende tot diacon,

die E Hans Harmens. Nae gebedt is die

vergaderinge gescheiden

Dese drie nieugecorene broeders sijn

der gemeinte opentlick in die kercke op

drie nae een volgende sondagen voorgedragen,

ende daerop, nae kerckenordre, bevestiget.

Godt verleen hun sijnen segen. Amen

 

p. 15

 

Anno 1644 den 5 Aprilis is consistorium gehouden ende

sijn die niewe ledematen nae gebruick van dese gemeente

onderrichtet, en vermaent tot volstandicheit hebben oock belooft

sich den kerckenraedt te onderwerpen, oorkondt haere onderteic

keningen

Jan Sijmons

Martien Albert

is censura morum gehouden ende godtloff niet strafbaers

gevonden waerop men met het gebedt is gescheiden

 

Anno 1644 den 30 maij is consisto

rium gehouden ende sijn die niewe ledematen nae

maniere van onse gemeente onderrichtet worden ende

vermaent tot volstandicheit sich mede onderwerpende

onsen kerckenraadt, hebben dit met haeren handt onder

teickent

Siabbe Geert gortemacker

Peter Wijrs

Tiaeke Edzes

Pietercke Siwers

IJede Wildricks - Ide Wilricks [2x getekent]

Aeltien Berents

Aeffke Frericks

Trine Berents

Trine Pieters

Hille Hindricks

Met attestatien van Farmsum

Jan Haickes ende Aue Pieters

Agnete Rijnkoowe [=Ricou?]

Van Collum: Upke Hermans

Sibijlla van Griethuisen

Van Losdorp: Berent Gijses ende

Trine Berents

Van Uijtwierda: Jacop Pieters ende sijn huisfrouwe

Is censura morum gehouden ende is onder presenten

ende absenten godtloff niet straffbaers bevonden

worden, is men met het gebedt gescheiden

 

p. 16

 

Anno 1644 den 2 Augusti is vergaderinge gewest, ende

sijn dese naevolgende tot ledematen angenomen nae gewoon

lijcke onderrichtinge hebben oock belooft bestendich hijr bij

te verharren[?], ende sick onderwerpen die vermaninge van

het consistorium met onderteickeninge van haere handen

Tetie Jansens

Aeltien Allers

met attestatie van Westerbroeck

Sasse Jansens ende

Aeltien sijn huisfrowe

met attestatie van Oldersum

Anneke Hendericks

Is censura morum gehouden over absenten ende presenten godt

loofs niet straffbaer bevonden is also die vergaderinge met

het gebedt gescheiden

 

Anno 1644, den 4 Octobris, was vergaderinge,

waer, nae gebedt, die nieuwe ledematen

sijn onderwesen ende aengenomen, op geloofs-

bekentenisze, ende belofte als boven dicwijls,

oorconde dese handen

Eltije Meijnnerts

Luij Sijerts

Met attestatie van Farmszum,

Stine Pieters

van Groningen

Derck Niclaes ende Aaltjen Janszen, echteluiden

Nae gebett ende censure, waer alles

wel was, is men gescheiden

 

p. 17

 

Anno 1644 den 29 Novemb: is vergaderinge gehouden

ende sijn nae het gebedt ende onderrichtinge van die funda

menten onser christlijcke religie sijn dese naevolgende

tot niewe ledematen angenomen nae dat sij bekentenisse

haers geloofs ende onderwerpinge an die kercklijcke

disciplijn

Wolf Stefens

Sijouke Harmens

Trijntjen Geerts

Hijr op is censura morum gehouden over presenten

ende absenten ende godtloff niet straeffbaer bevonden

worden men met het gebedt is gescheiden.

 

Einde des jaares

1644

Volght het jaar

1645

 

p. 18

 

Anno 1645, den 1 Januarii, was

die gemeinte in die weeme vergadert,

om ouderlingen, ende diaconen, te ver-

kiesen; gelijck oock, op ’t gebedt,

nae gewoonte, geschiet is; ende zijn

afgegaen, die uitgedient hadden; ende

andere aen de plaetse gekomen; die

oock, te sijner tijt, op voorgaende

condinge, opentlick, in de kercke,

zijn bevesticht, nae kercken-

ordre

 

p. 19

 

Anno 1645, den 31 Januarii, was consistorie,

waer, nae de gebeede, die nieuwe leden

onderricht sijn van haere elende, verloszinge,

ende danckbaerheit, hebben geloofsbe-

kentenisze gedaen, ende belooft, godtsalig te

leven, ende haer der kerckentucht ende

insonderheit onsen consistorio, te onder-

werpen, ende bij die waare reformeerde

religie te vollherden,

oorconde dese handen

Gretie Michgels

Fenneke Eijlardts

Peterke Pelles

Nae gebedt ende censure is men gescheiden.

 

Anno 1645 den 4 Aprilis was consistorium

gehouden, ende heeft dominus Empanius gewesene

pastoor op die Harckstede audientie versocht, ende

voorgestelt, die wijl het classis van Appingedam

hem wederom hadde toegelaten, om het h. avont

mael des heeren te genieten ende hij sijn

residentie voor tegenwoordich alhijr inden Dam hadde

versocht daerom om in onse gemeinte mede ten avont

mael te gaen het consistorium heeft hijr op gea[d]vi

seert, dat men sulcks niet conde weigeren, doch

dat hij sick nae die leer Pauli selff soude onder

suecken off eenige pijckanterie bitterheit ofte

haet in sijn herte muchte sijn, so veel meer die

wijl eenige consistorianten gemerkt hadden, dat hij

wel biswijlen in domini Sibrandi predicatien waer ge

west maer noit gesien in domini Pimperlingh predicatien

en dat hij in die kercke deure gewest sij ende siende

dat dominus Pimperlingh op die cantzel waer, te rugge

waer gegaen ende dat hij en die sijnige dominum Pimperlingh

beschuldichden als oorsaeck te sijn van sijn deporta

ment

 

p. 20

 

Dominus Empanius heeft hijr op geantwoort wel waer te

sijn dat hij domine Pimperlingh een quaet herte heeft nae

gedragen, maer dat hij het godt des heeren bevolen, ende

voortaen sick soude hoeden voor alle argernissen heeft

oock van domino Pimperlingh versocht dat hij het hem soude

ten lesten houden ende hem daerop die handt gebooden

waerop het consistorium hem heeft toegelaten, met

dese conditie dat sijn name als gewesene pastoor

van die Harckstede, mede als der anderen niewe

ledematen soude voorgestelt worden

Hijr op sijn die niewe ledematen binnen gestaen ende nae

gewoonte onderrichtet worden van haer elende verlossinge

ende danckbaerheit, hebben oock gelooffs bekentnisse

gedaen ende sick wijders die kercken tucht onderwer-

pen oorkondt haer onderteickeninge

Lijsbet Dercks

Hijlle Alberts

Met attestatien van Farmsum

Anna Scheltes

Is censura morum gehouden over presenten

ende absenten ende godtlof niet

straefbaers bevonden

 

Anno 1645 den 30 Mei, was vergaedringe, waer,

nae den gebede, die niewe leden onderricht sijn,

nae gewoonte, van haere elende, verloszinge, ende

danckbaerheit, hebben geloofsbekentenisze gedaen,

ende belooft, godtsalig te leven, hun der kerckentucht,

ende onse consistorio te onderwerpen, ende bij dese waarheit

te volherden, oorconde dese hande

Hendreck Berens smedt

Hans Hansens

Reeuwen Folriks

Bouke IJacops

Met attestatie van Dornum,

Derck Janszen ende Trijntje Everts, eelieden

van Loppersum,

Honnejen Cornelis

Nae gebedt ende censuire, daer niet voorviel, is men gescheiden

 

p. 21

 

Anno 1645 den 1 Augusti is consistorium gehouden

ende sijn die niewe ledematen nae gewoonte van onse

gemeente onderrichtet worden, met belijdenisse

gedaen, oock versproocken bij dese bekande waerheit

te volharden, ende sich altoos het consistorio onder

worpen, met onderteickeninge van haere handen

Wijlcke Ennen

Pieter Simons

Nae censura morum ende het gebedt is men gescheiden. Noch sijn met attestatien gekomen

E.E. Juncker Menno Houwerda

Imcke Geert vroemoet van die Bourtange

Engele Gerrijts van Bremen

 

Anno 1645, den 4 Octobris, was vergade-

ringe, waer, nae gebedt, die nieue leden

onderricht sijn, ende hebben geloofsbekentenisse

ende belofte gedaen, als boven dicwils, oorconde

dese handen, alls volget

Reijnt Frebens

Rijsse Jacops

Aeltien IJansens

Met attestatie van S. Pauls te Loanda Jann van Alberdijn

Nae gebedt ende censuire, waer alles wel, is men gescheiden

 

p. 22

 

Anno 1645 den 5 Decembris is vergaderinge gehouden

voor het h Avontmael des heeren, ende sijn die niewe

ledematen vermaent worden van haere elende,

verlossinge ende danckbaerheit, hebben hijr van be

kentnisse gedaen, ende sick oock den kerckentugt onder

worpen met onderteickeninge van haere handen

ende sijn die naemen als volgt

Gerret Teiszen

Tonnijs Sijghers

Jannes Pieters

Jan Geerleeffs

Pieter Cornelijs

Maddelene Froen

Martien Segers

Christina Langevelt

Met attestatie van Suidtbroeck

Theodorus Meijer ende Wopke sijn huisfrouwe

Met attestatie van Farmsum

Anna Gerrijts

Is censura morum gehouden ende godtloft niet

bevonden sijnde is men met het gebedt

gescheiden

Met attestatie van Weiwert

Frowcke Fockes

Nae gebedt, ende censure morum, daerin

niet voorviel, is men gescheiden

 

p. 23

 

Anno 1646, den 30 Januarii, was vergaderinge,

waer, nae den gebede, die nieuwe leden

sijn onderwesen, hebben geloofsbekentenisze

gedaen, ende beloftenisze, als boven dicwils

staet, oorconde dese handen

Luitien Cornelis

Sibolt Uilriks

Cornelijs Jans

Martijen Klaesen

Mette Derks

Trijne Jans

Hindertje Wolters

Feijke Gerts

Reinstien Luinchusen

Nae gebedt ende censure, waer niets voor-

viel, is men gescheiden

 

p. 24

 

Anno 1646 den 3 Aprilis is vergaderinge gewest

voor het h avontmael alwaer die nie[uwe] ledematen

sijn onderrichtet worden na gewoonheit onser ge

meente van haer elende, verlossinge en danck

baerheit oock hebben die nie ledematen haer den kercken

tucht ende consistorie onderwerpen ende belooft vol

standich te bliven bij dese angenomene bekent

nisse sulcks alles bekreftigende midt onder

teickeninghe van haere handen als hijr onder staet

 

Hans Ulcken

Tijdde Sebes

Gerbrandt Hijnricks

Jan Claesen smitt

Gerrijt Renckes van Jeverden

Anna Deddes

Fenne Gerrijts

Trijne Sijmens

 

Nae gedane gebedt ende censura morum waer

godtloff niet is bevonden, is men gescheiden

 

p. 25

 

Anno 1646 den 1 Januarij is die gemeente in die

weme vergadert ende sijn nae gewoonlick gebedt

offgegaen als ouderlingen an die suitsijt die E.E.

Juncker Henderick Sigers, Geert Willems conti

nueert, wegens affsterven van den Borgemr Luitien

Hermans welcke ouderling waer an die noort

sijdt. Oock is offgegaen Fricke Heecks als

diacon, ende sijn beide broeders haeres getrouwen

dienstes bedanckt, ende sijn daerop verkooren

door meeste stemmen tot ouderlingh Simon Abels

tot diacon Jan Kiste ende sijn die gemeente

drienavolgende sondagen in die kercke opent

lijck voorgedragen ...

 

p. 26

 

Anno 1646 den 3 Junij is consistoriale vergaderinge

gewest voor het aventmael des heeren voor dat die

landtdag in die kercke gehouden worden gelijck wel

dese persoon tot die gemeente opt nie angenomen als

 

Jacob Pieters korffmaeker

 

met attestatien sijn tot ons gekomen dese naevolgende

 

Auke Jansen ende Altien sijn huisfrowe

Jantien Jansen beide up Delffzijl

Trijne Jansen van Colham

Ittien Jansen van Siddebuiren

 

Anno 1646 den 31 Julij is vergaderinge gehouden ende

sijn die niewe ledematen nae christlijcke gebruick van onse

gemeente onderrichtet ende hebben bekentnisse haeres

gelooffs gedaen sick oock den consitorio te gehoorsamen ende

te onderwerpen angenomen ende te persevereren met onder

teickeninge van haere handen als volgt

 

Helena van Eijsingha

Michiel Hectors

Geert Pieters

Jantien Micheels

 

met attestatien van Groningen Jacques le Comte

van Warfum Anneke Alies

 

is censura morum gehouden ende godtloff niet straffbaeres

bevonden waerop men met de gebede gescheiden

 

Anno 1646, den 2 octobris nae gebett was consistorie bij een,

waer die nieuwe leden onderwesen sijn, gelofsbe

kentenisze ende beloften gedaen hebben, als boven

dicwils, oorconde dese handen

 

Hijnndrijck IJannsenn

Geeske Sibrants

Anne Jacobs, met attestatie van Creewaert

Hebbeltjen Gerrijts met attestatie van Grongen

Geese Abels met attestatie van Opwijrde

 

Nae gebett ende censure, waerin

alles wel, is men gescheiden

 

p. 27

 

Anno 1646 den 4 Decemb is vergaderinge gewest,

ende sijn die niewe ledematen onderrichtet worden

na gebruicken onse gemeente hebben haer gelooffs be

kentnisse gedaen ende daerop belooft bij dese gelooffs

bekentnisse te volherden, ende voorts sich die kercklijcke

aenmaninge ende disciplijn geonderworpen in dien sie sick

quamen te verlopen ende sulcks met onderteickeninge van

hare handen bekreftiget, ende sijn die niewe ledematen voor

ditmael als volgt

 

Jacob Bolt

Tammo Mellens

Frans Pieters

Ebel Pieters

Gerrit Harmens

Jan Cornellijs

Jan Jansen

Jan Tammens

Gertijen Derck[s]

Trijntijen Oltmans

Achtije Hansen

Tibe Michiels

 

Is censura morum gehouden ende ondertusschen voorge

vallen van den apoteeker ende sijn vrowe ende gere

solveret dat men den gantsch handel soude

te boeck stellen ende voort godtloff niet voorge

vallen is men also met het gebedt gescheiden

 

p. 28

 

Anno 1647, den 5 Februarii was

vergadring, waer, na gebet, die niewe

leden onderwesen zijn, na gewoonte,

hebben geloofsbekentenisze gedaen, ende

beloftenisse als boven dicwils, oorconde dese handen

 

Remke Jansen, bij de Heeket

Joost Rhode Martje Jansen

Jan Warners met attestatie

Jantje Jans van Siddebueren

 

Na gebet ende censura, waer niet is voorgevallen,

is men gescheiden

 

Anno 1647 den 2 Aprilis is vergaderinge gewest voor het

h avontmael waer na den gebedt is dese onderschreven persoon

nae maniere onderwesen ende nae gelooffsbekentenisse ende

beloftenisse van standtvasticheit, als oock sick den consistorio

onderwerpende heeft dit onderteickent ende daerop tot een

ledemate angenomen

 

Reene Garbrandts

 

Nae het gebedt ende censura morum over praesenten ende absenten

waer godtloff niet is voorgevallen is men gescheiden

 

p. 29

 

Anno 1647, den 4 Junii, was consistorie,

waer na gebet, die nieuwe leden zijn onder

wesen van haere elende, verloszinge ende

dankbaerheit, als vooren, hebben geloofsbe

kentenisze gedaen, oock aengenomen gotsalich

te leven ende hun de kerkentucht, ende

bij namen den consistorio, te onderworpen,

oorconde handen, nevens hanttastinge, als

volget, ende ok bij onse religie te volherden

 

IJantijen Tijdens

Jantjen Garbrants

Renske Everts

 

met attestatie zijn aengenomen, van Holwijrde,

Jan Aickens ende

Sijcke, eelieden

Item, van Suit-broeck

Wijpke Dercks

Mapke Wijerts, ende

Jacobjen Wijerts

 

Na gebet ende censure, waer niet is voorgevallen,

is men gescheiden.

 

p. 30

 

Anno 1647 den 30 Julij waer consistorie ende sijn

nae het gebedt die niewe ledematen onderrichtet

van haer elende, verlossinge ende danckbaerheit ende nae gelooffsbekentnisse ende onderwerpinge

van het consistorie heeft met sijn eigen onder

tekeninge dit bevestiget

 

Geert Jansens Metelen

 

met attestatie vant Zandt

Sieke Duirts

van Opwierde

Gese Abels

 

nae gebedt ende censura morum over presenten

ende absenten waer niet straffbaer is voorge

vallen, is men gescheiden

 

Anno 1647, den 1 Octobris, was vergaderinge,

waer na gebedt, die nieuwe leden zijn onder

wesen, hebben geloofsbekentenisse, ende be

loftenisse gedaen, als boven dicwils. De namen

zijn dese

 

Willem Willems Grietje Harmens

Geert Hinricks met attestatie

Hinrick Arents van Grongen

Geertje Willems

Tjaeckjen Jansens

Ettjen Jansens

Moeder Tjaes

Grietje Hinricks

 

Na censure, waer niet is voorgevallen, ende

gebedt, is men gescheiden

 

p. 31

 

Anno 1647 den 3 Decemb is vergaderinge gehou

den voor het h avontmael, waer nae het gebedt

die niewe ledematen nae gewoonte van onse

gemeente sijn onderwesen worden ende nae gelooffs

bekentnisse dese naevolgende persoonen sick

tot die gemeente begeven ende sick die kercklijcke

disciplin onderwerpen, ende met hanttastinge ende

onderteickeningen van haeren naem belooft bij dese

angenomene waerheit te volharden ende die selve

christlijck te beleven door godes genade

 

Laurens Hindrick Melisz

Peter IJmelts

Egbert Pietes

Abel Sases

Garbrandt Pieters

Trintien Albrants

Corneliske Siabbes

met attestatien van Groningen

Mettien Lamberts

van Farmsum

Paul Jansens

 

Nae het gebedt is censura morum

gehouden ende godtloff niet

straeffbaers bevonden over presenten

noch absenten

 

p. 32

 

Anno 1647, den 1 Januarii, was de gemeinte

in de Weeme vergadert, om ouderlingen

ende diaconen te verkiesen, waer dan, na

gebet, afgegaen is Geert Willems,

ouderling. Soo is daernae ok afgegaen

Steven Jansen, ouderling, ende Hans Harmens,

diacon. Dese broeders zijn haerer

diensten bedanckt. Aen de plaetse

zijn weder vercoren mr Warner

Warners, ende Fricke Heekes, ouderlingen,

ende Evert Hinricks, diacon, welcke,

op voorgaende condinge, in haer diensten

sijn bevesticht, na kerkenordre.

 

Anno 1648, den 1 Januarii, was de

broederschap in de weme vergadert,

waer, na gebet, afgegaen zijn, Willem

Willems, ende Harcke Frits, ouderling

ende Hans Derx, diacon, die alle haeres

dienstes bedancket zijn. Ende

zijn weder vercoren, de E. H. B. Pieter

Derx, ende der E. H. Doede Hitjens, ouder-

lingen, ende Eltje Meinerts, diacon, die

na condinge, zijn bevesticht, na ordre

der kercken

 

p. 33

 

Anno 1648, den 4 Februarii, was vergadringe,

waer, na gebet, de nieuwe leden zijn

onderwesen, van haere elende, verlossinge,

ende danckbarheit, hebben geloofsbekente

nisse gedaen, oock aengenomen, godtsalich

te leven, ende hen der kerckentucht ende

den consistorio te onderwerpen, ende bij

de waerheit te volherden, oorconde handen

 

Gerdt Alberts

Hijndrijcktien Riewens

Aeltijn Sasses

 

Na gebet, en censure, daer alles

wel was, is men gescheiden

 

p. 34

 

Anno 1648 den 31 Martij waer vergaderinge

voor het h avontmael waer nae den gebede die

niewe ledematen van haere elende, verlossinge

ende danckbaerheit hebben gelooffs bekent

nissen gedaen, oock verspreecken haer pro

fessie met godtsalicheit te beleven, hebben sick

oock den consistorio onderwerpen volgens

onderteickening van haere handen

 

Hijndrijck Peters

Lutgert Allers

Ettijen Simons

Bouke IJurijens

 

Nae het gebedt ende censura waer niet is

voorgevallen is men gescheiden

 

noch met attestatien van Delffzijl

Hindrick Artlen ende

Hidde eelieden

van Loppersum

Daniel Jans

van Groningen

Aeltien Remmerts

 

p. 35

 

Anno 1648 den 28 maij ...

 

p. 36

 

Eodem is verschenen die E Popko Entes versoe

kende attestatie van het consistorie dat

Hero Jacups niet sij een lidtmate van die

gemeente. is geaccordeert

 

Is geresolveert dat Allert Jansen soude

citeert worden tot naeste vergaderinge om onge

regelde huishoudinge

 

Item Albertus Wichrode om die selve oorsaeke

 

Item Upko Hermans ende Harmtiens Hessels

als clagende dat sij van Upko voorteit soude

gelastert sijn.

Nae het gebedt is men gescheiden.

 

Anno 1648 den 2 Junii was vergaderinge, waer,

na gebet, de nieuwe ledematen, na gewoonte, zijn

onderricht, van hare ellende, verlossinge, ende

dankbaerheit, hebbe geloofs bekentenisse gedaen

ende aengenomen, met Got, gotsalich te leven,

hen der kerkentucht ende den consistorio, te onder

werpen, ende bij dese aengenomene waerheit te

volherden, oorconde dese handen

 

Bietie Willems Co Dijckhuijsen

Aaltjen Jansen Grijetijn IJansz

 

Na gebet, ende censure, waer niet voorviel,

is men gescheiden

 

p. 37

 

Anno 1648, den 4 Augusti is consistorie gewest

voor het h avontmael des heeren al waer die

ledematen nae gewoonte onsere gemeente

sijn onderrichtet worden van hare elende, verlossinge

ende danckbaerheit, ende gelooffsbekentnisse ge

daen hebbende, ende sick het consistorium onderwer

pende, hebben met onderteickeninge harer handen

dit bevestiget als volgt

 

Sirt Does

Aerijaen IJansen

Corneliske Alberts

Lisabet Harmannes

 

Hijr is censura morum gehouden over presenten ende

absenten ende godtlooft niet straffbaers bevonden

is men also nae het gebedt gescheiden

 

Anno 1648, den 29 Septembris, was ver

gaderinge, waer, nae 't gebedt, de nieuwe

leden zijn onderwesen, hebben geloofs

bekentenisse, en beloftenisse gedaen,

als boven dickwils verhaelt is, oorconde dese handen

 

Geert Willems

Trijntijen Aeijiols

Grietjen Hinricks

 

Na gebedt ende censure waer niet voor

viel, is men gescheiden

 

p. 38

 

Anno 1648, den 1 Decemb is vergaderinge gewest, ende

nae het gebet sijn die niewe ledematen onderrichtet van haer

eelende, verlossinge ende schuldige

danckbaerheit, hebben gelooffsbekentenisse gedaen als oock be

loftenisse van volstandicheit ende onderdanicheit an het consistorie

oircont haerer onderteickende handen

 

Hille Alberts

Lijszbijdt Adolfs

Ide Jinties

Foctien Popkes

 

Nae censura morum over presenten ende absenten

waer godtloff niet is gevonden oft voorgevallen, is men

met het gebedt gescheiden

 

Anno 1649, den 1 Februarii

was vergaderinge, waer, nae

den gebede, die nieuwe leden zijn onder

recht, van hare elende, verlossinge,

ende danckbaerheit, hebben geloofs

bekentenisse gedaen, ende aengenomen,

godtsalich te leven, ende hun der kerken

tucht, ende den consistorio hier te onderwerpen,

ende, met Godt, bij dese waerheit te vol

herden, oorconde handen, als volcht

 

Nittert Everdtsen

Coert Coerts van Bijleveldt

Wulmoedt Douwes

 

Nae gebedt, ende censure waer

niet voorviel, is men gescheiden

 

p. 34

 

Anno 1649 den 30 Martij is consistoriale vergaderinge

gewest voor het h avontmael des heeren ende sijn die nie

we ledematen nae gebruick van onse gemeente onder

richtet van haer elende, verlossinge ende danckbaerheit,

hebben sick oock die kercklijke disciplin onderwerpen

ende met onderteickeninge haerer handen volstandicheit

belooft ende sijn sijn dese als volge

 

Anne Peters

Tetie Jacobs

 

Nae het gebedt is censura morum gehouden over pre

senten ende absenten waer godtloft niet

straefbaers is voorgevallen

 

Anno 1649, den 1 Junii, was consistorie,

waer, nae den gebede, de nieuwe leden

zijn onderrecht van hare elende, verlossin-

ge, ende danckbaerheit, hebben geloofs-

bekentenisse gedaen, ende aengenomen, godt-

salichlick te leven, ende haer der kerken-

tucht, ende bij namen den consistorio te onder-

werpen, ende bij de waerheit te willen

volherden, door Godes genade, oorconde

dese handen

 

Hijlcke Tiackes

Mr Roelof Jans Westerborch

Detert Thomas Jacob Jansen, ende

Albertin Detertes Geertruit Willems,

Grete Arents eelieden

Lijsbet Berents

Aurrelje Cornellis

D Antonius Perizonius, rector nostre

schole, met attestatie van Grongen.

Pieterke Pieters, met attestatie van Woltersum

Coop Hinrix ende Trijntje, eelieden, met attestatie van Grongen

Geeske Schainck met attestatie van Grongen

 

p. 40

 

is censura morum gehouden over

presente ende absente, en is Godt

lof niets voorgevallen.

 

p. 41

 

Anno 1649, den 8 Julii,....

 

p. 42

 

Zijnde het dickwils niet geraden, dat .....

 

p. 43

 

Anno 1649, den 29 Julii ...

 

5. Alsoo oock sedert 't laetste avontmael extra-

ordinaris vele hevicheden en ergernissen

gepasseert zijn, maer, als in langen tijt,

soo is geresolvert, dat over 14 dagen

oock sullen compareren mr Pieter barbier,

ende Geert Willems, ende Geert Heurnkes,

ende Jacobus de Graef, ende Eltjen Meinerts,

die op 't raethuis den 26 deses Julii

zijn muitich geweest. Item B. Harmen

Lubberts, die ten selven dage in de

 

p. 44

 

Broerstrate te wercke geweest. Item,

Jan Simens, die sijnen schoonvader onbe

tamelick bejegent heeft den 27 deses

Julii

 

Na gebedt is men gescheiden

 

Anno 1649 den 3 Augusti is consistorie gehouden voor het h avont

mael des heeren ende sijn die niewe ledematen onderwesen nae ma

niere van onse gemeente ende hebben dese naevolgende met

onderteickeninge van haer handen sick laten in die gemeente an

nemen met verspietinge om het consistorium te gehoorsamen ende

door godes genade te persevereren

 

Geertruidt Cornelis

Aentijen Gerts

Jacob Hendricks

 

Hier op is censura morum gehouden over

presenten ende absenten, waer godtloff niet is vorge

vallen, is men nae het gebedt gescheiden

 

 

p. 45

 

Anno 1649 den 1 Januarii, was de gemeinte

in de weme vergadert, waer na gebedt,

afgegaen zijn, aen de noortzijt, Huige Haies,

ouderling: item, Wijrt Egberts, diacon.

Dese broeders zijn hares dienstes be

danckt. Zijn wederomme vercoren, aen de

suitzijt tot ouderling de Edele, ge

strenge, mijn heer, Menne Houwerda,

aen de plaetse van s. Borgermr Pieter

Dercks; ende Uke Claassen, ouderling,

aen de Noortzijt; ende tot diacon, Poppe

Entes. Dese broeders zijn hier, nae

publicatie, oock bevesticht, volgens

kerken ordre. Godt segene hun in

hare bedieninge. Amen.

 

p. 46

 

Anno 1649, den 5 octobris, was

vergaderinge, waerna gebedt, de nieuwe

leden zijn onderricht, ende aengenomen,

op maeniere als boven dickwils, oor-conde handen

 

Marieke Citzens

Anne Hindricks

Hindrickjen Jacobs, met attestatie van Delfzijl

 

Is geresolveert, dat d'apotheker

ende Claes Ottes sullen ad proximum

geciteert worden, om redenen, als

hen dan sal voorgehouden worden.

Nae gebedt ende censure, daer alles

wel was, is men gescheiden.

 

Anno 1649, den 14 Octobris op sondach

nae 't avontmael, was, nae gewoonte,

vergaderinge, zijnde met gebet aengevangen

ende ok ge-eindicht

Hier is gecompareert, op citatie, na resolutie

van den 5 October, mr Uupke Harmens

Wijtsema, apotheker. Item zijn voorgehouden

dese volgende poincten.

1, of hij hier niet gestroit en hadde de Heeren

venster almanacken, zijnde, soose geen pasquillen

en zijn, vol, na veler gevoelen, van venijnige

steken? Hierop antwoorde hij, ten 1, van neen.

Ten 2, toonde hij eenen brief van Claude

Fonteine [uitgever van almanakken in Leeuwarden], die hem 3 of 4 exemplaren

vereert hadde, ende die hij weder hadde wech

gegeven, dath alsoo, dat hijse niet gestroit en

hadde. Ten 3, dat hij die almanacken, als

zijnde niet verboden, ware 't sijn professie

wel mochte vercopen, als andere cremers,

ende als Claudes, drucker, stroier, ende vercoper

van die almanacken

 

p. 47

 

II, Of hij niet geseit en hadde: de damster kinder

worden opgevoedt in hoererie ende tooverie? Hier

wierde tot hem geseit, dat mr Warner Warners,

ouderling, ende de huisvrouwe van pastoor Sibrandus,

ende twee maechden, sulcx van hem gehoort

hadden. Hij antwoorde, 1. dat hij droncken

geweest hadde. Hadde hij dan in een woort ge

struickelt, soo ware het geschiet, indien 't geseit

ware, niet opsettelick, als nuchtern gebeurt,

maer uit menschelicke swackheit. Hij en

wist niet van sulcke woorden. 2. dat het,

soo 't gesproken ware, heimelick gedaen ware,

in pastoors Sibrandus huis, maer ten aenhooren

van drie of vier, ende dat het niet aen de consistorie,

weiniger aen de gantsche gemeinte, hadde behooren

gebracht, maer heimelick afgedaen te worden, nae

kerckenordre ende Godes woort. 3. dat hij wel

wiste, geseit te hebben: mijn vrouwe straft in

dat boeck hoererie ende tooverie; maer niet van

de opvoedinge der kinderen. 4, beriep hij hem op

den pastoor Sibrandes; die verclaerde, sulcx

gehoort ende verstaen te hebben van 't boeck, ende

niet van de opvoedinge der kindren. 5. dat mr

Warner een segger ware, die 't onwettelick ver

spreit hadde, ende daerom hier niet tuigen en conde,

dat de maechden, als van Antwerpen ende Amsterdam,

als niet wietende om de Damster saken, het onrecht

verstaen hadden, ende dat hij met hen questie hadde,

ende dat de pastoorsche maer een ware. Dat sij

alle wel mochten in den waen zijn, dien hij hen oock

niet en conde benemen, doch maer een waen, hij haer

van onwaerheit doch niet beschuldigende. 6. dat

het heimelick afgedaen ware, waer hij hem verlopen

hadde, met dronckenschap, ende woorden tegen mr

Warner, die hem ok aengetast hadde, hij zijnde

met den pastoor, ende door dien met mr Warner

versoent, hebbende de pastoor Sibrandes hem

daerover gestraft, waermede hij meinde, dat de

consistorie behoorde vredich te zijn.

III, Of hij niet geseit en hadde, omtrent denselven

tijt, te weten, voor een maent, ongeveer: moet ick

uit den Dam, so moet de pastoor daer oock uit,

ick heb sijn hant? Hij antwoorde, 1, geseit te

hebben: indien men mijne woorden wil verdraeien,

ende mij met onwaerheit beswaeren, om mij in lij-

den te brengen, uit den dam, ofte soo; soo can ick

sulcx ok wel doen, als ick wil, jae ok wel

tegen Sibrandes selve. Andersins, seide hij, en

heb ik niet gesproken. 2. dat hij van den

pastoor niet en wiste, als lief ende goet, van hant,

 

p. 48

 

van woorden, ende van wercken. Het rabbelen van 't volck

hiertegen, seit hij, is maer geckheit

De consistorie, dese verantwoordinge gehoort

hebbende, resolveert, dat men 't hierbij sal laten

berusten, voor dit mael.

Soo is ok verschenen Evert van der Gouw,

die scherplick vermaent is, insonderheit van die

muite, om sich te beteren, of dat men met den

aengevangen ban soude moeten voortgaen.

Heeft belooft, sich christlick te sullen dragen.

Claes Ottes, Hans Kock ende sijne vrouwe,

ende Allert Janssen, zijn niet gecompareert.

Zullen ad proximam geciteert worden.

 

Anno 1649, den 28 Octob., was consistorie,

met den gebede begonnen en ge-eindiget

1, is verschenen Claes Ottes, om die

almanacken. Heeft geantwoort, als den

apotheker.

2. is geresolveert, alsoo mr Warner ende

Uke Claassen selve hier sitten, als ou-

derlingen, dat Jan Garbrants, ouderling,

de pastoorsche sal vragen, ende dat Pieter

Wijrts sal geciteert worden, nopende de

sake van den apotheker.

 

Anno 1649, den 18 Novemb., was

vergaderinge, met de gebede aengevang

ende ge-eindiget.

Is verschenen Pieter Wijrts, ende heeft

gedeponeert, nopende pastoor Sibrandes,

dat de apotheker van dien soo geseit heeft,

als boven staet. Dede daerbij, dat de

apotheker ok geseit hadde; de pastoor

is mede autheur van alle geschriften

van mijne vrouwe ende soo van alle muite.

Even soo verclaerde mr Uke Claassen

ok van allen dese.

Jan Garbrants ende Doe Hitjes verclaeren

wegen de pastoorsche, ende mr Warner,

de woorden van hoererie ende tooverie soo ge-

sproken te zijn. Sal daerom d'apotheker

ad proximum geciteert worden

 

p. 49

 

Allert Janssen, item Hans Cock ende

sijn vrouwe, sullen dan oock weder

geciteert worden.

 

Anno 1649 den 30 Novemb. is consistoriale vergaderinge gewest

voor het h Avontmael des heeren, ende sijn na den gebede die

niewe ledematen vermaent van haer elende, verlossinge

ende danckbaerheit, hebben gelooffs bekentnisse gedaen, ende

het consistorie sick te onderwerpen waer op sie angeno

men sijn tot ledematen ende met haer handen onderteicke

ninge gedaen als volgt

 

Aefke Groenewoldts

Mettijen Berens

Martien Tammens

met attestatie van Amsterdam

Dedde Sijntiens met attestatie

van Woldendorp

 

p. 50

 

Anno 1650, den 1 Januarii, was de

gemeinte in de weeme vergadert, om

ouderlingen ende diaconen te verkiesen,

waer, nae gewoonte, afgegaen zijn,

de E. Jan Garbrants, ouderling, aen

de noortzijt, zijnde Geert Jansen,

ouderling aen de suitsijt, overleden,

ende de E. Jan Jansen, diacon, alle

welcke broeders wegen hare diensten

van de gemeinte zijn bedanckt. Aen

haer plaetse zijn, door de meeste

stemmen, vercooren, aen de noortsijt,

de E Huige Haies, ende, aen de

suitsijt, de E. Hinrick Frits, tot

ouderlingen, ende tot diacon, de E.

Enno Louwers. Soo is de vergade

ringe met den gebede aengevangen

ende ge-eindiget. Als dese broeders

op drij na een ander volgende sondagen der

gemeinte waren voorgehouden, soo zijnse

op den 4den bevesticht na kerkenordre.

De Heere segene se in hare bedieninge.

Amen

 

p. 51

 

Anno 1650 den 27 Januarij is consistorie gehouden

waer nae den gebede sijn binnen gestaen die E. Borgem.Steven

Jansen, Jan Claesen, M. Theodorus Meijer ende Hans

Hermans dolerende over Upke Hermans sijn lasterin

ge dat hij geseit soude hebben dat die dochteren van

den dam upgevoet worden in hoererie ende toverie

ende andere clachten

[in de marge]

Als dat dns Sibrandus sou

de versaeckt sijn van alle

onrusten so sij hadde in den

dam

so boven ook getekent stonden

versoekende over sulcks upt name van haer ende

consorten kercklijcke disciplin ende revocatie.

Is geresolveert dat Upke voorseit sal ad proximam citeert

worden als te vooren oock resolveert is

Is oock geresolveert also Focco Edsens en Herman

Goltsmit een tijdtlanck questieus sijn gewest ende in pleit

geraeckt dat beide partien ad proximam soelen citeert wor

den om te versoeken, oft sie wolden over een gebrocht worden

Oock sal Hans Cock wederom citeert worden

Nae het gebedt is men gescheiden

 

Anno 1650 den 1 Febr: is vergaderinge voor het h avontmael

alwaer die nie ledematen na het gebedt sijn onderrichtet

nae gebruick, hebben daerop geloofs bekentnisse gedaen ende

sick de kerckentucht onderworpen Luit haere onderteic

kende handen

 

Aderijan Fockens

Petrus Eppinga

Summert Hindrics

Marija Eukema

Martien Egbers

 

Na het gebedt ende censura morum waer over

...eren ende onderlingh niet straffbaers is voorge

vallen, is men gescheiden

 

Anno 1650, den 10 Februarii, was consisto

rie, met de gebede aengevangen, ende oock

ge-eindiget.

1. heeft Hans Cock laten wieten, hij

hadde hier niet te schaffen. Blijft

daerom gesuspendeert van 't heilige

avontmael.

2, is binnen gestaen de apotheker die,

onder anderen, over gegeven heeft een

schrift, waerin antwoorde was, 1, op

de almanacken, als boven. 2, op het

 

p. 52

 

ander stuck, meest, als boven. 3, op het

derde stuck, ten deele, als voren, als

1, als hij tevoren geseit hadde. Bij exempel

indien, seide hij, ick seide: Sibrandus is mede

autheur van alle schriften van mijn vrouw,

ende alsoo van alle muite. Want, seide

hij, dat waren enckele onwaerheit. II,

als tevoren, teweten, op den 14 octob. van

't verleden jaer geprotocoleert. III, dat het

boeck Sibille van anno 46 in clas ende op de

sijnode was ge-approbeert, ende dat

hare andere schriftens nergens hadden ge

dient. IV, dat alles hier heimelick zij.

V, dat elc getuige à part zij. Ende

soo voorts. Na lesen van de schriften,

ende mondelicke verantwoordinge, is

geresolveert, dat hem dese stucken

sullen scherpelicken voor gehouden

worden. 1, sal hij scherpelick,

met ernst, ende ijver, bestraft worden,

dat hij sich hier met woorden ende

wercken heeft verlopen. 2, sal

hij dit bekennen. 3, begeeren, dat

het hem om Christi wille te goede

worde gehouden. 4, sal hij oock met

ernst vermaent worden, sich met

woorden ende wercken anders niet, als

stichtelick te dragen; met, ten 5,

bijgevoegde dreiginge, dat men anders

doen sal na Godts woort ende kerken-ordre.

6, sal hij dit alles soo dadelicken

verrichten ende aennemen. Dit al heeft hij

gedaen, en met hanttastinge aen allen be-

looft. Hiermet dan is dese sake alsoo

t' eenemael afgedaen, ende geresolveert,

door de meeste stemmen, dat het hierbij

sal verblijven.

 

 

p. 53

 

Anno 1650, den 24 Februarii, was

consistorie, met den gebede zijnde aenge-

vangen, ende ge-eindicht.

1. Zijn, op citatie, volgens resolutie, binnen

gecomen de E. Focke Edsens, ende Harmen

ter Beet. Hen is voorgehouden, offe alles

niet wilden vergeten ende vergeven, wat onder

hen gepasseeert zij met woorden ende wercken?

Daerna, offe haer pleit niet en souden be-

geven aen goede mannen, om af te maken?

Hier heeft Focke Edses gerept van

eenige saken, die gepasseert waren

op nieuwjaers dach van anno 44, versoec-

kende, dat de consistorie daerin mochte doen.

Mr. Harmen heeft verclaert, dat hij altijt

bereit geweest zij, ende oock noch zij, om

te versoenen, ja, alles al hebbe vergeten

ende vergeven, ende dat hij hier noit verge-

vich geweest zij, ende dat hij andersins

niet hadde gaen connen tot[t]et heilige avont-

mael. Nopende de pleit, dat hij op een com-

promis niet ware uitgaen, ende also daerop niet

gedacht en hadde. Hij bevoel alles Godt ende

de justitie, also hij groote costen gedaen

hadde, die hij niet conde misten, niemant noch-

tans hatende, maer soeckende alleene recht,

ende anders niet. Focke Edsens bleef al

bij 't voorige. Is daerom de sake uitgestelt

tot de naeste vergaderinge. Ondertusschen

sal men sijn best doen, om alles af te maken,

soo veel moogelijck.

2. is binnen gestaen Jan Hinricks, dienaer

van de E.E. h.h. borgermeesteren, ver-

soeckende, door last van sijne meesters,

copie van 't geene gedaen ware in de con-

sistorie, nopende de sake van den apotheker.

 

p.54

 

Hierover is, om redenen, voor dit mael de copie

niet geweigert, ende oock niet ge-accordeert; maer

Sibrandus Francisci, pastoor, ende Hinrick Frits,

ouderling, gecommitteert, om den heeren de geheele

saecke mondelinge te openbaren, van den aenvang

totten einde, watter van waere, ende wat hierover

in de consistorie gedaen ware. Bijsonderlick sullense

dit doen, also de E. heer, mijn heer Houwerda, hier

oock mede is borgermr, ende ouderling, die de re-

solutie van den 14 octobris in anno 49 mede over dese

sake genomen heeft, hebbende also kennisse van

alles, maer nu zijnde te Leeuwarden, so sullense

dit doen, bij den E. heer, mijn heer Maneel, mede

borgermr ende redjer zijne, ten einde de heeren

also ten volle mogen bericht worden over dese geheele

handelinge.

3. bij dese occasie, also d'apotheker hem monde-

lick ende oock schriftlick heeft boven verantwoort, ende

van 't principael doe niets geteickent is, wort, op sijn

versoeck, dit noch gestelt, nopende de tweede clachte,

1. dat de pastoor, en sijn vrouwe, en mr Warner, ge-

tuigen, dat hij seer droncken gewest zij. 2. dat hij,

schoon 't geseit ware, als tot eene verclaringe, niet

lang daerna, maer op den staenden voet, daerbij gevoegt

hadde: mijn vrouwe straft in dat boeck hoererie ende too-

verie. Hier brack mr Warner mijn woorden. Andersins

wilde ick seggen: ende sommige in den dam trecken hen dat

aen, als offe haer kinderen so opvoedden. 3. dat de

pastoor oock staendevoets voor hem hierover so ge-

disputeert hadde. 4. dat de pastoorsche verclaert

oock, de woorden van hoererie en tooverie so gesproken

te zijn, te weten, van mij, droncken zijnde; item, oock

van 't boeck; item, dat hij wel gehoort hebbe, van hoe-

rerie, tooverie, opvoedinge der kinderen, het boeck,

maer dat hij de eigene woorden niet en wete, connende

dit, des noot zijnde, met eede bevestigen. 5. dat mr

Warner oock verclaert, dat ick 't soo qualick niet

gemeinte en hadde, als se luiden. Niet op 't geluit

der woorden, maer op de meininge moet men letten.

Nopende de derde clachte, 6. dat mr Uke verclaert, niet

te weten mijn woorden, noch den sin. Eck zij een

uitlegger sijner woorden. Hij hebbe wel met mij

verkeert, en dat ick niemant oit hadde op of dael geset.

 

blz. 55.

Ten 7. dat D. Pimperling ende hij malcanderen de hant,

in de consistorie, twee malen gelanght hebben, tot een

teecken van oprechte onderlinge versoeninge. Ten 8.

also 't nu een half jaer geleden is, dat dit werck

begon, so is omme gevracht, na sijne comportementen,

van dien tijt af, in woorden ende wercken: waer dan

niemant jets voort gebracht heeft.

 

Anno 1650, den 10 Martii, was vergaderinge,

met de gebede aengevangen ende ge-eindiget.

1. is de sake van de copie uitgestelt,

tot de comste van mijn heer Houwerda.

2. heeft de sake van Focke Edses,

ende mr Harmen, weder gedient, meest

als vooren, behalven, dat mr Harmen,

gevraegt zijnde, of hij Focke alles wilde

vergeven, heeft geantwoort, de woorden

wel, maer de wercken niet, waerover

hij met het pleit wilde oock voort-

vaeren, ende, gedrongen zijnde tot

vergiffenisse oock van wercken,

heeft stille geswegen, ende is soo

vergaen. Wert geresolveert, dat men

in 't prive hierover sal arbeiden, om

te versoenen, ende dat mr Harmen sich

anders van 't nachtmael sal onthouden.

 

p. 56

 

Anno 1650 den 5 April waer vergaderinge waer nae het

gebedt die niewe ledematen sijn angenomen als voor

dickwijls is gestelt sijn dese

 

Egbert Wiarts

Cornelis Janses

Aleff Hindrick

Trijntien Egbers

Tijske Herman Tiddes vrowe met attestatie van Holwierda

 

Simen Garleff wever, Assele loopende nae die mennisten

ad proximum geciteert worden om met hem nae kercken ordre

te procederen.

Evert van der Gow sal noch met ernst vermaent werden

twelck sal sijn als peremtoir

Nae het gebedt ende censura waer alles wel is, is men gescheiden.

 

Anno 1650 den 28 April is vergaderinge nae het gebedt

heeftJan Hindriks borgemr dienaer van wegen

die h. borgemesteren versocht copiam van die acten raeken

de die sake van Upke Hermans, als voor deses meer

mael .. socht worden, maer also die vergaderinge geringe

in getal is ende mijn heer Houwerda niet present is het

delaieert

Albertus Wicherode sal citeert worden om sijn drunckenschap ende

andere ongeregeltheiden als oock Berent Pieters en Siert Ailckes

Gerlef wever ende Assele sijn contumacus soelen daerom weder

citeert worden

Nae het gebedt is men gescheiden

 

Anno 1650 den 26 maij is vergaderinge waer nae het gebedt

is van den dienaer rapport gedaen dat Wichrode ende Siert

Ailckes niet sijn te huis gewest, soelen an proximam citeert

worden

Garleff wever ende Assele hebben geantwoort sij hadden in

het consistori niet te doen. is geresolveert dat men dese beide

personen op anstaende proeffpredicatie die gemeente sal

voorstellen ende die gemenen gebeden begeren met expressie

van hare namen

Nae het gebedt is men gescheiden

 

p. 57

 

Anno 1650, den 31 Mei, was vergaderinge,

met den gebede begonnen ende ge-eindight.

1, zijn de nieuwe leden onderricht van hare

ellende, verlossinge, ende danckbaerheit;

hebben geloofs-bekentenisse gedaen, ende

aengenomen, stichtelick te wandelen, haer

der kercken-tucht, bij namen, onsen con-

sistorio, te willen onderwerpen, ende bij de

waerheit te volherden, oorconde hant-

tastinge, ende dese handen

 

Juirjen Jacobs

Jetse Lubberts

IJantien Groenwolts

 

2, volgens voorgaende resolutie, ende op

gedueringe ergerlicke wandelinge, so sal

mr Evert van der Gouw, met uitdruckinge

van naem, der gemeinte morgen in de proef-

predicatie, voorgestelt worden; alsoo 't

selve nu tweemael geschiet is suppresso

nomine, sal de gemeinte oock vermaent

worden, om voor hem te bidden.

 

Anno 1650, den 9 Junii, was vergaderinge,

met den gebede aengevangen, ende ge-eindicht.

1. Heeft Focke Edses copie versocht van

't gene tusschen hem ende Mr. Harmen ter

Beet gepasseert is. Is geresolveert,

dat men mr Harmen, op sijn versoeck,

noch eens sal hooren, over de jongste

acte, ende dan van de copie wijders spreken.

2. Is binnen gestaen mr Evert van der Goude,

en heeft begeert copie van de censure over

hem gegaen. Is goet gevonden, alsoo de

vruchten van de censuren oit ende oit geweest

zijn, geene verbeteringe, maar hals-

sterrichheit, ende ongeregelt leven; ende

 

p. 58

 

hij nu noch, soo in dese tegenwoordige ver-

gaderinge, als oock op andere plaetsen,

uitvaert, met lasteringen, vervloecke

ende verwenschen op de consistorianten,

lopende van hier met roepen ende crijschen,

als een rasene mensche: dat men hem dit al

met ernst sal voorhouden, ende scherpe-

lick vermanen, alsnoch, tot verbeteringe,

ende boete, waervan men heel geen teeckenen

noch siet, maer wel het tegendeel. Bij

faute van bekeeringe, is geresolveert,

dat men met de kercken-tucht over

hem sal moeten voortgaen. Dit al is hem

na behooren geseit, door last van allen.

3. Sal mr Hans Kock, om ergerlick leven

ende huishoudinge, die nu lange geduert heeft,

ad proximum geciteert werden. Als oock Albertus

Wijckroede, ende Sijrt Ailckes.

 

Anno 1650, den 23 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. is verclaert, den Wijckroede ende Hans Kock

uit waren. Sijrt Ailckes hadde geseit, te

willen comen, maer is niet verschenen. Sullen

weder om geduerige ergernissen geciteert werden.

2. Is Harmen ter Beet binnen gestaen, ende heeft

mondelick ende schrijftelick verclaert, dat hij in de

voorige vergaderinge uit een misverstant geseit heeft,

de wercken niet te vergeven, om dat tot hem

in de vergaderinge geseit ware, als hij alles

vergaf, dat hij sijn pleit dan niet en conde ver-

volgen, 't welck hij nu sach, sonder fondament

tot hem geseit te zijn; dat hij hem houde aen

sijn verclaeringe in de eerste consistorie, alles,

woorden ende werken, noch al van herten ver-

gevende, om so voortaen nachtmael te houden,

bevelende Gode ende de justitie de rechtsake;

ende dat hij oock copije van alles eissche.

Focke Edsens versocht noch al copie van 't voorige,

 

p. 59

 

ende neemt het van

de versoeninge in sijn bedencken. Mr

Harmen, vermaent sijnde, het pleit te willen

laten staen, heeft het oock in sijn bedencken

genomen. De consistorie laet het voor

dit mael hierbij berusten.

 

Anno 1650, den 7 Julii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. is Wijckenroede gecompareert, ende

heeft beterschap belooft.

2. Hans Kock is ende blijft contumax.

Sijrt Ailckes is uit. Blijven beide onder cen-

sure.

 

Anno 1650, den 2 Augusti was vergaderinge, met den gebede be

gonnen ende geendiget, sijn die niewe ledematen opgenomen

op maniere als vooren dickwijls vermelt is namelick

dese

 

Jacob Hermans

Claes Jacobs

Trijne Pieters met attestatie van Warfum

Jantien Hermans met attestatie van Wirdum

Wendeltien Jansen met attestatie van Solwert

 

p. 60

 

Anno 1650 den 8 septemb ...

 

Also Garleff wever en Assele Sierts lange tijdt nae die men

nisten sijn geloopen die kercke verlatende, ende daerover dick

wijls vermaent sijnde halstarck bliven, waerom het

consistorium gedrongen is om de kercklijcken censure tegens

haer te gebruicken, is geresolveert dat dese beide

personen des sondach voor het h avontmael solden

die gemeente nochmaels voergestelt worden, ende

datmen daerop in die naeste proefpredicatie

met die ban sal voortvaren nae het gebedt is men

gescheiden

 

Anno 1650, den 4 Octobris, was ver

gadringe, met den gebede aengevangen

ende ge-eindicht. Is voorgestelt, also verleden

sondach, volgens kercken ordre, van de predigstoel

is aengedient, dat men morgen dien broeder en

suster sal bannen; ende Garlef wever daerop goede

hope geeft van beteringe; so sal men hem noch sparen;

maer met Assel voortvaeren. Dient oock te

noteren, bij Simen Abels sake, dat hij verclaert, sijn

best daernae gedaen te hebben, tot voertganck

van 't houlick, maer dat hij niet hadde connen

beweecht worden: ende dat hij met dese vrouwe

gecopuleert zij, sonder besperinge. Bij

Hinrick Frits sake, dat hij daerna oudeling

geworden zij, sonder verhinderinge

 

p. 61

 

is een nieuw lidtmaet onderwesen, ende

aengenomen, op maeniere, als boven dick-

wils gemelt is, oorconde dese

handt

 

Martijen Aalfs

 

Na gebedt ende censure morum, waer alles

wel was, is men gescheiden.

 

Anno 1650 den 29 Novemb is consistorie gewest

voor het h nachtmael, al waer na gedaene vermaninge

volgens het gebruick van dese gemeente, die niewe ledematen

sijn angenomen ende belooft met onderteickene harer handen

haer het consistorie te onderwerpen sijn dese naevolgende

 

Henricus Geerdts

Aelten Hindrickx

Jetse Wiarts

Froucke Luijtiens

 

Nae gehoudene censura over presenten ende absenten waer godt-

loff niet straefbaers is voorgevallen, is men gescheiden

 

p. 62

 

Anno 1651 den eersten Januarij is die gemeente in die weme

vergadert gewest, om te verkiesen ouderlingen ende diaconen nae gebruick

van dese gemeente, nae anroepinge van godes heiligen name, sijn ofgegaen

an die noortsijt die E Fricke Hekes ende an sijn plaetse door

meeste stemmen vercooren die E[?] Geert Willems. An die suitsijt

is offgegaen Simon Abels ouderlingh an wiens plaetse is

vercooren die E Hans Hermans Mustart. Noch is offgegaen

die E. Evert Hindricks diacon, an wiens plaetse gestelt is die E

Swier Clasen; die offgaende sijn haeren getrowen dienstes bedanckt

worden ende die niewe nae dat sij die gemeente tot drie verscheiden

sondagen sijn voorgestelt worden, sijn die selve broederen elck in

haer ampt opentlick bevestiget worden. die heere verlene

haer sijn segen en heiligen geest in haere beroepinge

 

p. 63

 

[blanco pagina]

 

p. 64

 

Anno 1651 den 31 Januarij waer vergaderinge voor het h

aventmael, waer die niewe ledematen nae voorgaende

onderrichtinge, hebben geloofts bekentenisse gedaen ende daerop

tot ledematen angenomen na usantie van onse gemeente

met onderteickeninge van haere handen als volgt

 

Bunne Gerdts

Peter Gaeijkes

Maertijen Bonnes

 

met attestatien

 

die E. manhaften Hendrick van Woerden ende

sijn huisfrouwe Anna van Woerden van t Hertogenbosch

Elletien Sigers met attestatie van Groningen

 

Wijders is geresolveert dat Jan Claesen tegens anstaende

vergaderinge sal citeert worden om dronckenschap ende

andere ergernissen.

Oock is rapport gedaen dat Jacob Pieters welcke van

mennistige ouders gebooren sijnde, ongedoopt sick heeft

in die gemeente tot Tiamsweer heeft begeven ende

entlijcke midt attestatie tot ons gecomen een tijdtlangh

tot het avontmael des heeren is gegaen, maer nu sick

tot die mennisten weder begeeft vermaent sijnde ront

uijt heeft verclaert dat hij ons verlaten hadde ende dat

daerom tot hem niet meer te doen ware. is geresolveert

dat men bij den redger voor eerst over hem sal klagen

als die kercke bedrogen hebbende ende dat men met

hem sal procederen nae kercken ordre: doch wachten

dat dns Sibrandus nu cranck sijnde, mucht weder bij

ons sijn

Eindelijck nae censura morum waer godt loff

over absenten ende presenten niet is voervallen

is men gescheiden met het gebedt

 

Anno 1651 den 9 Febr. waer vergaderinge nae het gebedt is voorgestelt

van die groote overlast van vremde armen die sich hijr setten

tot last van die gemeente is geresolveert dat de pastoor

Pimplingh ende Hindrick Fritsen, ouderling ende Popko Entes

bij de E. borgemesteren sulcks sullen remonstreren als oock bij

den redger.

Also oock quade geruchten gaen van eenige ledematen

als Luitien Cornelijs ende Dietert Thomas soelen die

selve ad proximam citeert werden.

Als oock Jan Claesen nu absent sijnde

Insgelijckes Jacop Pieters affvallich sijnde

nae het gebedt is men gescheiden.

 

p. 65

 

Anno 1651, den 23 Febr., was vergaderinge,

met den gebede aengevangen en ge-eindiget.

Detert Thomas is vermaent, ende heeft de ver-

maning aengenomen.

Luitjen Cornelis, wel van leven zijnde, is verhoort,

ende wort voor onschuldich gehouden.

Jacob Pieters, en Jan Claassen, niet compa-

rerende, sullen ad proximum geciteert worden.

 

Anno 1651, den 9 Martii, was vergaderinge,

met het gebedt aengevangen ende ge-eindicht.

Is geresolveert, dat Jacob Pieters noch al

sal ad proximum geciteert worden.

Jan Claassen is vermaent, om ergernisse, ende

heeft de vermaninge aengenomen, ende beterschap

belooft.

 

Anno 1651 den 9 April waer vergaderinge voor het h avontmael

waer nae het gebedt die niewe ledematen sijn vermaent na

ordre van dese gemeente, gelooffs bekentnisse gedaen hebbende haer

oock onderwerpende het consistorio ende belofften van behardinge

in dese angenomene bekentenisse volgens haer onderteickeningh

sijn als ledematen der gemeente angenomen

 

Derck Berens

Jacob Sijgers

Gertruijt Jansen

Ave Lippes

Klare Lissebons

Jantien Hermans

 

Also Jacob Pieters ongedoopt sick heeft tot des heeren gemeente

heeft begeven eerst tot Tiamsweer, daernae tot Uptwierda ende volgens

bij ons ende also het h avontmael misbruickt, die kercke ludi

ficeert daer boven nu bij die mennisten hem hefft begeven ende voor haer

is gedoopt worden, van ons dickwijls vermaent sijnde oock ge

citeert ons niet heeft willen hooren, is geresolviert, dat men sulcks

die gemeente morgen sal bekent maken om hem te houden erger

als een heiden ende Turck

2. Is mede geresolveert, dat men bij het gerichte hijr over sal

clagen, om hem den rechtstoel te verbieden.

Nae censura morum waer niet straffbaers is ge

vonden worden ende gebedt is men gescheiden

 

p. 66

 

Anno 1651 den 13 April....

 

Anno 1651 den 27 April waer vergaderinge waer nae het gebedt

is voorgevallen van b...gien ende ergernissen tusschen Adrian

Fockes ende Jacob Jansen, dewelcke ad proximam citeert worden soelen

 

Anno 1651, den 30 Mei, was vergaderinge, waer,

1. nae 't gebedt, de nieuwe leden zijn onderrecht van

hare elende, verlossinge, ende danckbaerheit. Hebben

geloofs-bekentenisse gedaen, en aengenomen, godsalich te

leven, en haer der kerckentucht, ende de consistorie hier,

te onderworpen, ende bij de waerheit te volherden, oor

conde handen

 

Renne Claessen

 

2. Jacob Pieters is den 5 April gebannen, nae de

proefpredicatie, volgens resolutie, daerover ge-

nomen den 4 April van dit jaer, in dier voegen,

als daer staet

3. Hans Kock, Jan Claessen, en Albertus Wijckroe,

worden, om haer geduerige ergernissen, van 't

nachtmael gesuspendeert, zijn dicwijls, soo

in 't prive, als in consistorio, vermaent, maer te

vergeefs. Sullen ad proximam geciteert worden

Maer indien se sich niet beteren, sal haer sus

pensie daerna der gemeinte bekent gemaecket

worden

Nae gebedt en consistorie, waer alles wel was,

is men gescheiden

 

Anno 1651, den 29 Junii, was vergaderinge,

met gebedt begonnen en ge-eindicht.

Zijn verschenen Albertus Wijckroe en Jan Claassen,

en hebben beterschap belooft, maer blijven ge-

suspendeert, tot daetse die in der daet betoonen.

 

p. 67

 

Anno 1651, den 13 juli, is de vergaderinge met

het gebedt aengevang en besloten

Jacobus de Grave, en Detert Thomas, waren,

om dronckenschap, en quade comportementen,

geciteert. Maer, alsoose niet gecompa-

reert zijn, sullen ad proximum gedaecht worden

 

Anno 1651, de 27 Julii, was vergaderinge, met het gebedt begonnen, ende ge-eindiget

Is geresolveert, dat mr Evert van der Gouw,

also hij sich nu beter aenstelt, weder wort

aengenomen, om te gaen tot het heilige avont-

mael; doch op voergaende ernstige vermaninge tot

het gehoort, ende tot een sober leven

 

Anno 1651 den 1 Augusti is consistorie gehouden voor het h avont

mael ende nae gewoonlijck onderrichtinge van onse elende

verlossinge ende schuldige danckbaerheit ende heeft dese navol

gende person gelooffsbekentnisse gedaen ende sick widers

der kerckentucht onderworpen

 

Lene Tomors[?]

 

met attestatie van Groningen D Wigboldus Christophori

 

hijr op is censura morum gehouden over presenten

ende absenten waer godt loff niet is voorgevallen is men met het gebedt gescheiden

 

Anno 1651 den 15 Septemb. .....

 

p. 68

 

Anno 1651, den 3 Octobris, was vergaderinge

waer, nae 't gebedt, de nieuwe leden

zijn onderrecht, als boven, ende hebben

geloofs bekentenisse gedaen, ende

beloften, als boven oock dicwils,

oorconde dese handen

 

Trijntje Harmens met attestatie van Warfum Lucie Harmens

Eefke Canters, met attestatie van Grong. Grethe Martens

 

p. 69

 

Anno 1651, den 12 Octobris, was vergaderinge,

met het gebedt aengevangen ende ge-eindiget

 

1. Zijn binnen gekomen, Hinrick Everts en Hans Dercks,

sprekende voor de beide soons van s. Sijwert

Jansen ende Anke, eelieden, dat de arme buidel

van hen verbetert was over de 800 gl, als van

Leihamer 100 Emder gl, ende van 't huis, huis

raet. en gereetschap tegen den 100 rijckd[aelder], ende

300 daler van den afkoop met Teunjeske

flasst[c]herse. Seide, dat dit voor ettelicke

jaren geschiet zij, en van sekere vereeringe,

voor desen belooft. Begeerden dat daerin

gedaen wierde naer behooren. Wert

geresolveert, als voor dese, dat de

diacons sullen de boecken nasien, wat

sij gekost hebben, om dan te doen, als

't betaemt.

 

NB Het zou om de erfenis van een leidekker kunnen gaan:

Leihamer - hamer die leiendekkers gebruiken

flassterse - term die ook in verband met straatmakers wordt gebruikt (WNT)

vereering - gift

 

Anno 1651, den 26 Octobr., was vergaderinge,

nae het gebedt begonnen end geeindicht

2. is geresolveert, alsooder twe bijschoolen

zijn, bij Roelf Lisseboon, een, ende de ander,

bij Anke Jacobs, sonder kennise van

den heeren ende kerckenraet, ....

 

p. 70

 

Anno 1651, den 2 Novembris, was vergaderinge

met het gebedt begonnen ende ge-eindicht

is verschenen den E. H. borgermr, Steven Jansen,

op citatie, ende verclaert, niet te weten, dat

Wijrt Egberts jet heeft geseght, raeckende

de eere van mijn Heer Houwerda.

Is oock verschenen, de E. Jonckheer Maneel,

borgermr, geciteert zijnde, ende heeft ge-

opent, dat Steven Jansen, mede ten aenhooren

van hem, geseit heeft, dat Wijrt heer hadde

gesproken op mijn Heer Houwerda, maer

sijne Edelheit verclaerde, eigentlick niet

Is binnen gestaen Jochim Spies, maegde schoolmr,

begeerende afschaffinge van de bij-schoolen,

ende hem praesenterende, hem te submitteren

de suratoribus, so op hem wat te seggen was

Consistorie blijft bij voorige resolutie,

dat men die sal exsecuteren, met ernst

 

Anno 1651, den 9 Novembris, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindiget

Is Jacobus de Graef verschenen, op citatie,

en heeft beterschap belooft. Soo oock

Detert Thomas. Hans Kock laet sich excu-

seren, sal ad proximum geciteert ende Wickroede

is verschenen, continuerende in dronckenschap, op

soo vele vermaningen, ende in ergernissen. hij bekende

sijn schult, ende beloofde beterschao, als

dickwils, sonder vrucht. Is geresolveert,

hem in te seggen, dat men hem, so hij eenige er-

gernisse geeft, op de suspensie, sal der

gemeinte voorstellen, in de jongste proef

predicatie, doch sonder te noemen. Focke

Edses blijft uit, schoon hij belooft hadde

te comen. Sal weder geciteert worden, ende

met ernst daerin gedaen. Wijrt moet

na Amsterdam, ende sal daerna gedaecht

worden

Hebben de pastooren verhaelt over de sake

van mijn Heer Houwerda, de B. Hermen

Lubberts en secretaris geseit hebben, als

Maneel. Wert goet gevonden, dat de pastooren

dese weder sullen hooren.

 

p. 71

 

3. Is gerapporteert, ende de scholen zijn

gevisiteert, ende de bijscholen oock van

de heeren verboden

4. van Sijwerts weeldreiers kinder wort gere-

solveert, dat de diacons sullen doen,

als voren geseit is.

 

Anno 1651 den 5 Decembris is vergaderinge gewest voor het

h avontmael des heeren, ende sijn die niewe ledematen

vermaent nae gewoonte van dese gemeente ende hebben

belooft volstandich te bliven ende haer het consistorie onderwerpen

nae luit haeren handen ende onderteickeningen

 

Daniel Hermans

Jan Jansen

Harmen Hansen

Froucke Daniels

Ide Luitiens

Hilcke Hindricks

 

Is voorgestelt .....

 

Also Focco Edses, dickwijls ad consistorium geciteert sijnde niet

is gecompareert ende belast is a consistorie om hem in die omme

gangh te vermanen heeft dns Sibrandus relatie gedaen wat ter

presentie van Hendrick Frits onderlingh hem is beiegent op

den 24 Novemb: sijnde maendach vermaent sijnde

1. dat hij dertich jaeren dat hij ledemaet van die gemeente is ge

weest in de tijt nowlick vijf mael ten nachtmael gecomen

2. dat hij nu in acht iaeren niet te nachtmael waer gewest

3. dat hij in eenige jaeren niet tot het gehoor is gewest ende

velvoudige vermaningen so in consistorio als in sijn huis

an hem gedaen in die windt heeft geslaegen an plaets

daer hij schult bekenninge soude doen ende hem beteren heeft

hij voorseide broederen met hevicheit beiegent, scheldende

 

p. 72

 

over die gene die hij vermeint oorsaeck te sijn van sijn ge

vencknisse op Delffzijl, specialijcken op onse borgemesteren

als Juncker Manneel ende Steven Jansen als oock onsen

secretario seggende indien ick het gedaen hadde, so hadde

ick gedaen als een verrader ende schelm.

Over die heeren van d'ommelanden dat sie bij hem gehan

delt hadden als Turcken, heidenen ende onchristenen wort

hijr op geresolveert dat hij ad proximam sal citeert

worden, ende dat hem dese positien[?] soelen voorgehouden

worden om sijn verantwordinge daer op gedaen sijnde,

volgens te doen nae behoor

 

Sijn noch attestatien vertoont van d Jr Gerhardi Swaninck van Harderwijck

met attestatie van Doccum Eedts Doede

 

Anno 1651 den 14 Decemb. ......

 

p. 73

 

is concludeert dat .....

 

p. 74

 

Anno 1652, den 8 Februarii, was ver-

gaderinge.....

 

p. 75

 

Anno 1652 den 21 Martii ......

 

Anno 1652 den 2 April is consistoriale vergaderinge gewest voor het h

nachtmael al waer nae het gebedt die niewe ledematen sijn onderrichtet worden,

nae die wijse van onse gemeente ende hebben gelooffs bekentenis

gedaen, sick der kerken tucht onderwerpende ende daerop met onder

teickening van haere handen angenomen te volharden door godes

genade, bij dese angenomene waerheit en sijn dese volgende

personen

 

Isebrandt Peters

Eltien Pieters

Trijnne IJaspers

Tijtte Sijbrandii

Grietie Hermannes

 

Jan Clasens wert .....

 

p. 76

 

Anno 1652 den 11 April....

 

Acta consistorii, anno 1652, op den 16 Mei, met

den gebede aengevang ende ge-eindight

1. Tjaeckjen volgens resolutie zijnde geciteert,

heeft ontboden, sij hadde met ons niet te doen;

die wat wilde, mochte tot haer come. Sal weder geciteert worden

2. Albertjen, huisvrouwe van Detert Thomas,

is gecompareert, maer hij niet, waer niet sij maer

hij schuldich staet. Sal dan hij weder geciteert worden

3. E secretaris sal ok weder gedaecht worden om de

sake van mijn heer Houwerda

4. Noch Pieters Wierts, als sullende op de diacons

gesproken hebben

5. Het sullen oock geroepen worden, Epke Reeu-

wens, hebbende Geerdt Willems swaer geslag[en],

in 't rechthuis, op den rechtdagh: item, Geert

Willems, hebbende met het bloote mes na

Epke geworpen: ende B Harmen Lubberts,

hebbende daer 't mes oock getrocken: ende, om

die oorsake ook, Jan Claassen.

 

p. 77

 

Acta consistorii, 1652, 23 Mei

 

1. Tjaeckjen is gecompareert. Seit, dat Trijntjen haer in

haer huis leelick gescholden heeft; ende dat sij daerom toorich

geworden zijnde, wel na haer jet heeft geworpen, maer,

hares wetens, niet geraeckt, maer dat sij wel weet,

dat se haer hooft met de pulle niet beseert heeft. Sij

is bestraft, so om hare verbolgentheit, als ok om het

werpen, volgens eigen bekentenisse. Aengaende de seerte

aen 't hooft, alstader geen vol bewijs is, so blijft dit nu

so bestaen, zijnde het gewesen aen hare conscientie voor Godt.

2. Pieter Wijrts verclaert, wel jet geseit te hebben, maer

niet tot nadeel van jemande onder de diacons

3. B. Harmen Lubberts seit, sulcks wel geschiet te zijn

van hem, maer van Epke seer geterght zijnde, overmits

die Geert Willems so tracteerde; doch, dat hem 't leet zij,

ende begeert, dat men 't hem te goede houde

4. Epke Reeuwens is niet te huis. Sal weder geciteert

worden, als oock Geert Willems, ende Jan Claassen.

5. Detert is van huis. Sal ok weder gedaecht worden.

6. Noch d. secretarius, als vooren.

Met gebedt was 't begin ende 't einde.

 

Acta consistorii, is 1652, 30 Mei, met

den gebede begonnen ende ge-eindicht

 

1. Detert Thomas, droncken zijnde, hielt qualick huis. Hij

bekent sijn schult, ende belooft zeer verbeteringe, die men

noch al met patientie verwacht.

2. Jan Claassen seit, dat hij maer heeft willen scheiden

ende sijn lijf verweeren, oock 't mes niet uit de schede

gehat heeft.

3. Geert Willems, ouderling, is beschuldicht van Epke, 1. dat

hij hem en sijn vrouwe heeft gescholden, met eer-roerende

worden; 2, dat hij met het mes na hem heeft geworpen.

Hierbij comt, 3. dat hij droncken geweest is. Doch heeft

het 1 gantschelick; ende het 3 ten deele, ontkent: beken-

nende nochtans het 2; maer dat hij 't gedaen heeft op eenige

woorden ende het slaen van Epke.

4. Epke Reeuwens, kerckvoogt, is beschuldicht, 1, dat

hij Geert Willems deerlick geslagen heeft; 2, dat

hij gaer selden tot het gehoor komt; 3, dat hij in 9,

ja 10 jaer, of daerover, so lang hij hier gewoont heeft,

geen drijmael tot het nachtmael geweest is; 4, dat

hij hem veel droncken drinckt; 5. dat hij bij den

brandewijn geseit heeft, men hadde Tjaeckjen, sijn vrouwe,

in de consistorie jongst bejegent, als of 't een hoere was.

Epke, na lasteringe, 1, op de vrouwe van den pastoor,

2, op den pastoor, die hem dit al, consistori wegen,

voorhielt, heeft het 1, van 't slaen, bekent; doch dat

hij 't gedaen heeft op scheldingen, so tegens sijn vrouwe,

als tegens hem, hem, die eere aengaen, en op het steken, ende

werpen, van 't mes, also, dat hij sijn lijf verweert hadde.

Maer verstaende, dat Geert Willems ontkende, so 't steken,

als ok de scheldingen, so versocht hij, ende is ok goet gevonden,

dat tot getuigen sullen geciteert worden, Jacob Bolte,

Jacob Jansen, ende Swier Claasen, diacon. Jan Claassen

sal ok hierover geroepen worden. Van 't 2, heeft hij ons

bedanckt voor de vermaninge. Maer tot het 3 geseit,

 

p. 78

 

of 't daermet al goet was, als men ter kercken,

ende ten avontmael gienck. .....

 

Acta consistorii 1652, 4 Junii,

met gebet begonnen ende geeindicht.

 

1. Zijn de nieuwe leden onderricht, volgens gewoonte,

van hare elende, verlossinge, ende danckbaerheit; heb-

ben geloofs-bekentenisse gedaen; en belooft, godt-

salich te leven; en haer der kercken-tucht te

onderwerpen; ende bij de waerheit te volherden

oorconde dese handen

 

Klaes IJacops Focke Haiens ende Hille, eelieden, met attestatie van Solwaert

Abraham IJacobs Enne Phrebens, met attestatie van Grong.

Gerdt Hartochs Geertruit Jacobs, met attestatie van Delfzijl

Sweer Evets [sic.] Maike Jansen, met attestatie van Solwaert

Grethe Jobs

Anne Hoijkes

 

Acte consistorii, 1652, 13 Junii, met

gebedt begonnen ende ge-eindicht

 

2. Berent Jurjens begeert de geboden met Ietjen

bij de Boom; waerop geresolveert wort van

neen, om dat hij een man is van ontrouwe en quade geruchte,

hebbende een hopen nakende kinderen, daer sijn

vrouwe maer een halfstijg weken doot geweest

is, daer heeft hij sich gevoeght bij een vrouwe

te Magenborch, ende nu van die tot dese, sij

ok gelegen hebbende bij een eebreecker, die te

Groningen uitgestiept is: waerom men gaen sal

bij de Heeren, om dit al te remonstreren

 

p. 79

 

Acta consistorii, 1652, 27 Junii,

met het gebedt begonnen, en

ge-eindicht

 

Jacob Bolte seit, van scheltwoorden niet te weten;

de slagerie gesien te hebben; als het smijten

ok met het mes, het bloeden, maer alles niet

eigentlick te weten, en datse droncken geweest zijn.

Swier Claessen getuicht van hoge scheltwoorden

door malcanderen; ende van 't slaen; ende van

't werpen met het mes.

Jacob Jansen getuicht van 't slaen; ende van 't willen

steken; en werpen met het mes; ende van schelt-

woorden niet vast te weten, als een hooch woort

van Geert Willems tegen Tjaeckjen.

Epke en Tjaeckjen hebben sich verexcuseert, als

ok Jan Claassen. Sullen weder geciteert

worden, met Geert Willems

 

Anno 1652 den 4 Julii.....

 

Anno 1652 den 30 Augusti waer consistorie met het gebedt

begonnen ende geeindiget, sijn die niewe leden onderricht hebben

geloofs bekentnisse ende beloften gedaen als vooren dickwijls

sijn dese naevolgende

 

Jan Jansen van den Dam

Anneke Schuelenborgh met attestatie van Farmsum

In censura morum is niet voorgevallen.

 

Anno 1652 den 22 Augusti .....

 

p. 80

 

Eodem is borgemr Wiart Egberts binnen gestaen uijt die

name van Jan Nitterts versoekende die geboden, maer alse

dit hijlick wat beswaernis schijnt te hebben van wegen sibbe

tal ende het consisorie weinich int getal, is het uijtgestelt

Met het gebedt is men gescheiden.

 

Anno 1652, 26 September......

 

Anno 1652, 1 October was consistorie, met het

gebet begonnen ende ge-eindicht

1, is een nieuw lidt onderwesen, heeft geloofs-

bekentenisse, ende belofte gedaen, als boven

dickwils, oorconde hant.

 

Peter Lamckes

Met attestatie van Holwijrde, Trijne Jansen

 

2. is geresolveert, dat Geert Willems, volgens

sijn belofte hier, sal vermaent worden van beide

pastoren, om met Epke Reeuwes, die sich presen-

teert, een versoek te doen, tot voersoeninge

van haer pleit, door goede mannen, of door sich

selve.

3, begeert B. Wijrt Egberts noch copie over

 

p. 81

 

de sake met mijn Heer Houwerda, 't welk

geweigert is, als dienende maer tot

moite. Ende sullen de pastoren den H.B vermanen

tot vrede.

4, is geclaeght over Pieter Wijrts, dat hij gaet

in de Mennistische vergaderinge, ok seit, niet in

de kerke te willen comen, ende dat hij de leere

lastert. Sal ondersocht worden na getuigen

van dit laetste, ende hij dan geciteert worden

 

Anno 1652, den 17 Octobris, was .....

 

p. 82

 

Anno 1652, den 14 Novembris .....

 

Anno 1652, den 28 Novembris .....

 

p. 83

 

Anno 1652, den 30 Novembris is vergaderinge gewest voor het

h nachtmael des heeren, ende sijn die niewe ledematen onder-

richtet worden van haer elende, verlossinge ende schuldige

danckbaerheit, hebben geloofs bekentenisse gedaen, ende haer

den kerckentucht onderworpen met beloftenisse om bij dese bekent

nisse te volharden door godes genade met onderteickeninge van

haer handen als volgt

 

Hindrick Jansen

Wolfer Allefs

Gretijen IJacops

Lijsebet Hansens

Stinte Willems

 

Met attestatie van Hulst so van doope als h

nachtmael M Warner Warners

Met attestatie van Marsum, Trijne Jansens

 

Anno 1652 den 12 Decemb is vergaderinge waer nae

het gebet Pieter Wiarts citeert sijnde is compareert

van sijn fauten vermaent ende heeft beterschap belooft

Also questieus gewest over het howlick van Claes

Clasen ende Geertruit Hindricks is nae behoorlijck

blijck van gerichtelicke attestatien van Embden ende met kennisse

van het recht ter plaetse geconsenteert om die ge

boeden te mogen gedaen ende volgens die copulatie

Is geresolveert dat also.....

 

p. 84

 

Einde des jaers 1652

 

Volcht het jaer 1653

 

p. 85

 

Anno 1653, den 1 Januarii, was

de gemeinte in de Weme vergadert,

waer, nae gebet, afgegaen is, Poppe

Entes, diacon, die sijns diensts is bedankt.

Want Hinrick Frits, en Geert Willems,

ouderlingen, zijn in den Heere ontslapen

Op uitsettinge [?] des consistorii zijn door

de meeste stemmen verkoren, Poppe

Entes ende Coop Hinrix, tot ouderlingen, en monseur

Casparus Creuse, tot diacon. Nae 't

gebet is men gescheiden. Op drij condingen,

volgens kerken-ordre, zijn dese broeders

in haer dienst bevesticht. Got verlene

hen sijnen segen, door onsen Heere Jesum

Christum. Amen

 

p. 86

 

Anno 1653, den 13 Februarii.....

 

Anno 1653, den 20 Feb:.....

 

p. 87

 

Anno 1653 den 27 Feb. ......

 

p. 88

 

Anno 1653 den 28 Febr: is vergaderinge gewest al waer nae het gebedt .....

 

1 dat Sibilla eerst meinde dat Sibrandus een engel waer, maer bevinde

dat hij een mensche waer en so sie mucht een uur oft twe voor haer doot spreken

als dan soude sie seggen wat hij voor een mensche is

2 Pimperlingh kleine vinger waer beter als Sibrandi gehiel lichaem

3 Sibrandus waer meest oorsake van die ...sputteuse boecken ende

schriften, sij die lieden niet kennende

4 d Sibrandus claegde dat hij bedroogen wordt door haer subite

veinssinge

5 dat noit vrindtschap weder soude comen tusschen haer beiden

 

Mr. Meijer verhoordt sijnde, verclaert van het ... dat D.Sibrandus soude

hebben belooft an de apoteeker op conditie als boven

verclaert oock van Claes Ottes gehoirt te hebben als boven

Claes Ottes sal desen morgen ten achter citeert worden in cas van

excuse sijn committeert Eltien Meinarts, Jan Jansen ende

Sweer Clasen van hem in huis an te spreken om verclaringe te doen.

Met het gebedt is men gescheiden.

 

p. 89

 

Anno 1653 den 1 Martij .......

 

p. 90

 

Acta consitorij den 2 Martij 1653

 

p. 91

 

Is voorgestelt a dns deputatis Synodi.....

 

p. 92

 

Dat oock dns Sibrandus van sodanige ......

 

p. 93

 

Anno 1653 den 1 April is consistorie gehouden voor het h avont

mael des heeren waer nae gewoonte die nie ledematene sijn

vermaent ende onderrichtet geworden van haer elende, verlossinge

ende schuldige danckbaerheit, hebben bekentnisse gedaen

ende volgens dien belooft haer christlick te dragen, te vol

harden bij dese angenomene bekentnisse oock sick onder

worpen die vermaninge van het consistorie ende sulcks

met hantastinge ende onderteickeninge harer handen ende namen

belooft, waer op sie tot ledematen sijn angenomen ende sijn

dese naevolgende personen

 

Swer Alles

Martien Pieters

Trine Claesen

Beke Harmens

Aeltien Harmens

 

Anno 1653 den 22 Maij.....

 

p. 94

 

Mr. Warner gesocht sijnde, om citeert te worden .....

 

p. 95

 

Anno 1653, den 3 Junii, was vergaderinge,

met den gebede begonnen ende ge-eindicht.

De nieuwe ledematen zijn aengenomen, so met

attestatie, als andere, onder-recht, volgens

ordre, van haer elende, verlossinge, ende danck

baerheit, hebbende gedaen geloofs-bekentenis,

ok aengenomen, gotsalichlik te leven, sich der

kerken-tucht t' onderwerpen, bij de waerheit

te volherden, ende sich allesins christlick te ver

dragen, oorkonde handen

 

Lijsebet Julles

Cornelis Derks ende Ave Jans, met attestatie van Opwijrde, eegaden

Stijntje Gijsberts, met attestatie van Amsterdam

 

p. 97

 

Anno 1653 den 5 Augusti waer consistoriale vergade

ringe voor het h avondtmael des heeren waernae het

gebedt die niewe ledematen sijn vermaent ende onderrichtet

worden nae gewoonte van dese gemeente hebben gelooffs

bekentnisse gedaen, haer oock nae beloftenisse van te volher

den door godts genade bij dese bekentenisse oock die ver

maninge ende bestraffinge van onsen consistorie sick onder

werpen met onderteickeninge van haere handen ende

sijn dese naevolgende

 

Hommo Clasen Backer

Anneke Roelefs

Fenne Arents

Emke Berens

noch met attestatie van Groningen

Anneke Everts

Is censura morum gehouden over presenten ende absenten.....

 

Jan Claesen also hij eenige tijdt onder censura is geweest ende noch

ergerlick in sijn huis houdinge is ende sloff int gehoor, sal noch

citeert worden en peremptoir vermaent

Tammo Melles sal oock om quade huishoudinge citeert worden

Met het gebedt is men gescheiden

 

Anno 1653 den 21 Augusti .....

 

p. 98

 

Wat angaet het doen .....

 

p. 99

 

Den 4 7ber waer vergaderinge nae het gebet etc

Gerardus Swaninck citeert sijnde is nae Embden sal weder

citeert worden

Tamme Mellens heeft hem laten excuseren sal weder citeert

worden

Also verscheiden clachten comen over Borg Herman Lubberts

sijn drunckenschap ende andere ongeregeltheiden sal daerom

citeert worden.

Met het gebedt is men gescheiden

 

Anno 1653, den 30 septembris, was ver

gaderinge, met den gebede begonnen ende

ge-eindicht

De nieue leden zijn onderwesen van hare

elende, verlossinge, ende dankbaerheit;

hebben geloofs bekentenisse gedaen;

beterschap belooft; als ok volstan-

dicheit in dit gelove; en sich der

kerken-tucht te willen onderwerpen:

oorkonde handen

 

Gert Peters

Griete Janse

IJantien IJansen

Trijntje Jacobs

Na cenura morum, waer niets voorviel,

is men gescheiden.

 

Anno 1653, den 30 Octob., was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Is geresolveert, dat Evert van der

Gou om sloffichheit in 't gehoor sal

geciteert worden. Om die oorsaek,

als ok, om quade huishoudinge ende

leven, Jan Claassen

 

p. 100

 

Anno 1653, den 13 Novemb, was ver

gaderinge, met het gebet begonnen

ende geeindicht.

 

Mr Evert van der Gou is na Emden,

ende laet hem verexcuseren. Is in de

kerke nu geweest, ende sal in de

ommegank toe consistorie vermaent worden,

tot het gehoor.

Jan Claassen is gecompareert, ende

bestraft om slofficheit in 't gehoor,

ende andere sonden, als tevoren. Ant-

woort, dat hij niet ter kerke komt

om de openbare censure. Is hem inge-

seit, dat hij daerom comen moet. Heeft

hiervan, als ok van leven ende huis-

houdinge, wederom beloftes gedaen

met hant-tastinge, 't welk men

verwacht door Gots genade.

Is geklaecht weder over Harmen

Lubberts, B, dat hij eergister

dronken zijnde, de consistorie, ende andere

broeders, gescholden heeft, ten heftichsten,

met eer-roerende woorden, in openbare

herberge, ten aenhoren van eenige broeders,

waer hij seide van de consistoranten, ende andre,

dat sij schelmen, dieven, guiten waren

ende soo is geresolveert, dat tuigen sullen

verhoort worden in de naeste vergaderinge

als Hinrik Pieters, Jan Tammes,

ende Egbert Wijrts, ende Jacob Bolt.

 

p. 101

 

Anno 1653, den 20 Novemb. ......

 

Anno 1653 den 2 Decemb waer vergaderinge voor het h nachtmael

waer nae het gebedt die niewe ledematen sijn onderwesen nae

gewoonte, hebben daerop bekentenisse gedaen, volstandicheit belooft

ende daermede haer die kerckentucht onderworpen volgens haer

eigen onderteickeninge

 

Krijn Cornelijs

Herman Hermans

Berent Peters

Maertien Stevens

Geertien van Hoove

Gretien Nannes

met attestatie van Siddebuiren

Catharina Sasmeshuisen

Jo[hann]es a Laxten van Holwierda

 

p. 102

 

Einde des jaers

 

1653

 

Volcht het jaer

 

1654

 

p. 103

 

Anno 1654, den 1 Januarii, was de gemeinte

in de Weeme vergadert, waer na gebet,

afgegaen zijn, aen de zuitzijt, de E.E.

Menne Houerda, ouderling, ende aen de

noortzijt, mr Uke Klaassen, ok ouder-

link, ende mr Enne Louers, diacons, die

alle hares dienstes zijn bedankt.

Zijn wederom verkoren, aen de zuitzijt,

de E. B. Wijrt Egberts, tot ouderling,

ende aen de noortzijt, Fricke Heekes,

ok tot ouderlink, ende mr Peter

Claassen tot diacon ...

 

p. 104

 

Anno 1654, den 3 Februarii, was

vergaderinge, metten gebede begonnen

ende ge-eindicht.

Zijn de niewe leden onderricht

van hare ellende, verlossinge

ende dankbaerheit. Hebben geloofs

bekentenisse gedaen. Ok aengenomen,

gotsalichlik te leven. Item, bij de

waerheit te volherden. Ende sich der

kerken-tucht te onderwerpen, bij

namen den consistorio. Oorkonde

dese handen

 

Jan Sijnnijes

Trijntie Harmens Frijckx

Martjen Gijses

Met attestatie komen tot ons

Johan van Wullen van Grongen

Meenje Jansen van Holwijrde

Agniete Pars van Collum

 

p. 105

 

Anno 1654, den 26 Febr, was verga

deringe, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht

Also D Pimperling aen 't einde van

't verleden jaer geklaecht heeft, dat

de E secretaris hem opentlik op 't

raethuis ter presentie van alle eet-

genoten ende de vier deputaten sijnodi

beschuldicht heeft van heterodoxie

in de predikatien ...

 

Anno 1654, den 19 Martii, was vergaderinge

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Is geresolveert, dat de citatie van den

E. secretarius Melissus, sal blijven staen ...

Also Geert Froene s., overleden is, so is

Simen Abels tot consistoriedienaer verkoren

door meeste stemmen.....

 

p. 106

 

Anno 1654 den 31 Martij is consistoriale vergade

ringe gewest, al waer nae het gebedt die niewe

ledematen onderrichtet van haer elende, verlossinge

ende danckbaerheit hebben geloofsbekentnisse gedaen

ende daerbij belooft te volherden door godes genade als

oock haer onderwerpende die consistoriale vermaningen

so sij haer quamen te verloopen ende sulcks met onder

teickeninge met haer handen als volgt

 

Brongerus J Brongersma

Harmen Peters Jan Roleffs

Trine Jansen

Hijcke Menkens

Lijsbet Harmens

Anna Jansen

 

Also ergerlijcke ende lelijcke onkuisheeden van Pieter Hiddes

worden geseit die ooc waerschijnlick sijn ja dat hij buiten

echtestaet een kindt soude hebben procreert bij sijn

meit so wort hij voor eerst van het h nachtmael

gesuspendeert ende sal daer bij ad proximum citeert

worden

 

Anno 1654 den 9 Augusti waer vergaderinge waer nae het

gebedt gesproocken is van Pieter Hiddes, hij geciteert sijnde

is geseit niet te huis te sijn, sal weder citeert worden

Met het gebedt is men gescheiden.

 

Anno 1654 den 23 April waer vergaderinge waer nae het gebet Pieter

Hiddes geciteert sijnde, is compareert, is hem voorgehouden die

oorsake van sijn citatie, welcke is dat hij bij sijn maegt een kindt

soude hebben procreert, waer van den moeder in haer noot als oock

naderhandt voor het gerichte ende noch constanter seit dat hij die vader

soude sijn eernstlijck vermaent sijnde dat hij die waerheit soude

bekennen heeft hetselve ...eutelijck ontkent.

Wort geresolveert dat Pieter Hiddes van het Avontmael voertaen

sich sal onthouden, tot naerder naevorschinge

Sal die kraemvrouwe als sie uijt sal sijn gegaen tegens

hem alhijr citeert werden om malkanderen te con

fronteren, met eernstlijcke vermaninge is hij gedemitteert

met het gebedt is men gescheiden

 

p. 107

 

Anno 1654 den 7 Maij waer vergaderinge waer nae

het gebedt volgens voorgaende resolutie Pieter Hiddes

ende die craemvrouwe nu uijtgegaen sijnde waren citeert

Martien Pieters comparerende persisteert dat Pieter Hiddes

vader van het kindt waer, ende dat hij haer belofftenisse hadde

gedaen om te willen trowen voor dat hij haer ten val gebracht hadde

maer geen trowpenninck te hebben .....

 

p. 108

 

Anno 1654, den 2 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieue leden onderwesen van haer

ellende, verlossinge, ende dankbaerheit.

Hebben geloofs-bekentenis gedaen,

ok aengenomen, gotsalich te leven,

sich der kerken-tucht te onder-

werpen, ende bij de waerheit te

sullen volherden, oorkonde handen.

 

Jacobus Hermanni Frix Antie Gerdts

Allert Willems Aefke Does

Michael Clasen Sijberich Sijmens

Trijntije [Twijntije?] IJans

met attestatie van Siddebueren

Martjen Freerks

 

Also Gerlef Teunijes wever loopt lange

jaren na de Mennisten, sonder hope

van weder te komen, so sal hij

nu ten derden male, ende met namen,

voorgestelt worden, ende de gemeinte

versocht worden, om voor hem te bidden

In censura is niets voorgevallen.

 

p. 109

 

Anno 1654, den 11 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Also Evert van der Gou tot het

h. nachtmael geweest is, sonder hier

in de concistorie geweest te hebben,

terwijl hij onder censure staet, so is

geresolveert, dat men hem sal vermanen,

ende op hem letten, ten einde hij sich betere,

ende dan voor 't toekomstich nachtmael

in de constistorie komen, om so met ordre

voort te gaen na Gots woort.

Ok sal men acht nemen op den E. B. Harmen

Lubberts, also die nu weder tot het h.

Avontmael geweest is, ende hem vermanen,

om seker, sonder ergernis, te leven.

 

Anno 1654, den 9 Julii, was verga-

deringe, met het gebet begonnen ende

geeindicht.

Is geresolveert, dat Popko Entes,

om dat hij Jan Claassen heeft

geslagen, ende Jan Claassen, om-

dat hij Popko Entes met het mes

in Teunjes van Marsums huis in

't diep vervolcht ende gejaecht heeft,

tot de naeste vergaderinge sullen

geciteert worden.

 

p. 110

 

Anno 1654, den 23 Julii was

vergaderinge met het gebet be-

gonnen ende ge-eindicht.

Heeft Pop' Entes verklaert,

dat hij, op vele hoge scheltwoorden,

als Jan Claassen gedaen heeft,

ende als hij 't mes getrocken heeft,

hij, Jan Claasen, te weten, dat hij,

Pop' Entes, doen geslagen hadde.

Verklaert ok Hans Harmens, onse

broeder, dat hij, ende Wijrt Egberts,

B, op Poppes versoek, geweest is bij

Teunjes van Marsum, die geseit hadde,

het mes niet, maer de schee, gesien te hebben

in Jan Claassen hant, ende dat

Jacob kersemaker ok so geseit hadde.

Jan Claassen, present, verklaert,

niet te weten, dat hij een mes in

de hant gehat heeft, maer dat het

wel zijn kan.

Is Pop' Entes, buiten staende, weder

binnen gekomen, ende om 't slaen vermaent.

Jan Claassen is bestraft om woorden

ende werken, ende vermaent, om tot

het gehoor te komen, als hij begonnen

heeft, blijvende middelerwijle onder

censuir. Pop' Entes neemt de

vermaeninge aen, ende is so met de gemeinte

versoent. De onderlinge versoeninge

is ok geschiet.

Epke Reeuwes, binnen staende, heeft

attestatie versocht voor hem ende

 

p. 111

 

voor sijn vrouw. Is geresolveert, dat

men haer attestatie geven sal volgens

ordre, ende hem, volgens protocol van

onse consistorie.

Sullen mr Peter Idema en mr Derk

goltsmit, om openbare moeite ende er-

gernis, geciteert worden

Ede Peters sal ok geciteert worden,

also hem een vrouw van Emden na is

gekomen, seggende, dat sij een kint

van hem heeft, daer hij evenwel met

een ander ondertusschen getrout is.

 

Anno 1654 den 4 Augusti is vergaderinge gewest, waer nae

het gebedt die niewe ledematen sijn vermaent ende onderrichtet

worden volgens ordre van onse gemeente ende hebben nae gedane

geloffsbekentenisse ende te volharden bij dese angnomene waer-

heit te volharden mitsgaders haer onderwerpende die ver-

maninge van het consistorium indien sie haer quamen te vertoogen[?]

ende sulks met onderteikeninge van haer angenomen, beste[n]diget

ende sijn dese naevolgende

 

R X - Roeleff Michiels

Hijndrick Harmens [tekent met huismerk]

Theodorus Bolt

Gesien Roeleffs

Imcke Simens

Trijne Eilarts

 

Pieter Wiarts ende Evert van der Gow onder censura gewest

hebbende, hebben sich laten presenteren in consistorie ende is Pieter
Wiarts geabsolveert ende wert toegelaten tot het h Avontmael

Mr.Evert nu niet te huis sijnde sal oock weder[?], ad proximum

Is censura morum gehouden over die presente broederen is

niet voorgevallen noch oock over die absenten, is men met

het gebedt gescheiden.

Dan is geresolveert dat Gerlef Tonnijs also hij halsstarck

blijft in sijn mennisterie dat hij opentlick sal gebannen

worden in die naeste proefpredicatie

 

p. 112

 

Anno 1654 is vergaderinge nae het gebedt ende.....

 

p. 113

 

Anno 1654 den 17 Septem. .....

 

p. 114

 

Anno 1654, den 29 septembris, was

consistorie, met het gebedt begonnen

ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe ledematen, onderricht

van hare ellende, verlossinge, ende danck-

baerheit. Hebben geloofs-bekentenisse

gedaen, ende belooft, godtsalichlick te

leven, haer de kerkentucht te onder-

werpen, ende bij de waerheit te vol-

herden, oorkonde dese handen

 

Marten Vlacks

Renne Luitjes

Grietjen Teelens

Trijne Geerdts

Grijetij Does

Grietje Julles, van Garrelsweer

met attestatie van Collum,

Cornelia Pars

 

p. 115 t/m 130

[uitgebreid verslag van de hooglopende ruzie met dominee Pimperling]

 

p. 131

 

Anno 1654 den 1 decemb waer vergaderinge voor het h

nachtmael des heeren ende sijn die niewe ledematen nae gewoonte

vermaent van haer sonde, elende, verlossinge ende danckbaerheit

oock belooft haer het consistorie te onderwerpen in dien sie haer

doer godt voor wolle sijn quamen te verwerpen, ende vorders beloft

door godes genade te willen volharden in dese angenomene bekentenisse

ende sulcks met haere handen onderteickent

 

Evert Clasen

Albert Harmens Pot

Bernier Joestens

Haijcke Jacobs

Hans Martens Jelto Ackema

Ide Harmens

Anne Egberts

Anneke Wolters

Met attestatien van Collum

Rijttien Reiners

van Gronningen

Annetien Vechter

van Siddebuiren

die evrowe Ida Parcheval

 

p. 132

 

Anno 1654 den 10 decemb. .....

 

Anno 1655, den 2 Februarii, was

vergaderinge, met het gebedt be-

gonnen ende ge-eindight; waer de

niewe leden onderricht zijn van

hare ellende, verlossinge, ende danck-

baerheit: Hebben geloofs-kenten-

nisse gedaen, ende belooft godtsalich

te willen leven, sich den consistorio

te onderwerpen, ende bij de waerheit

te volherden, oorkonde handen

 

Mourits de Percevale

Jan Peters

Wabbe Mijners

Martjen Claassen

 

Is binnen gestaen Ede Piers, versoeckende,

weder tot de gemeinte te mogen komen,

ende tot het Avontmael te gaen; welck

sijn versoeck hem is geaccordeert, mits, dat

het der gemeinte in de proef-predikatie

bekent sal gemaeckt werden, met uit-

druckinge van sijn naem, alsoo de ergernis

groot is, waerover hij berou heeft, ende hem

nu instelt, als een ootmoedich ende boet-

vaerdich sondaer

 

p. 133

 

Anno 1655 den 1 Januarij is die gemeente op verkondinge in die

weme bij malkanderen vergadert om te verkiesen ouderlingen ende dia

conen na gewoonte van dese gemeente, ende sijn affgegaen als ouderlingen

die E Hugo Haijens ende Hans Hermans Mustaert ende als

diacon die E Swier Clasen ende sijn dese broederen, voor haeren

getrowen dienst bedanckt worden ende also nie gekooren an deser

plaetse is nae anroepinge van godes naeme verkooren door meeste

stemmen die hh Heer J Menno Howerda van Mechama, ende

Ucco Clasen tot ouderlingen ende tot diacon die E

Tiddo Sebes .....

 

Anno 1655 den 30 Martij waer vergaderinge waer nae het gebedt

die niewe ledematen onderrichtet nae maniere van dese gemeente.

Hebben gelovens bekentenisse gedaen ende haer der kerckentugt on

derworpen volgens onderteickeninge van haere handen

IJoestjen IJansen

Aaltijen Freercks

met attestatie van Groningen

Warner Lamberts

 

p. 134

 

Anno 1655 den 8 April.....

 

Anno 1655 den 29 April.....

 

Anno 1655 den 27 Maij.....

 

Anno 1655, den 1 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen, ende ge-eindicht.

De nieuwe leden zijn onderwesen van

hare elende, verlossinge, ende danckbaer-

heit; hebben geloofs-bekentenisse

gedaen; ende belooft sonder ergernisse te

willen leven; haer der kercken-tucht,

bij namen, den consistorio, te onderwerpen;

ende bij de waerheit te volherden: oorkonde

handen, als volcht

Freerck Peters Krabbe

Sijmen Derckx

Hille Jacobs

Jantjen Wilckes

Aeltjen Menckes

IJde Rotgers

Eelje Jacobs

Arent Joris, met attestatie van Grongen

Geertjen Claassen, met attest van Gron

Trijntjen Fabiaens, met attest van Holwijrde

 

p. 135

 

Anno 1655 den 3 Augusti waer vergaderinge voor het

h Avontmael des heeren al waer die niewe ledematen

sijn vermaent ende onderwesen van haer elendt, verlossinge

ende schuldihe danckbaerheit, hebben daer op geloofft be

kentenisse gedaen, met beloftenisse daer bij te volharden ende volgens sick die kercklijcke vermaninge onder

werpen, met onderteickeninge van haere onder

geschreven handen

 

Berent Eijsens

Lusie Berens

Heere Meijnts

Grete Frecks

 

Is voorgestelt van Herbert Wever voor eerst van sijn .......

 

p. 136

 

Anno 1655, den 5 Octob, was vergaderinge,

met den gebede begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe leden onderrecht van hare

ellende, verlossinge ende danckbaerheit;

hebben geloofs-bekentenisse gedaen;

ende belooft, godtsalichlijck, sonder er-

gernisse, te leven; haer der kercken-

tucht, ende den consistorie, te onderwerpen;

ende bij de waerheit te volherden:

oorkonde handen

 

Cornelius Simonides

Hans Adam van Maniel

Jan Jacobs

Walcko Peters

Martijnn Clasens

 

Alsoo Harbert Geerts [wever] geen beterschap

betoont, is geresolveert, na lange

patientie, dat hij sal voorgestelt

worden, ende de gemeinte vermaent,

voor hem te bidden, sonder nochtans

genomineert te worden

 

p. 137

 

Anno 1655, den 24 Octobris, was verga-.....

 

Anno 1655, den 18 Novemb, was ver-

gaderinge .....

 

Is geresolveert dat mr Peter Idema

sal geciteert worden, 1, om dat hij nimmer

of gaer selden, tot het gehoor komt.

2, om dat hij jaren lanck niet tot het

Avontmael geweest is. 3, om dat hij

geduirichlick lastert, overheden, predi-

kanten, ouderlingen, ende andere.

Focke Edses sal oock geciteert werden,

om 't gehoor ende avontmael, waervan

hij hem heel absenteert, ende in 't bijsonder,

om dat hij den E. secretaris, Melisssus,

heden over 14 dagen, komende met den

 

p. 138

 

mantel uit de kercke, opentlijck op de

strate met het mes vervolcht heeft.

 

Anno 1655 den 30 Novemb: waer consistoriale vergaderinge

al waer nae anroepinge van godes h. name die niewe ledematen

sijn vermaent ende onderrichtet van haer elende, verlossinge ende

danckbaerheit, hebben gelooffs bekentnisse gedaen, annemende

door godes genade daer bij bestandich te volharden oock sick die

consistoriale vermaningen gerne ende willich te willen onderwer

pen. Ende hebben sulck met onderteickeningen van harer name

bevestiget als volgt

 

Jacob Peters Melissus

Edse Boecholt

Trijntien Hermans

met attestatien van Embden

Mijntien Pieters

van 't Zandt

Tiarck Michiels

van Wittewijrum

Etien Pieters

 

Mr Pieter Idema in die ommeganck het consistorium voor

een bloetraet, ende godtlose vergaderinge gescholden hebbende sal bij sijn

voorige saken bij gevoegt worden als hij citeert sal worden

Jan Clasens ...

 

p. 141

 

Anno 1656 op nie jaer is die gemeente in de

weme vergadert om nae anroepinge van godes naeme

ouderlingen ende diaconen te verkiesen ende sijn offgegaen

ouderlingen Jan Jansen Muller ende Eltie Meinerts,

diacon Nittert Everts ende sijn door meeste

stemmen vercooren tot ouderlingen die E Hans Mosaat

ende bij lott die E Hugo Haijens, tot diacon die E

Egbert Wiarts, ...

 

p. 142

 

Anno 1656, den 3 Feb: is vergaderinge gewest, al waer

na anroepinge van godes naeme het E consistorie

is bekent gemaeckt dat Mr. Peter Idema ...

 

Anno 1656, den 29 Febr, was vergaderinge,

met den gebede begonnen ende ge-eindiget.

Zijn de nieuwe leden onderwesen van

hare ellenden, verlossinge, ende danck-

baerheit; hebben geloofs-bekentenisse

gedaen; ende belooft, sonder ergernisse

te leven; hen de consistorie ende de

kerken-tucht, te onderwerpen; ende

bij de waerheit ende kerke te volherden,

oorkonde handen

 

Gert IJansen met attestatie van Oterdom

Hindrijck Nanners Derck Jansen

Sijbentijen Allens

Meinste Jacobs

Gijske Eltijens

Geeske Jansen

Boucke Sibens

 

p. 143

 

Anno 1656, de 9 Martii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn, nevens de beide predikanten, de stemmen

gevallen op den E. heer borgermeester,

Wijrt Egberts, om, tegen het appel

van mr Peter Idema, de sententie

des consistorii te verdedigen.

 

Anno 1656, den 27 April, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende geeindicht

Is wederom geklaecht over Peter Idema,

dat hij, den 25 April van dit jaer, ten huise

van mr Uke Klaassen, de heeren borger-

meesters gescholden heeft, dat sij zijn

koedieven ende schelmen, ter presentie

van Uke Claassen, ouderling, die,

hier nu present, oock getuigt, dat

hij die woorden op de borgermrs

heeft gesproken, ok ter presentie

van Aaltjen, huisvrouwe van Jan

Claassen, ende van Petrus Heppinga.

Is geresolveert, dat Petrus Hoppinga

ende Aaltjen ad proximum sullen geciteert

worden, om der waerheit getuigenisse

te geven. Wijders is goet gevonden,

dat mijn Heer Menno Houwerda door

de consistorie sal vriendelick ende

eernstlick versocht ende vermaent

worden, om ampthalven daerin

te doen, dat sijne Edelheden mochte

believen, tegens sulcken persoon ende

lasteringen behoorlick te procederen,

waertoe genomineert zijn de beide pre-

dikanten, met den E. borgermeester Wijrt

Egberts, ende Pop Entes, ouderlingen, om

dit bij mijn Heer te effectueren.

 

p. 144

 

Anno 1656, 11 Mei, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Aaltjen, de huisvrouwe van Jan

Claassen, geciteert zijnde, is ge-

compareert, ende heeft betuicht, mr

Peter geseit te hebben, op dato, als

den 27 April van dit jaer is getekent,

de borgermeesters zijn koe-dieven,

ende valsche schelmen, niet weerdich,

om het zegel te voeren. Ondertusschen

is Aaltjen met eernst vermaent, niet

anders, dan de waerheit te spreken,

't welk sij verklaerde, oprechtelijcken

te doen, konnende 't selve, des noot

zijnde, met haer waerheit te bevestigen.

Petrus Eppinga, niet compareerende,

sal ad proximum geciteert worden,

als tegen toekomenden sondach.

Is geklaecht over B Harmen Lubberts,

ende over Simonides, dat gene met dronken

drinken, met woorden, ende ergernissen,

sich al continueerlik verloopt, volgens

gewoonte, ende dese den borgermr

met een pulle in 't aengesicht gesmeten

ende zeer verwont heeft. Is geresolveert,

also Harmen Lubberts te bedde licht aen

de wonde, of niet uitgaet, dat beide,

als hij weder uitgaet, tot de naeste

vergaderinge sullen geciteert worden,

ende ondertusschen sich beide so lange

onthouden van 't Avontmael, 't welk

beiden in de ommegang wegen de consistorie

sal aengedient worden.

Soo is ok geresolveert, dat Jelte

Ackema sich van 't nachtmael sal

onhouden, tot dat de sake met de

maecht, die seit, dat sij van hem in

de kraem is, te rechte, daer sij dient,

afgedaen zij. Dit hem ok in den ommegang

te seggen weg de gemeinte.

 

p. 145

 

Anno 1656, den 18 Maij.....

 

Anno 1656. den 31 Maij is consistoriale vergaderinge gewest al

waer nae anroopinge van godes heilige name die niewe

ledematen sijn vermaent worden van haer sonde, verlossinge

ende danckbaerheit, hebben also gelooffs bekentenisse gedaen, oock

belooft haer het consistorie te onderwerpen indien sie haer qua

men te buiten te gaen als oock door godes genade te volherden

bij die angenomene waerheit, ende sulcks onderteickent

met haere handen als volgt

 

Take Piers

Eijen Wijllems

Antije Hijndrijcks

Trijntije Alberts

Trijntije Broers

Aucke Hindricks

Jantien Willems

Roelfien Hijndricks

met attestatie van Groningen

Sebe Nijman

Petronella Nieman

Sophia Everts

met attestatie van Tiamsweer

Jantien Fricks

Marien Jansen

 

Anno 1656 den 15 Junii .....

 

p. 146

 

Anno 1656 den 29 Junij.....

 

p. 147

 

is geresolveert.....

 

Anno 1656 den 13 Julij ...

 

Sijn binnen gestaen Petrus Eppinga ende Garbrant sijn broeder om

verclaringe te doen van t gene gepasseert is seit Garbrandt met

Jan Clasen eerst geen woorden gehat te hebben ende dat Jan Clasen ...

 

p. 148

 

Jan Clasen binnen staende.....

 

p. 149

 

Anno 1656 den 29 Augusti.....

 

Anno 1656, den 5 Septembris was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderricht van hare elende,

verlossinge, ende dankbaerheit. Hebben geloofs-

bekentenisse gedaen, ende belooft, sonder erger-

nissen, door Godts genade, te sullen leven,

ende haer der kercken-tucht, bij namen, den

consistorio, te willen onderwerpen, en bij de

waerheit, Godt en sijn woort, in de gereformeerde

 

p. 150

 

kercke, te sullen volherden, tot het einde des

levens toe, oorkonde handen

 

Christiaen Christiaensen

Peter Jansen

Ian Sijmens Etjen Jansen

Jannes Hinders Lijsbet Haickes

Trintie IJans

Grietjen Jansen

met attestatien

Nese Cornelis van Garrelsweer, item, Derck Vechters

ende Remke Frickes, van Woltersum

Petrus Beiering, van Grongen, ende

Aaltjen Peters, van Amsterdam

 

2. is geresolveert, dat Eltjen Lammerts,

halsterrichlick bij de Papisten gaende,

ende sich van de kerke heel afhoudende,

voor de eerste reise, suppresso nomine,

sal afgekondicht worden.

3. is ok geresolveert, dat Aris Fockes

sal geciteert worden, om eer-roerige

woorden, tegen Fenne van Reen ende

hare dochter, Geertruit, in de Treckschuite

van hem gesproken. Waerbij ok onse

conrecter met sijn vrouwe, als ge

tuigen komen sullen

4. Anne Pots sal geciteert werden,

om dat sij geseit wert na een duivel-

banner te Grongen voor een kranke

maecht geweest te zijn.

 

p. 151

 

Anno 1656, 18 Septemb., .....

 

p. 152

 

Anno 1656, den 21 Septemb. was

vergaderinge, met het gebet begonnen, ende ge-eindicht

.....

 

p. 153

 

5. Zijn binnen gekomen de eer-en-deucht-rijke vrouwens,

Fenne van Reen, ende hare dochter, Geertruit

Ludolphus, susters onser gemeinte, van een

onberispelick leven, klagende met droevige

woorden, ende met tranen, dat Geertruit Ludol-

phi in den aenvanck Augusti van dit jaer was

van Grongen gekomen, sittende in de treckschuite,

ende dat Aris Fockes, sonder eenich muitich woort

met hem, of jemant anders te hebben, haer heeft

begonnen aen te spreken met vele schampere woor-

den, die eere ende name aengaen, als, onder andere

spotwoorden, dat hij daer in de trekschuite tot

haer geseit heeft: weetstu wel, wel dij gemaekt

heeft? Wel is dijn vader? Wel heeft dij gemaekt?

Ende datse daerop geseit heeft: wat heefstu mij

te lasteren? Ik hebbe eenen eerlicken vader gehat.

Ende dat Aris daer op tot haer, Geertruit, geseit

heeft: docter Suirbeek heeft dij mee gemaeckt.

Onse christelicke suster, Fenne van Reen, klaech-

de droevichlick, met tranen, nevens hare dochter,

dat dese grove lasteringe raekte de eere van

haer, van hare dochter, ende van lieden, die so

lange jaren al doot geweest waren, proteste-

rende van onschult voor Got ende de vergaderinge;

versoekende met eenen, alsoo sij een weduwe was,

die niet wel pleiten konde, dat de broeders

kerkelicken wilden doen tegen sulke grouw-

licke lasteringe van Aris, als die mede zijn

wilde een broeder der gemeinte, ten einde de

 

p. 154

 

eere der onschuldige so verre mochte gereddet

ende voorgestaen werden.

Aris Fockes, geciteert om dese eer-roerige woorden

volgens consistoriale resolutie van den 5 Sept

ember deses jaers, is niet gecompareert. Sal

daerom weder geciteert worden tot de naeste

vergaderinge

D Conrector, Lambertus Beckering, zijnde

binnen gekomen, op citatie, heeft getuicht, dat

hij mede in de treckschuite geseten hadde ende

dat hij de woorden daer gehoort hadde, als

dat Aris tot Geertruit geseit hadde: wel

heeft dij gemaekt? Docter Suirbeek heeft

dij oock gemaecket.

De huisvrouwe d. Conrectoris is na Grongen.

Deselve, als ok Fenne van Reen, ende Geertruit

Ludolfus, sullen ad proximum geciteert worden,

tegen hare partije, om kerkelijcken daer in te

doen, naer behooren, volgens Gots woort

ende goede kerken-ordre.

Herbert Wever is, op den 6 Septembris, in

de proefpredikatie, voorgestelt, voor de

tweede reise, met uitgedruckten name;

maer Peter Idema voor 't eerste mael, sonder

uitdruckinge van naem: ende dese beide, na

resolutie consistorii van den 24 Augusti deses

jaers. So is ok, sonder name, voorgestelt

Eltjen Lammerts, voor de eerste reise,

na resolutie van den 5 Septemb. van dit jaer.

 

Anno 1656, den 5 octobris, was verg-

aderinge, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht

1. Aris is na Amsterdam ...

 

p. 155

 

4. Idema is niet gecompareert. Sal weder

geciteert werden.

5. Jan Claassen is gebannen.

6. De pastoren hebben rapport gedaen

van hare reise na Grongen, .....

 

p. 156

 

Anno 1656, den 12 Octobris .....

 

Anno 1656, den 2 Novembris, was

vergaderinge, met het gebet

begonnen, ende ge-eindicht.

B. Harmen Lubberts laet wieten,

niet te komen, maer sal weder

geciteert werden, niet alleen om

de questie met Simonides, maer

ok om vorige dronkenschap

ende ergernissen. Simonides excuseert

hem, ende sal weder geciteert werden.

Aris Fockes is gecompareert.

Hebben de beide pastooren ende

Hans Harmens gerapporteert,

dat de conrectersche verklaert,

als haren man. Aris seit, niet te

weten, de woorden gesproken te

hebben, ende verklaert, van moeder

ende dochter niet te weten, als

eere, begeert, met beiden hier

te spreken. sullen alle drij weder

geciteert werden.

Peter Idema is niet gecompareert,

ende sal weder geciteert werden.

Anne Pots seit na Grongen geweest

te zijn, om dranken van een apteker,

maer so niet, als men seit.

 

p. 157

 

5. Eltjen Lammers eenmael

gecondicht zijnde, sonder naem,

om datse na de Papisten gaet,

sal geciteert worden

6. De ban van Jan Klaassen is

in classen geconfirmeert ende

vast gestelt ...

 

p. 158

 

1656, 16 Novemb., was vergaderinge

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Simonides is gecompareert, ende gestraft

om de wondinge aen B. Harmen Lubberts,

doet bekentenisse van schult, ende bidt

om vergiffenisse, zijnde bereit, om met

de E. borgermr sich te versoenen,

belovende beterschap ende versoekende,

tot het avontmael te gaen, 't welk

is ge-accordeert, ende hij also met de

gemeinte versoent.

2. Fenneke van Reen ende haer dochter

zijn gecompereert, maer Aris niet.

Sullen alle drij weder geciteert

werden.

3. Peter Idema is niet verschenen, sal

weder geciteert worden

 

p. 159

 

Anno 1656 den 5 December is vergaderinge

gewest voor het h avontmael des Heren ende sijn

die niewe ledematen vermaent ende onderrichtet van

haere sonde, verlossinge ende danckbaerheit, hebben

oock belooft sick die aenmaninge deses consistorij te

onderwerpen ende volgens te volharden bij des ange-

nomene bekentnisse ende sulcks onderteickent

met hare handen als volgt

 

Ubell Willems

Sake Brongersma

Ansske Willems

Trintijen Eijlerts

met attestatie van

Uijthuisermeden Heiltien Jacobs weduwe Veereem[?]

met attestatie van Usquart Asseltien Lippes

van Groningen Lammetien Hindricks

van Bellingewoldeschans Derck van Adewert

 

2. Elletien Lammerts also sie hoope heeft om weder bij

ons te comen sal men met die voorstellinge ophouden

als oock met die citatie bij provisie

3. Is rapport gedaen van de visitatie, dat mr. Pieter

Idema ende sijn vrouw........

 

Anno 1656 den 10 Decemb. waer vergaderinge

waer na het gebedt onse organist citeert sijnde is

binnen gestaen en is hem voorgestelt sijn ergerlijck

leven en wandel van dronckenschap ende moite

met Jacob Jansen dat hij die selve bij nachte

op die strate soude geslagen hebben te presenteren

sijn huisvrouw, gelijck oock Liesbet betuigt Sake

Brongersma

Henricus ontkent sulcks ende ...

... Sake voor het gerichte gevragt sijnde

persisteert daerbij, bij het gerichte

 

p.160

 

2. dat hij den vriedagh voor het h. Avontmael lest gehouden

in Hans Tichlers huis, sonder woort ....

 

p. 161

 

Anno 1657, den 1 Januarii, was verga-

deringe des consistorii, met nodinge

der gemeinte, begonnen ende ge-eindicht

met het gebet tot Got den Heere, om

den kerken-raet te veranderen, ge-

lijk op volgende maniere geschiet is.

In den eersten zijn afgegaen, aen de

Suitzijt, Popko Entes, aen de Noort-

zijt, Coop Hindriks, beide ouderlin-

gen, ende Roelf Jansen, diakon:

welke alle drij hares getrouwen

dienstes bij de gemeinte zijn bedankt.

Sijn weder verkoren, aen de Suit-

zijt, D Johannes à Laxten, aen de

Noortzijt, Evert Hinricks, beide tot

ouderlingen; ende Homme Claassen, tot

diakon. Dese verkorene broeders

sullen, volgens kerken-ordre, op

drij sondagen, na den anderen, eerst

gekondicht, ende dan, so alles wel

is, bevesticht worden.

 

p. 162

 

Anno 1657 den 4 Jan: waer vergaderinge ...

 

4. So heeft Henricus [onse organist] in Egbert Conincks huis op den 27 decemb

1656 droncken sijnde ...

 

p. 163

 

Anno 1657 den 12 Janu: .....

 

p. 164

 

6. Also die .....

 

p. 165

 

Anno 1657 den 1 Febr. is ......

 

p. 166

 

Aries Fockes is binnen gestaen gelijck oock Fenneke van Reen

ende haer dochter Geertruidt Ludolphus, sij vermaent tot versooninge

over het gene Aries Fockes hadde geseit, dat sij soude seggen niet te weten

als .....

 

Anno 1657, den 27 Febr. was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen van haer elende,

verlossinge, ende dankbaerheit. Hebben ok

geloofsbekentenisse gedaen, ende aengenomen,

gotsalichlick te sullen leven, sich der

kerkentucht, ende bij name den consistorio,

te onderwerpen, ende bij de waerheit

volherden, oorkonde handen

 

[Namen in 2 kolommen!:]

Peter Rotgers Berent Wolters

Martjen Peters ende

Hilcke Luijtiens Trijntjen Luirts

Harmke Peters beide met attestatie van Grongen

 

2. Van mr Peter Hiddes ende Martjen is

geresolveert, schoonse sich in 't priveé

met malkanderen versoent hebben, datse

beide tot de naeste vergaderinge even wel sullen ge-

citeert werden, om sich hier t' samen,

ende ok met de gemeinte te versoenen.

3. Dewijle Uwe Cornelis in de omgank

zeer qualik te vrede was om de sake

met de secretaris, ...

 

p. 167

 

1657, den 8 Martii, was vergaderinge ...

 

3. Is geresolveert, dat mr Peter Idema,

op hope van beteringe, sal geciteert

werden, om sich met de consistorie

te versoenen, ende alles te doen, volgens

voorgaende consistoriale acten ende

resolutien

 

p. 168

 

Anno 1657, 22 Martii, was verga-

deringe, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht

Peter Hilles is verschenen, ende,

op vermaninge, heeft hij schult

bekent, om vergiffenisse gebeden,

ook belooft voorsichtiger te

wandelen, ende stichtelick te

leven, ende heeft sich soo met

de gemeinte christlick wederom

versoent.

Mr Peter Idema is gecompa-

reert, ende is geresolveert, dat

hij soude schult bekennen, bij

gene der scheltwoorden per-

sisteren, om vergifnis bidden,

beterschap belooven in alles,

in sonderheit in t gehoor, ende

dat hij de schriften soude over-

leveren, om vernielt te werden,

ende sich soo met de gemeinte ver-

soenen. Dit al heeft mr Peter

oprechtelicken gedaen, met

hanttastinge belooft, ende

de schriften overgelangt,

die in sijn presentie verbrant

zijn.

Martjen is niet verschenen. Sal

daerom ad proximum weder

geciteert werden, om sich met

de gemeinte te vereenigen.

 

p. 169

 

Anno 1657, den 5 April was verga-

deringe, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht.

1. Also de orgalist Henricus, gewont

zijnde geweest, nu gestorven is, soo

is de sake daermede afgedaen, die

andersins in de consistorie soude

gedient hebben

 

3. De E secretaris, Jacobus Melis-

sus, is ook ontslapen. Wert

verwacht de komste van Uwe

Cornelis, wat deselve wijders

doen mochte in desen.

 

Anno 1657, den 19 April.....

 

Anno 1657, den 3 Mei, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. is Martjen gecompareert, ende

gevraecht, of sij met Peter Hiddes

was versoent, als hij geseit heeft

in de consistorie, dat het ten

huise van Simen Abels soude geschiet

zijn. Waerop sij beide, datter

 

p. 170

 

woorden van geweest waren, maer

de versoeninge niet in vollen was

geschiet. Simon Abels verklaert,

dat de versoeninge geschiet zij,

als ok Tidde Sebes verklaert,

dat sij selve bekent heeft tegens

hem. Maer sij seide, niet te konnen

versoenen met hem, of hij moest het

kint bekennen. Is geresolveert, dat

sij beide weder sullen geciteert

werden, dewijle de sake bevonden

wert, soo te staen, op dat men

van nieuws alles weder verhandele.

2. Uwe Cornelis is, op sijn versoek,

binnen gestaen, ende heeft copije

versocht van de acten van sijn

sake met Melissus, als te voren.

Klaecht ook, dat de versoeninge

niet geschiet is, volgens resolutie

van den 8 Martii deses jaers. Wert

geantwoort, dat Melissus gestorven

is, ende daerom in de sake niet anders

heeft konnen gedaen werden. Is ook

geresolveert, schoon Uwe seit,

dat de sake bij den richter afgedaen

is, ende Melissus gestorven, dat

hem copije sal medegedeelt werden.

 

Anno 1657, den 31 Mei, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Peter Hiddes ende Martjen zijn binnen

gekomen, ende heeft Martjen verklaert,

datse nu ten vollen versoent zijn. Soo

heeft ok Martjen schult bekent,

om vergiffenis gebeden, beterschap

belooft, ende sich allsoo christlick

met de gemeinte wederom versoent.

 

p. 171

 

Uwe Cornelis, binnen gestaen, .....

 

Anno 1657 den 5 Junij waer vergaderinge voor het h Avontmael

des Heeren. Ende sijn die niewe ledematen vermaent worden van haere

sonde ende elendt, verlossinge ende schuldige danckbaerheit, hebben

also haere gelooffs bekentnisse gedaen, haer die vermaninge

des consistorij onderworpen, ende volgens te volherden bij dese angenomene

bekentnisse met onderteickeninge van hare respective namen

ende sijn als volgt

 

Eltie Gerrijts

Hijndrijck Bronnes

Marritien Arents

Ettijn Abels

Trijne Jurriens

met attestatie van Groningen

M. Jacob Wussum

Henrick Sageman

Van Usquert Nannie Egberts

 

Elletien Lammerts also sie onder censura staet ende in die

ommeganck die broederen qualijcken beiegent, sal worden

citeert ...

 

p. 172

 

Anno 1657 den 14 Junij waer vergaderinge met het gebedt an

gevangen ende geeindiget.

Elletien Lamberts geciteert sijnde heeft geantwoort dat sij haer

man belooft hadde bij die papisten te bliven, so kuste sie niet

weder tot ons comen wort geresolveert ...

 

p. 173

 

den 9 deses, ende anders.....

 

p. 174

 

Jan Clasen hijr op eernstlijck vermaent sijnde, heeft sijn

verantwoordinge ......

 

p. 175

 

Anno 1657, den 4 Septemb, was vergaderinge

met het gebet begonnen, ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderricht van hare

elende, verlossinge, ende dankbaerheit.

Hebben geloofs-bekentenisse gedaen,

als boven dikwils. Ook belooft, got-

salichlick te leven, sich der kerken-

tucht, ende bij namen, onsen consistorio

t' onderwerpen; ende bij de waerheit

in de gereformeerde kerke, te willen

volherden, door Gots genade. Oorkonde

handen.

 

Mattijes Peters

Grietje Jansen

Met attestatie van Siddebuer

Willemke Harmens

Met attestatie van Noortbroek

Peter Hinriks ende Jantjen eegaden

 

2. Is geresolveert dat men met Eltje

sal procederen volgens sententie

van den 24 Junii 1657.

 

Anno 1657, den 4 octob., was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Met Eltje is geprocedeert, volgens

resolutie ende kerken-ordre.

2. Aris Fockes sal geciteert worden, om dat

hij, dronken zijnde; sich selve moetwillens

heeft gequetst, tot groote ergernisse;

ende slof blijft in den gotsdienst

3. Is geresolveert, dat men op Jan Claassen

sal letten, om te doen, na resolutie,

met den deputatis synodi.

4. Met Jr. Maniel sal men procederen,

als dikwils geresolveert is, voor

de armen.

5. alsoo die van Emden den armen niet meer

 

p. 176

 

rente geven willen, als 4 ten hondert,

is goet gevonden, dat onse broeders,

de diakons, vernemen sullen, of men 't

hier op de provincie, ofte op de stat

Grongen, hooger kan uitdoen, om daernae

hierover naerder te resolveren.

 

6. Alsoo Aaltjen Namkes almoesen geniet,

met haer kinderen, ende sware geruchten

van haer gaen, van hoererie ende overspel,

ja sij ook selve seit, dat sij, zijnde

weduwe, in de kraem sal, so is

geresolveert, dat de beide pastooren

met den boekholder der diakenen

tot den redger sullen gaen, ende

van hem versoeken, dat sij, met haer

goet ende kinderen, mach verjaecht

werden, 't zij door de diakons, of

andersins, soo als 't den E. Redger

sal moogen believen.

 

1657, den 1 Novemb., was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende geeindicht.

1.Aris Fockes is van huis. Sal weder

geciteert werden.

2. Is geresolveert, dat Jan Claassen

noch al slof blijvende in 't gehoor,

sal ad proximum geciteert werden.

3. De E Redger heeft aengenoomen

ende belooft tegen Aaltjen Namkes

te procederen ende te doen nae

vermogen ende behooren.

4. Berent Eises sal ook om ongere-

geltheden, op de strate onlangs

bedreven, tot de naeste vergaderinge

geciteert worden.

 

p. 177

 

1657, den 25 Novemb., was vergaderinge.....

 

1657, den 29 Novembris, was verga-

deringe, met het gebet begonnen ende

ge-eindicht.

 

3. Also mr Peter Idema ende sijn vrouwe

voortvaeren in haet ende nijt tegen hare

naeste, in den ommegang predikan-

ten ende ouderlingen met scheldingen

 

p. 178

 

qualick bejegenen, in haren gotsdienst

slof blijven, insonderheit hij, in 't

gehoor, verachtende alle vermaningen,

is geresolveert, datse ad proximum

nae 't nachtmael beide sullen

geciteert werden.

4. Sal dan ook gedaecht werden,

Gerhardus Swaning met sijn

vrouwe, om dat sij den ouder-

ling, d. Johannes à Laxten,

met onbetaemlicke onchristlicke

scheltwoorden in den omgank

ontmoet hebben, sonder eenige

reden; ende dat sij hem, als ook

tevooren niet alleen van 't

gehoor, eenen langen tijt,

gantschelick onthout ende in

den omgang nae geen vermaningen

heeft willen hooren.

 

Anno 1657 den 4 Decemb: is consistoriale ver-

gaderinge gewest voor het Avontmael des Heeren

ende sijn die niewe Ledematen vermaent werden

van haer sonde ende elende, van haere verlossin

ge, ende van die schuldige danckbaerheit, ende

hebben hijr op gelooffsbekentnisse gedaen, daerbe

neffens beloftenisse gedaen om haer die con-

sistoriale vermaningen en bestraffingen so sie haer

mochten comen te buiten te gaen, ende daer bij belooft

te volharden door godes genade tot het einde hares

levens dit alles hebben sie angenomen met handt

tastinge ende bevestiget met onderteickeninge

van haren name, d welcke sijn als volgt

 

p. 179

 

Claes Clasen

Hessel Rompts

Anneke Krijts

Mettien Berents

Lisebeth Sagemans

Trijne Clasens

Siwertien Tiadens

Jantijen IJppes

Anna Jansen

Stijntijn IJacobs

Aeltien Peters

 

AlsoElletien Lamberts nae kerckenordre is .....

 

p. 180

 

Anno 1657 den 27 [december] waer vergaderinge ...

 

5. Is gesprooken van die verkiesinge van nie ouderlingen ende

diaconen. Also Jan Cornelijs nu soude afgaen als bui

ten tijdt vercoren sijnde ende maer drie jaer heeft gedient

wort goet gevonden dat Jan Cornelis sal continueren

ende in Tidde Sebes plaetse een ander sal vercoren worden

an die noortsijt moet Fricke Hekes affgaen, worden

opgestelt Coop Hindricks, Eltie Meinarts,

Herman Tiarcks, Herman Clasen;

an die suidt sijt moet Borgemr Wiart Egberts offgaen an

sijn plaets werden gestelt Geert Clasen, Jan Kiste, Nan

ne smidt, Enne Kiste

Voor Tidde Sebes is voor diacon opstelt Luie Backer,

Isebrant Pieters, Claes Hindricks schomaker,

Jacob Melis, Jan Waalkes.

Is geresolveert om alle achterdencken te vermijden

dat voortaen geen vader ende soon off schoonsoon,

stieeffvader ende stieffsoon, item broeders met

malkanderen in consistorio sitten toe gelijck

Met het gebedt is men gescheiden

 

p. 181

 

Anno 1658, den 1 Januarij is het consistorium neffens

eenige Ledematen vergadert in onse sacristie om te verkie

sen ouderlingen ende diaconen upt die gene diewelcke

a consistorio sijn opgestelt ende nae anroopinge van godes

heiligen name ende met het gebedt eindigende sij offgegaen

ouderlingen als Borgemr Wiart Egberts ende Fricke Hekes

welcke bedanckt sijn voor haere bedieninge ende daer

mede hares ampts ontlastet

2 Also Tiddo Sebes in sijn diacon ampt sijnde is verstorven

sal men an sijn plaets een ander verkiesen

3 An die noortsijt is verkooren door meste stemmen Eltie

Meinarts

4 and die suidtsijt Enne Kiste

5 voor diacon Isebrants Pieters welcke broeders

die gemeente nae gewoonte soelen voorgestelt worden

om bevestiget te worden tot sijner tijdt

 

Anno 1658 den 31 Januarij waer .....

 

p. 182

 

Anno 1658, den 5 Martii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen, ende ge-eindicht.

1, Zijn de nieuwe leden onderricht van

hare ellende, verlossinge, ende dankbaerheit,

hebben geloofs-bekentenis gedaen, ende belooft,

gotsalichlick te willen leven, ende sich der

consistorie te sullen onderwerpen, ende bij de

waerheit te volgerden, oorkonde handen.

 

IJacop Gerrijts

IJsebrandt Fockens

Peter Hindriks

Jantjen Jansen

Remke Alberts

Martjen Cornelis

 

2, Eltje Lammerts sal gebannen worden

volgens 't formulier.

 

p. 183

 

3. Also Uwe Cornelis van huis is, wert

de sake met Egbert Wijrts uitge-

stelt tot de naeste vergaderinge,

waertoe beide sullen geciteert werden

4. Homme Claassen ende Frans Peters, zijnde

muitich geweest, sullen geciteert

werden tochs naesten

5. So sal ook Jan Claassen ...

 

p. 184

 

Acte consistorii, op den 4 April, anno 1658,

met den gebede begonnen ende ge-eindicht.

Hebbe beide predikanten bericht, datse

gelesen, ende, om de contenue te weten,

uitgeschreven hebben, een attestatie,

gepasseert t' Amsterdam, den 4 April,

1658, inhoudende, dat Jan Laekens,

koopman t' Amsterdam, omtrent out

68 jaren, daer comparerende voor een

notaris ende twee getuigen, wiens naemen

in dien brief stonden, heeft, ten versoeke

van Sara Hearse, huisvrouwe van

Roelf Brijan, geattesteert, dat hij,

attestant, in Februario lestleden,

op 't versoek van de requirante, tot

Londen heeft laten copieren, uit der

parochiekerke register-boek van

Sant Olof in Southwarke, d'engelsche

troubrief van de requirante ende haren

voorn[oemde] man, ook de copie heeft gecol-

lationeert met het origineel register,

ende accorderende bevonden. Onderstonden

de namen van den notaris, met sijn streek,

ende de namen van de beide getuigen.

Onder was 't segel van de notaris.

Beneden aen de rechterzijde van dese

attestatie was de translatie des

notaris van den troubrief uit het

Engels in onse tale, inhoudende,

 

p. 185

 

dat Sara Hearse met Roelf Brijan

getrout was binnen Londen, 1634, den 3

Junii, in de parochiekerke van Sant

Olof, in Southwarke. Onderstonden

de handen van een minister, item van

den klerk, zijnde registreerder, ende

noch van drij mannen, kerkmeesters.

Hieronder was het zegel van den

notaris met sijn naem ende streek. Aen

de slinkersijde, beneden op dese atte-

statie, was de troubrief in 't Engels,

als 't origineel van de translatie,

door den notaris, met sijn zegel,

vast gemaeckt.

Hierop is de vrouwe selve, Sara

Hearse, binnen gestaen, met haers

dochterken, geadsisteert van een

ander Engelsche vrouwe, ende heeft

geklaecht, dat haer man, omtrent voor

ses jaren, in de slachteltijt, was van

haer gelopen, ende hier nu leefde

met een andere. Seide ook, datse te

Londen 4 kinderen t' samen gehat

hebben, waervan noch twee leefden,

ende in de Nederlanden seven, waervan

ook noch twee leefden. Verklaerde

ook van den troubrief, als boven

geteikent is.

Eindelik hebben se getoont een copie,

dat haren man ende Geesjen Roelfs

de geboden zijn geconsenteert den

4 decembris, 1652, onderteikent

door Ede Rekenaer, secretaris

der Weeskamer binnen Grongen

Wert geresolveert, dat Geesjen

ad proximum sal geciteert werden, om

hare trouwe met Roelf te bewijsen,

alsoo dese Roelf vluchtich uit den Dam ge-

worden is, dat men voor eerst anders daerin niet

doen en kan.

 

p. 186

 

1658, den 28 April, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1.Uwe Cornelis is binnen gestaen, ende

klaecht, als vooren. Egbert Wijrts

seit, dat Uwe Cornelis ook heeft

gescholden op andere, dat hem ook

aengaet, rakende ook de eere,

't welk Jan Cornelis ook be-

vesticht, tegen Uwe Cornelis.

Is geresolveert, dat beide broe-

ders sich christlick sullen

versoenen, alles vergevenende, als

ook geschiet is.

2.Frans Peters, binnen staende, is ver-

maent, dat hij Homme Claassen heeft

geslagen, ende Jan Claassen ge-

scholden voor een Judas, schelm,

ende verrader, volgens Jans klachte

hierboven. Frans Peters ontkent

het slaen. Homme Claassen neemt

aen, sulx te bewijsen, ende begeert,

dat Berent Eises hierover

mach geciteert werden. Frans

Peters seit, dat de sake met

Jan Claassen zij afgedaen, ende dat

hij van 't slaen niet en wete.

3.Geesien Roelfs sal noch ad proximum

geciteert werden, nevens Berent

Eises, als ook Homme Claassen

ende Frans Peters.

 

p. 187

 

1658, den 9 Mei, was vergaderinge, met

het gebet begonnen, ende ge-eindicht

 

2. Geesjen Roelfs, binnen zijnde, heeft

een attestatie ingebrachte van haer

drij geboden ende copulatie binnen

Grongen, gedaen 1652, 4 decembris,

met Roelf Michiels. De attestatie

is verleent 1658, 19 April, door den

E secretaris binnen Grongen. Hierop

is sij vermaent, sich van desen Roelf

geheelicken t' onthouden, om dat

sij 't voorige onwetende gedaen heeft,

ende is se gedimitteert.

 

p. 188

 

Anno 1658 den 4 Junii waer vergaderinge voor het h Avont

mael des heeren al waer met het gebedt angevangen ende

geeindiget: sijn die niewe ledematen onderrichtet

van haer elende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben gelooffs

bekentenisse gedaen, daer bij angenomen haer den consistorie

te onderwerpen ende te gehoorsamen als oock mede bij dese

angenomene waerheit ende bekentenisse te willen (door

godes genade) te volherden, ende hebben dit selve met haer

handen ende namen onderteickent

 

Abel Sijmes

Derck Jansen

Anna Hansen

Geertruidt Clasen

Martien Willems

Gretien Dercks

Grijetijen Hijndrijecks

Berentien Jans

[Namen in 2 kolommen!]

Trijntien Cornelijs

met attestatie van Wirdum Jacob Claesen Woldendorp

Remke Ewens van Groningen

met attestatie van Groninge Geucke Luijerts van

Anneke Jochems Amsterdam

met attestatie van Embden

Arnout Wouters

noch van Groningen

Thomas Abraham

met attestatie van Leide[?]

Copius Meijer

 

Is ingedient in consistorie, .....

 

p. 189

 

Anno 1658 den 27 Junij waer vergaderinge ...

 

Is weder compareert Sara die eerste huisfrouwe van Roeleff

Michiels vertoonende een contrarie attestatie als boven den 9 Maij van

Geeske die tweede vrowe van Roeleff voorseit, in voegen dat

die secretaris Rekenaer verclaert die gebooden wel ange

geven te sijn maer het boeck visiteert sijnde van howlicks

saken vinden geen vervolgh van die gebooden noch oock van

die copulatie ende dat die attestatie van Geeske soude

door abuis gegeven sijn van den secretario voorseit.

Dit selve betuicht d Albertus Thomae van sijn naeme[?] ...lle-

gen hijr toe versocht ende gecommittert, het voorseide Ehe

protocol namelich visiteert te hebben, maer geen ver

volgh van gebooden noch proclamatie gevonden te hebben.

Rekener dateert den 17 Junij 1658. D Albert Thomae

den 26 Junij anno eodem

Waerop Geeske citeert sijnde ende daernae ondersocht

sijnde brengt een attestatie van Groningen dat sie haer kerck

ganck heeft gedaen, met een getuige van een vrowe met

namen Wemele Sickens die verclaert met haer ter kercken

te sij gegaen noch van een vriesters Jantien Hindricks getuigt

dese attestatie ende presenteert Gesien voorseit dat

sie noch meer getuigen wil brengen, dwelcke niet

waren te huis gewest maer landewaerts. Dwelcke

haer dan belast is met den eersten te doen.

Hijr op is Sara binnengekomen ende is haer voorgelesen die

attestatie van die kerckgangh aen Roeleff Michaels ende

Geeske waer van Sara copie versoeckende is hoer

geaccordeert worden, ende is men hijr mede

gescheiden

 

Anno 1658 den Julij waer vergaderinge met het gebedt

begonnen ende geeindiget

Is op voorgaende ...

 

p. 190

 

Is op voorgaende citatie is Geeske Roelefs binnen gecomen

volgens haer last onlangs gegeven om meer getuignissen

te brengen van haer copulatie ende sijn getuigen

Jan van Munster gewesene coster tot s Meerten

Berent Willems

Berent Hermans Backer

Egbert Jansen als naber

Herman Hovinck is bekent getrout

te sijn ende copuleert gehoort

Also het claerlijcken blijket vijt boven gestelde attestatien, ende

door opgeteickende proclamatien van den 4 10ber 1652 met kennisse

der vrinden raet volgens dato oock dien volgens die copulatie

gepasseert, gewone moet meriteren Actum 8 Julij 1658

E de Rekenaer secret

Is daermede haere sake afgedaen

 

Onse organist heeft sijn Eheboeck gepresenteert om visiteert

te werden ende is wel bevonden doch dat die copulatien daer bij soude geteekent worden

Frants Pieter ende Homme Clasen sullen weder citeert werden

gelijck oock die weduwe Melissi als oock Simonides

 

Anno 1658 den 8 Augusti waer vergaderinge, met het gebedt begint

ende geeindiget

Is die weduwe secretarise binnen gekomen ende heeft copie gepresenteert

van haere beschuldiginge tegens Simonides, welcke collationeert sijnde,

soude Simonidi overgelevert worden

Frants Pieters is binnen gestaen op citatie. Seit dat die Attestatie

so Homme Clasen hadde vertoont in consistorio onwaerachtich waer

gelijck Rener Eppes ende Jacob Jansen cuiper verclaren ende haer so

niet waer voorgelesen

Was geresolveert dat men ad proximum beide partien peremptorie

sal citeren ende soocken tot vrede te vermanen

Evert van der Gou sal citeert worden dewijl sijn vrouwe van hem

is getoogen van wegen sijn tyrannique huishoudinge met sijn

vrowe

Bronger goltsmit sal mede citeert worden om reden te geven

wat Evert van der Gow tot sinent hadde gedaen hem met het mes

vervolgende

 

p. 191

 

Anno 1658, den 3 septembris, was vergaderinge met

het gebet begonnen ende ge-eindicht

 

Is Homme Clasen .....

 

p. 192

 

5 Sal ook Peter Idema geciteert

worden, om dat hij in den omgank

geseit heeft, dat de kerkenraet

met hem onchristlick, onredelick,

ende schelmachtich, als verraders,

gehandelt hebben

6 Zijn de nieuwe leden onderricht,

als boven, ende hebben ook

 

p. 193

 

bekentenisse ende belofte, gedaen, als ook

boven dikwils, volgens handen.

 

Namen in 2 kolommen:

Claes Wijrts Met attestatie van Solwert

Jochim Engelberts Bartelt Koerts

Jan Wolters ende

Claes Jans Magdalene

Auke Jansens van Grongen

Evert Cornellis Urseltje Houmans

Kunne Richters van Cropswolde

Trijntjen Claassen Trijntje Hinriks

Bouwe Vechters van Schilwolde

Anke Meinerts Johannes v. Gennep,

secretaris ende

Berentjen

 

Anno 1658, den 12 Septemb., was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Is binnen gekomen, Anke Krijte, vroet-

vrouw, klagende over Henricus Sage-

man, orgelist, dat hij geseght heeft,

dat sij sijner vrouwe gedreicht hadde,

in barens-noot, om haer dan quaet

te doen. Is geresolveert, hem hier

tegen te citeren, nevens haer.

2. Hebben beide pastoors rapport gedaen

van hare commissie en haer wedervaren.

Maer Peter Hiddes, binnen staende,

heeft het overspel bekent, met

Metje, ende verklaert, leetwesen

daerop te hebben ...

 

p. 194

 

sake wert voor dit mael uitgestelt,

als van Simonides absent. De citatie continueert.

 

p. 195

 

praterien zijn, ontkent ook, sulx geseit

te hebben.....

 

p. 196

 

Anno 1658 den 3 Decemb: waer vergaderinge voor het h

Avontmael al waer die niewe ledematen sijn onder

richtet worden van haere elende, verlossinge ende schuldige

danckbaerheit, hebben gelooffsbekentenisse met beloftenis

daer bij te volherden, oock haer onderworpen der vermanin

gen ende kerckentucht, en sulcks onderteikent off onder

teickenen laet ende sijn als volgt

 

Selijs IJansen

Ties Pieters

Hindrick Jansen

Aneke Autkes

Maritien Pieters

Abbe Hinricks

Anneke Jansen

Mettie Dercks

Trijntie Geerts

Isijntin Gerts

Trijne Henrick

Jantien Clasen

met attestatien van Gronin

gen sijn gecomen

Aaltien Jansen

Lutgertien Jansen

van Obergum

Martien Bruins

van Farmsum

Bouwe Sibens ende Trijntje Jacobs vroetvrouw

 

Also daer .....

 

Dns Holthuis sal oock ad proximum citeert worden om

dat hij sonder voorgaende vertoninge van attestatie is

tot het nachtmael des heeren gegaen ende anders

 

p. 197

 

Anno 1658 den 26 Decemb: .....

 

p. 198

Anno 1659 den 1 Januarij is die gemeente in het

consistorium vergadert gewest om te verkiesen ouderlin

gen ende diaconen nae gewoonte ende sijn doemael

offgegaen die E E J Menno Howerda ende Uco Clasen als

uijtgedient hebbende ouderlingen ende mr Evert Hindricks

als niet conende sitten volgens resolutie met sijn swager.

Diacon is offgegaen Jan Cornelis ende sijn dese broederen

hares ampts bedanckt

Sijn an hare plaetse nae gedane opstellingen van het con

sistorie door meeste stemmen vercooren die EE J Johan

van Maneel, die Hopman Coop Hindricks en

Harmen Tiarcks tot ouderlingen, Jacobus Melissen tot diacon ...

 

p. 199

 

Einde van anno 1658

 

Volcht het jaer 1659

 

p. 200

 

Anno 1659 den 30 Januarij.....

 

p. 201

 

Anno 1659 den 4 Martii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe leden onderricht van

hare elende, verlossinge, ende dank-

baerheit, hebben geloofs-bekentenisse

gedaen, ook belooft, gotsalichlick

te willen leven, hen de kerkentucht

t' onderwerpen, ende bij de waerheit

t e volherden, oorkonde handen

 

Derck Frix

Wilhelm Tijssens mark, met eigen hant getogen

Pieter Riewens

Geeske Jansen

Rixte Jansen Gerdrut Wijllems

Ideke Jans Frecktijen Sijbrants

Fenne Jans

met attestatie van Creewaert

Trijntjen Schoolers

 

p. 202

 

Anno 1659, den 13 Martii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht

Evert Cornelis ende Fockjen, eegaden,

binnen staende, klaechden, dat Claes

Holtsager ende Reinuwe, eelieden,

haer lasterden, als dat sij, Fockjen,

Claes verleden nieuwjaers dach heeft

besocht in sijn siekte, ende dat Claes

tegen Wijpke geseit heeft, dit doet

mij Got niet, maer menchsen, item;

dit doet mij Fockjen; ende dat Reinuwe

tegenEtjen ook te dien dage geseit

heeft, dit doet onse Claes Fockjen,

ende anders niemant.

Is geresolveert, dat dese ses

personen ad proximum sullen geciteert

worden, om dan behoorlick daerin

te doen.

 

Anno 1659, den 27 Martii, was verga-

deringe, met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Claes Hinrix binnen staende, seide,

tot het bovenstaende, dat hij 't

door krankheit geseit heeft, wat

gepasseert is, door swakheit

in 't hooft, ende dat hij geen quaet

oit gedacht heeft, ende noch niet

en denkt, dat hij door met

vervaertheit 't geseit heeft van de

lieden niet wetende, als goet ende eere.

Reinuwe seide, soo niet geseit te

hebben, maer haer ellende van Claes

tegenEtjen geklaecht te hebben.

 

p. 203

 

Etjen getuicht, dat Reinuwe geseit

heeft: dit doet niemant, als Fockjen.

Wijpke tuicht, dat Claes ook so geseit

heeft. Beide getuigen, datse naederhant niemant

van dese eelieden jet geseit heeft.

Hierop zijn partijen versoent, ende hebben

belooft, vredich te leven.

 

Anno 1659, 3 Junii, was vergaderinge, met het

gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

1. Is binnen gestaen d. Lambertus Beckering, conrector,

vertoonende een beroepinge nae Huising ende verklarende

volgens resolutie van onse jongste sijnode,

door goddelicke middelen daeran geraeckt te

zijn, ende begeerde daerom attestatie, 't welk

is geaccordeert, ende de attestatie voorgelesen,

ende geapprobeert.

2. Zijn de nieuwe leden onderwesen, hebben geloofs

bekentenisse gedaen, ende belofte, als dikwils

daerboven, oorkonde handen

 

Jan Allers

Jacob Jansen

Remmert Hijndrijcks

Tjark Ebes

Anneke Evers

Grietie Ebels

Grietje Jacobs

Martjen Geerts

Hilke Krijns

Geeske Geerts

Stijntije Hijndrijcks

Met attestatie gaen toe

Magdalena Damjens, van Nieu Rees

Aeltjen Hinrix van Witwirum

Roelf Jansen ende Eiltje Peters van Usquert

Frederik Samuels en Aachtje, van Sappemeer

 

p. 204

 

Anno 1659 den 12 Junij waer vergaderinge. Nae het

gebet is gesprooken

1. Van Mr. Pieter Idema, hoe dat hij nu een lange

tijdt het E classis heeft nae gelopen om copie van eenige

acten te hebben uijt het consistorie prothocol, rakende

sijn sake ende proceduiren tegens hem gepleegt waer

over van classe committeerden gestelt als naemlijck

D Besten D Emmanuel ende D Pierius om die saken

van mr. Pieter te versoenen ende sien off men hem tot

ruste brengen, dwelck het consistorie is bekent ge

maeckt.

2 is voorgestelt van Pieter Hiddes kindt hetwelcke

van die Beert weder hijr is gebracht ende bij provisie

voor een weke twie of drie is bestedet worden wat

wijder hijr inte doen.

..consistorium men sal het kindt voort weder terugge

nae die Beert senden met een missive an die pastoor ...

3 is voorgestelt van Jacob Jansen ende Elske dat die

selve nu in het achte jaer bij malkanderen sitten sonder

gecopuleert te sijn ...

 

p. 205

 

Anno 1659, den 7 Augusti....

 

Anno 1659, den 2 Septemb, was ver

gaderinge, met het gebet begonnen ende

ge-eindicht

De nieuwe leden, binnen gekomen

zijnde, zijn onderwesen van hare

ellende, verlossinge, ende dankbaerheit,

hebben geloofs-bekentenisse gedaen,

ende belooft, stichtelicken te sullen leven,

haer der kerken-tucht, ende bij namen,

onsen consistorio, sich t' onderwerpen,

ende bij dese aengenomene waerheit te

volherden, oorkonde handen.

 

Sijcke Peters

Hillichjen Martini

Kuinje Gerrijts

Gretie Koers

Grietien Berens

Geertruit Tjarks

Popke Sijrcks

 

Met attestatien

d E Alle Writsers, van 't Sant

D Henricus Martini, conrector, van Grong:

D Everhardus Ringels, van Grongen

Cornelljes Claassen ende Eenje, beide van Uithuister Meden

De deuchtsame Tjadwe Sibinga van Winschoten

Martjen Jansen, van Delfzijl

 

Nae censure morum, waer alles wel was, is men gescheiden

 

p. 206

 

Anno 1659, den 25 Septembris, .....

 

p. 207

 

1659, den 13 Novemb., ......

 

Anno 1659 den 2 December was vergaderinge, met het gebedt

begonnen ende geeindiget.

Sijn die niewe ledematen onderrichtet nae gewoonte

van haer elende, verlossinge, ende danckbaerheit, hebben gelooffs

bekentnisse gedaen, haer voortaen het E consistorium en ver

maninge en dat selve sick onderwerpende, belooft oock

tot an het ... einde haeres levens hijr bij te volherden

met onderteickenenge harer namen ende handen die schriven

konden als volgt

 

Reijent Takens Peter Peters

Michel Helt Herman Toolen

Seije Alberts Pieter Bronnens

Cornelijs Jansen Hendrick Hermans

Lubge Claesen Cornelia Cornelijs

Maria Engelberts

Anneke Peters Anna Pieters

Ideke Reiners Gretije Hoofs

IJantien Geerdts

Jantijen Remmers

Hoijcke/Feijcke[?] IJacob

met attestatien van Groningen

Hester Ricow

met attestatie van Sidbuiren

Trijne Alberts

 

Jacobus Wussum op sijn versoock ende versoonlicheit

verclarende is toegelaten het h avontmael ende

sijn partie verreist sijnde, nae Oostfrieslandt,

sal ad proximum weder citeert werden.

 

Is censura morum gehouden al waer godt

loff niet strafbaers is voorgevallen

 

p. 208

 

Anno 1659 den 11 December.....

 

p. 209

 

Einde des jaers 1659

 

Volcht het jaer 1660

 

p. 210

 

Anno 1660 den eersten Januarij waer op publica

tie vergaderinge in het consistorium volgens gewoonte

ende sijn doemael afgegaen ouderlingen die E broederen

Hugo Haijens ende Hans Hermans diacon, die E

Egbert Wiarts ende sijn an plaets van dese broederen

welcke voor haer getrowe diensten een iegelick in het

sijne bedanckt worden.

Daernae sijn nae opstellinge van het E consistorie te

voor geschiet, bij meeste stemmen vercooren tot

ouderlingen die E H secretarius Johan van Gennep

ende die E Alle Writsers

tot diacon die E Pieter Lamkes ...

 

p. 211

 

Anno 1660 den 15 Febr: ...

 

Roeleff Lissebon ende sijn vrowe soelen ad proximum

citeert worden om sijn slofficheit in sijn schooldienst ...

 

p. 212

 

1660, den 2 Meerte, was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

Zijn de nieuwe leden onderwesen van hare

ellende, verlossinge, ende dankbaerheit. Hebben

hare ellenden beleden. Ook geloofsbekentenisse

gedaen. Van gelijken belooft, gotsalichlick

te sullen leven. Item, haer der kerkentucht,

ende bij namen onsen consistorio, volgens Godts

woort, te onderwerpen. Ook bij de waerheit ,

die sij hier nu beleden hebben, te volherden.

Oorkonde dese handen

 

Jan Gales

Sibrandt Gockes Strachollt

Mene Eijsens

Wigbolt Jansen

Eeuest Seegels

Harmke Sijes

Gepke Reijnts

Martjen Sickes

Trijntjen Juirjens

Johan Schuirink met attestatie van Tinallinga

Jantje Geerts, met attestatie van Loppersum

 

p. 213

 

1660, 11 Meerte, was vergaderinge, met het

gebet begonnen ende ge-eindicht.

Harm Donker is gestraft om de ver-

wondinge van Jacobus Wussum, ende om

dat hij so langsaem is gecompareert

in de consistorie, heeft schult bekent,

vergifnis begeert, beterschap belooft, ende

sich met de consistorie ende Jacobus versoent.

Wussum is van dronkenschap vermaent,

't welk hij heeft aengenomen, om te

verbeteren.

 

Anno 1660 den 1 Junij waer vergaderinge voor het H Avont

mael ende sijn die niewe ledematen onderrichtet van hare

sunde ende elende, van haer verlossinge als oock schuldige

danckbaerheit, hebben daer op bekentenisse gedaen sick

oock die E consistorio onderwerpen met onderteicke

ninge van haer handen als volgt

 

Hermen Wabbes

Wigger Segels

Tettie Menes

Anna Beloel

Mettien Hindriks

met attestatien van Nienhove

Louwe Cornelijs

met attestatien

van Groningen Michel Geerts, Siecke Jansen

van Leermens Albert Joosten

van Slochteren Jan Roeleff ende Vrowke eelieden

van Sappemeer Hindrick Luitiens ende Fennitien Jansen

van Cantens Teelke Oltums

 

p. 214

 

Anno 1660 den 1 Julij waer vergaderinge met het gebedt

angevangen ende geeindiget

Is mr Frants Pieters op citatie compareert ende

vermaent worden van sijn dronckenschap veelvoudig

gepleegt. Heeft bekentnisse gedaen ende beterschap belooft met

hanttastinge, is daermede ged..mittert

Anno 1660 den 29 Julij .....

 

1660, 31 Aug., was vergaderinge, met het gebet begonnen

ende ge-eindiget

1. Is mr Claes Hinrix, schoemaker, bin[n]en gestaen,

clagende over Hinrik Everts, dat de selve

hem, opentlik op de strate, gescholden hadde,

ende woorden gesproken, die eere ende faem raken; ende

heeft versocht, dat hij daerover ad proximum

mochte geciteert werden; 't welk is ge-accordeert.

2. Zijn de nieuwe leden onderwesen, hebben geloofsbeken

tenisse en belofte gedaen, als boven dikwils, oorconde

handen, gelijk volcht

Egbert Gerrijts Grietje Jansen

Grietje Eewema Asseltijn Eewens

Eemt Peters Geertruit Jansen

Elske Jansen

 

Met attestatie van Grongen, Annetjen Hijlkens

van Meurs, de weledele, wel-eer-en-deuchtrijke juffrouw Willemina Clant

noch v. Gronge, Jan Tjebber

van Awert, Engeltien Stenius

 

p. 215

 

Anno 1660, 1 octob, D Pimperling gestorven

 

p. 216

 

1660, 25 Novemb., .....

 

Anno 1660, den 30 Novembris,

was vergaderinge, met het gebet

begonnen ende ge-eindicht

Zijn de nieuwe leden onderwesen

van hare ellenden, verlossinge,

ende dankbaerheit. Hebben geloofs-

bekentenisse gedaen, ende belooft,

 

p. 217

 

stichtelik te leven, ook bij de waerheit

te volherden, ende hen der kerkentucht te

onderwerpen, oorkonde handen

 

1 Evert Conradus

2 Derk Geerts

3 Evert IJans

4 Sijger Willems

5 Hijnderijckjon Jants[?]

6 Benne Jansen

7 Beke Harmens

8 Elteke Aijckema

9 Hijmke Iles

10 Catrina Noordendorph

11 Maertijn Sijmens

12 Aafke Tjaes

13 Trijntje Wijrts

14 Catrijna Hectors

15 Beelke Remmerts

16 Lucije Everts

17 Sara Abrams

18 Renske Everts

19 Teite Hinriks

20 Derckjen Aursamdes[?]

21 Aaltjen Krijns

22 Trijntjen Harmens

23 Griete Jansen

 

Met attestatie gaen toe,

 

van Noortbroek,

24 Luitjen Willems ende

25 Grietjen Fockens, eelieden

26 Item, Amelke Peters

van Grongen

 

p. 218

 

27 Jan Balke, ende

28 Cataline Meertens, eelieden

van Collum

29 Peter Jansen Friema, ende

30 Geertruit Brongersma, eelieden

van Harlingen

31 Antje Jansen

van Leerm[en]s

32 Hilletje Eewens

noch van Leeuwaerden

33 Daniel Beloeil

 

Anno 1660, 30 Decembris was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Heeft men gesproken, volgens resolutie, van

de veranderinge des consistorii, ende eerst mentie

gemaekt, den s. Koop Hinriks, ende Harmen Tjarks,

beide ouderlingen, aen de Noortzijt van den Dam,

in den Heere ontslapen zijn, ende dat afgaet, D

Johannes Laxten, ouderlinge, an de Suitzijt,

item, dat afgaet Homme Claassen, diakon.

De E consistorie, volgens gewoonte, als voor

eenige jaren goet gevonden is, stelt op, aen de

Noortzijt, Homme Claassen, Uwe Cornelis,

Harmen Claassen, ende Evert Hinricks, om daeruit

twee, ende aen de Zuitzijt, B Wijrt Egberts,

Popke Entes, Geert Claassen, ende Nanne Jansen,

om uit hen een ouderlingh, te verkiesen. Tot diakons

werden opgestelt, Geert Alberts, Jan Waelkes,

Bronger Brongersma, Lui Sijrts, ende Harmen

Everts

 

p. 219

 

Einde des jaers 1660

 

Volcht het jaer 1661

 

p. 220

 

Anno 1661, den 1 Januarii, is, nae gedane pre-

dikatie, der gemeinte aengedient, dat men

na middach, om 1 uir, in de consistorie-kamer,

ouderlingen ende diakon soude verkiesen, vol-

gens gewoonte. Zijn de broeders van den

predigstoel genoodicht, om dit heilich werk

mede te verrichten. Op gewoonlike tijt ende

plaetse vergadert de gemeinte. Is verhaelt,

dat s. Koop Hinrik, ende Harmen Tjarks,

beide ouderlingen, an de Noortzijt van den

Dam, in den Heere gerust waren. D. Johannes

à Laxten, ouderling aen de Suitzijt, ende

Homme Claassen, diakon, giengen af, ende zijn

beide hares dienstes bedanckt. Zijn van

de consistorie opgestelt, aen de Noortzijt,

Homme Claassen, Uwe Cornelis, Harmen

Claassen, ende Evert Hinriks, om uit hen

twee ouderlingen te verkiesen. De meeste

stemmen van de consistorie ende gemeinte zijn

gevallen op Homme Claassen ende Evert

Hinriks. Hiernae heeft de consistorie uitgeset

an de Suitzijt, B. Wijrt Egberts, Popko

Entes, Geert Claassen, ende Nanne Jansen,

om uit hen een ouderling te verkiesen. Is door

meeste stemmen van de consistorie ende gemeinte

verkoren, B Wijrt Egberts. Om een diakon

te verkiesen zijn van de consistorie opgestelt,

Geert Alberts, Jan Waelkes, Bronger

Brongersma, Lui Sijrts, ende Hermen Everts.

De meeste stemmen van de consistorie ende

gemeinte zijn gevallen op Geert Alberts.

 

p. 221

 

Is geantwoort, .....

 

Want sij hielden aen,

om, wegen de gemeinte, op te stellen Ebel Peters.

Ja, in hare bijeencomst, hebben sij hem opgestelt,

ende quasi verkoren, waer hij doch, onder anderen,

om dat sijn vader Peter Hiddes, noch staet onder

sware censure, niet bequaem is, om in de consistorie

 

p. 222

 

sessie te nemen.....

 

p. 223

 

Soo hebben se dan haren tijt versuimt, ende ...

 

Den selven 3 Januarii,

quamen tot pastoor Sibrandus, in sijn huis, Evert

Swiers, Hinrik Theodorus, ende Jacob Sadelmaker,

seggende, datse quamen in den name der gemeinte,

heden zijnde in de kerke vergadert geweest, versoe-

kende, datter een nieuwe kondinge, ende keur,

mochte geschieden, item, dat de gemeinte mochte

mede opstellen, als tevooren, ende dat men alsoo

de sake mochte appaiseren ...

 

p. 224

 

tijt om op te stellen.....

 

p. 225

 

gelegt, ende is geresolveert, dat .......

 

p. 226

 

Anno 1661, 17 Februarii, was vergaderinge ...

 

De gekorene bij de kerken-raet stan hierboven.

Die, bij de breede gemeinte zijn dese: Jan Vechter,

Jan Gerrijts, ende Ebel Peters, ouderlingen;

ende Peter Wijrts, diakon. De 3 ouderlingen

van den kerkenraet, als ook de andere 3 van

de breede gemeinte, item de diakon, van

de kerkenraet, ende die van de gemeinte,

zijn alle acht gekondicht ...

 

Anno 1661, den 8 Martii, was

vergaderinge, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht

Zijn de nieuwe leden, volgens ge-

woonte, onderricht, van hare

ellende, verlossinge, ende dank-

baerheit; hebben geloofs-beken-

tenisse gedaen; ende belooft,

gotsalichlik te sullen leven;

 

p. 227

 

ook bij de waerheit te volherden; ende sich

der kerken-tucht t' onderwerpen, oor-

konde dese handen ende namen

 

1 Claes Cornelijs

2 Jacop Jansen

3 Stoffe Bensen[?]

4 Baje Luitjens

5 Willem Peters

6 Cornellis IJans

7 Sijetijen Olters

8 Sijcke Jacobs

9 Nelske Meiers

10 Stijntje Tjarks

11 Iitjen Peters

12 Anna Rijeesbeeck

met attestatie van Noortbroek

13 Augustinus Alberts, ende

14 Eewe, eelieden

 

p. 228

 

Anno 1661, den 31 Martii, was vergade-

ringe, met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Siwer Claassen is niet gecompareert. Moet

ad proximum weder geciteert worden.

Sullen ook geciteert werden, Brongersma,

ende Derk, beide goltsmeden, questieus zijnde

over 't leveren ende strijken van een golden

rink, genen klagende over desen.

 

Anno 1661, den 21 April, was vergaderinge, ...

 

De beide goltsmeden zijn verschenen, maer

niet versoent, also meester Derk uit de

vergaderinge wech gink, seggende, dat hij

met meester Brongersma niet te doen en

hadde.

 

Anno 1661, den 5 Mei, was vergaderinge, ...

 

Meester Brongersma heeft overgelangt

een attestatie, gedateert 7 decemb. 1660,

waerin J Ringels, Redger ten Dam, ver-

klaert, waerachtich te wesen, dat sekere

susrink, so sijn E. olde dienstmaecht, Catha-

rina, van meester Bronger ten Dam hadde

gekocht, nae dat sijn E. de selve van twee

goltsmeden tot Grongen hadde laten visiteren,

goet van alloi, te weten, pistoletten golt

is bevonden.

Noch heeft Brongersma ingelangt een attestatie,

van den 15 Martii, 1660, waerin Jacob Wussim,

goltsmit in den Dam, getuicht, op sijn steen gestreken

 

p. 229

 

te hebben, sodanige gouden rink als Trijntje Jurjens

van Mr Bronger Brongersma hadde ontfangen,

ende de oprechte waerheit te zijn, dat hij Jacob

Wussim, den rink gekeurt hebbende, bekent,

den selven goet te zijn, naer sodanig werkgout,

als in dese Omlanden ende tot Grongen wert

verarbeit. Neemt ook aen, des versocht zijnde,

onder eede dit alles te verklaeren.

Wijders heeft Brongersma een attestatie over

gegeven, gepasseert 30 April, 1661, waerin

ERingels, Redger, bekent, de oprechte

waerheit te zijn, dat meester Derk Jansen,

goltsmit ten Dam, op den 15 Martii anni 1660

praeteriti, tot het huis van sijn E. zij gekomen,

ende verklaert heeft, dat de gouden rink,

welken Trijntje Jurjens, maecht van sijn E.

broeder, Johan Ringels, van meester Bronger

Brongersma, goltsmit ten Dam, hadde gecocht,

valsch, ende van quade alloi, jae niet beter

dan messink, was. Dit betuicht sijn E., in

probanti forma, bij meester Derk van dien

rink gesproken te zijn.

 

p. 230

 

1661, 31 Mei, was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe ledematen onderricht van hare

ellende, verlossinge, dankbaerheit.

Hebben geloofsbekentenisse gedaen, ende

belooft, gotsalichlik te sullen leven,

ende haer der kerken-tucht, bij namen,

onse consistorie, t' onderwerpen, ende bij

de waerheit te volherden, oorkonde handen,

ende namen, als volcht

 

1 Mathias Munter

2 Bartolt Dutmaer Wiersum

3 Hinrik Jansen

4 Peter Frericks

5 Antje Gijses

6 Mette Jansen

7 Peterke Reiners

8 Martijen Dercks

9 Aeltijen Lijppes

10 Nijessien IJuriens

11 Lucke Hinriks

12 Grietie Tijes

Met attestatien

13 Cornelis Geerts, van 't Zant

14 Henrik van Woerden, ende

15 Annetjen Sweers, eelieden, van Grongen

16 Frans Tjackens, van Finster-Wolt

17 Krijne Edens, ende

18 Trijntjen, eelieden, van Loppersum

19 Regina Nicolai, van Wetsing

20 Hermannus Wijardi, van Grongen

 

Is geresolveert, dat Jan Teunjes ad proximum sal geci-

teert worden, om sijn vloeken ende lasteren, alom, tegen

onse diakens, waertoe hem geen reden gegeven is,

jae tegen alle reden.

 

p. 231

 

Anno 1661, 16 Junii.....

 

3. De beide goltsmeden zijn gecompareert. Maer

meester Brongersma heeft overgelevert een

attestatie, gepasseert den 21 Mei, anno 1661, onder-

tekent, met eigener hant van den E. E[verhard] Ringels,

redger, en van Maria Cellacius, met haar mark,

met eigener hant getogen, getuigende, ende ver-

klarende, de oprechte waerheit te zijn, dat

Derk Jansen, goltsmit ten Dam, op den 15 Martii

(in margine stont, doch met een ander hant, circum

circa) anni praeteriti 1660, ten huise van sijn

E. was gekomen, ende gesecht hadde, dat den rink,

welken Bronger Brongersma aen Trijntjen

Jurjens, maecht van den E. Johan Ringels, hadde

verkocht, niet en beter en was, dan messink,

ofte van quaden alloi. Dit verklaeren sij beide

so te bevestigen in probanti forma. Maer mr

Derk heeft dit ontkent, seggende, dat dese

beide hem dit moesten bewijsen. Verklaert ook,

eenen rink getoetst te hebben, waervan hij geseit

hadde, ende noch seide, goet gout te zijn, maer

geen pistoletten, noch werkgout, maer wat

minder, met meerderen. De E. consistorie

heeft weder middelen van versoeninge voor-

geslagen, die mr Brongersma aennam;

maer mr Derk konde sich daertoe niet verstaen.

Sullen weder geciteert werden, om een kerkelicke

sententie daerover te geven.

 

p. 232

 

Anno 1661, den 30 Junii, .....

 

2. Mr Derk, binnen gekomen zijnde, is ge-

vraecht, of hij ook jet, bij de voorige ant-

woort, te gaen hadde. Seide, van neen. Maer

als wij nu recht met hem begonen te handelen,

liep hij wech, tegen onsen dank ende waer-

schouwinge. Mr Brongersma quam

ook binnen, verklaerende, op onse vrage,

niet meer te hebben, boven 't voorige,

maer alles nu geseit te hebben.

De consistorie dan, op rijpe deliberatie, oor-

deelt, dat mr Brongersma sijn klachte

genoechsaem bewesen heeft, ende dat mr

Derk genoechsaem overtuicht zij. Verklaert,

op dit fondament, in Godes vreese, dat mr

Derk sijn schult moet bekennen, sich tegen sijnen

broeder versondicht te hebben, ende begeeren, dat

mr Brongersma hem dese menschelicke swak-

heit wil te goede houden, ende beloven, sulks,

ende diergelijke, niet meer te doen, tegen sijnen

broeder. Seit ook, dat mr Brongersma, hier

op alles sal moeten vergeten ende vergeven, ende

dat beide broeders aennemen sullen, om voortan

in vrede, liefde, ende eenicheit, te leven, als

litmaten betaemt. Maer als weder wederzijts

groote hevichede, ja onchristlicke ende verschrik-

licke woorden, voorgevallen zijn, selfs in de

consistorie, so sullen se dit ook onderling

bekennen, malkanderen vergeven, op onderling

versoek, ende dan ook verbeteren, om ook dit

niet meer te doen, ende wederzijts den vrede

te soeken, ende nae te jagen. Dese sententie,

kerkelik zijnde, is mr Brongersma voorge-

houden, dewelke sich der selver gantschelik

heeft onderworpen. Mr Derk sal ad

proximum geciteert werden, ten einde men hem

dit al mach voorlesen, ende bekent maken,

op dat hij ook mach gehoorsamen, ende dese

broeders dan te vollen versoenen, om eenmael

een einde van alles te maken.

 

p. 233

 

Anno 1661, den 14 Julii, was vergaderinge, met

het gebet begonnen, ende ge-eindicht.

 

2 Mr Derk, goltsmit is nae Doccum verreist.

Sal ad proximum weder geciteert worden

 

1661, 15 septemb., was vergaderinge, met het

gebet begonnen ende ge-eindicht.

1 Swier Claassen geciteert zijnde, is niet gecompa-

reert. Dewijle hij in sijn dageliksche dronkeschap

voort-vaert, ende contumax blijft tegen de

consistorie, so is geresolveert, dat hij sich,

door last des kerken-raets, van 't Avontmael

des Heeren, voor eerst, sal onthouden, 't welk

hem, in den ommegank, sal aengeseit werden

2 Baie Luitjens, also sijn vrouwe van hem nae

Norden is getrocken, om quade huishoudinge, sal

ad proximum geciteert werden

3 Mr Derk heeft de sententie hooren voorlesen,

maer weigert te pareren, ende versocht copije,

dewelke is geconsenteert.

4. Zijn binnen gestaen Peter Hiddes ende Metje,

versoekende, datse wederom tot het heilige

Avontmael mogen toegelaten werden.

 

p. 234

 

beide gedaen. Maer dit al sal .....

 

p. 235

 

Anno 1661, 20 septembris, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderricht van hare

ellende, verlossinge, ende dankbaerheit,

hebben geloofsbekentenisse ende belofte

gedaen, als boven dikwils verhaelt is,

oorkonde handen, als volcht

 

1 Harmen Luitiens

2 Beerent Onnes

3 Antje Derks

4 IJcktijen Noordendorphs

5 Gerbrech Freriks

6 Fijecktijen Frerecks

Met attestatie

7 Jeltje Treccius, van Uitwierde

8 Frouwke Eltjes, van Delfzijl

9 Geertruit Tijssen, van Delfzijl

 

p. 236

beroepinge der predikanten gegaen zij, schoon de ....

 

Anno 1661, den 29 septembris ...

 

p. 237

 

4. Zijn opgestelt, met eenparigen stemmen, uit onsen classe,

D. Arnoldus Warendorp, in Delfzijl ende D.

Johannes Henrici Muinten, tot Losdorp, respective

predikanten, item d. Copius Meier, ende d. Hermannus

Wijardi, soon van de E H Borgermr, Wijrt Egberts,

beide candidati. Noch zijn hier bij opgestelt, Dns

Hermannus Ankum, in d'oude schans, ende D. Nicolaus

Schenkius, tot Leermes, respective predikanten ...

 

p. 238

 

Anno 1661, den 6 Octobr.,.....

 

p. 239

 

personen bij den kerkenraet, ende de approbatie.....

 

p. 240

 

bij den eene, ende de ander bij den anderen, ....

 

p. 241

 

3. Om dit mandaet te verantwoorden, zijn .....

 

p. 242

 

Anno 1661 den 20 Octobr., .....

 

p. 243

 

Anno 1661, den 27 Octobris was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

3 Is geklaecht over kuiperije ende bedelaerije der stemmen ...

Maer overmits ook Papisten ende Mennisten borgers zijn, sullen se

stemmen, in qualiteit, als broeders der gemeinte, ende anders

niet. .....

 

p. 244

 

borgers kennisse nemen kan uit het boek.....

 

Volgens bovenstaende resolutie des consistorii

heb ik hier gestelt de copije van de

sententie tegen den E. E. jr Houwerda, dus

luidende

 

In sake d'E.E. Jr Menno Houwerda van

Meckema........

 

p. 245

 

Anno 1633, in den maent Junius, heb ik een

register gemaekt van alle inwoonders, borgers,

ende litmaten der gemeinte, broeders ende susters,

in Appinga-Dam, op de Suit-zijt, waer litmaten

gevonden zijn 232

Anno 1638, in October, heb ik wederom een

sulk register gemaekt. Op de Suit-zijt waren

litmaten 269

Op de Noort-zijt 222 somme over al 491.

Anno 1649 heb ik wederom een sulk register

gemaekt. Op de Suit-zijt waren, in Augusto,

litmaten 290; Aen de noortzijt waren

in octobri 263. Zijn over al 553

Anno 1661, in Octobri, heb ik wederom sulk een

register gemaekt, ende litmaten gevonden, broeders ende

susters, aen de Suitzijt 316. Aen de noortzijt, 267. Zijn over al

583. Een komt hier noch bij ende

noch een. E 585

De summe aller broederen is hier 234; De rest zijn susters.

 

p. 246

 

voorgeslagen hadde, dat dese opstellinge des

consistorii.....

 

p. 247

 

3. Blijft vast gestelt, van de kondinge, acht dagen voor

de electie, altijd te ......

 

p. 248

 

Presenten waren, de pastoor, de E. H. B. Wijrt

Egberts, Jan Gerrijts, Enne Louwens, Ebbe

Peters, Jan Vechter, olderlingen, Jacobus Melissus,

Peter Medendorp, ende Peter Wijrts, diakons.

 

p. 249

 

3. Zijn ge-eligeert, om hier van met de Heeren te

spreken, Sibrandus, pastoor, Evert Hinriks olderling, ende

Peter Wijrts, diakon.

 

p. 250

 

Anno 1661, den 15 Novembr., ......

 

p. 251

 

3. Is 't reglement.....

 

Anno 1661, den 17 Novemb, ...

 

4 ... Want tot predikant

in den Dam is verkoren, de Eerweerdige, welgeleerde

 

p. 252

 

zeer gotsalige, D. Engelbertus Alberthoma,

pastoor tot Mensinge-weer, met 91 stemmen.

D. Copius Meier hadde 36 stemmen, maer

de andere weiniger. Geve nu Got, dat dese

beroepinge gedije ...

 

p. 253

 

Mensingeweer, om ons, ende onse gantsche gemeinte, .....

 

p. 254

 

Wert hier ook gestelt de somme van

't reglement.....

 

p. 255

 

of de consistorie-dienaer, de selve in ordre .....

 

p. 256

 

Alle voorgaende acten van de nominatie ende op-

stellinge.....

 

Anno 1661, den 8 Decembr, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

Is gelesen een attestatie van de consistorie tot

Finserwolt, gedateert den 31 Augu. 1660,

 

p. 257

 

inhoudende, dat Gerhardus Vechter ende Etjen,

eelieden, sich daer, ongeveer 5 jaer lang, eerlik,

deuchdelik, vreedsam, met malkanderen, ende met

haer nabuiren, vroom, ijverich in 't gehoor des

goddelicken woorts, als oprechte christenen

betaemt, gedragen hebben, zijnde dese attestatie

noie illius consistorie geschreven ende ondertekent

van M. Reinink, pastoor aldaer. .....

 

Anno 1661, den 20 Decembris, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen van haer

ellende, verlossinge, dankbaerheit, hebben

geloofs-bekentenisse gedaen, ende belooft,

christelik te sullen leven, bij dese waerheit

te volherden, sich der discipline ende bij namen

onser consistorio t' onderwerpen, oorkonde

dese naevolgende handen

 

1 G Vechter

2 Broer Alberts

3 Eeuwcke Lubberts van de groote Hogewerf

4 Jacob Jans

 

p. 258

 

5 Isebrant Fockens

6 Teunjes Claassen

7 Berent Dercks

8 Evert Jansen

9 Sijbentje Hijlkes, van Lasquert

10 Grietje Eewkes, vrou van Eewke Lubberts

11 Frijntun Roserts[?]

12 Grietje Derks

13 Dijetijen Onnes

14 Claasje Berents

Met attestatie

15, 16 David Jansen, ende Elsjen Jansen, eelieden van Amsterdam

17, 18 Peter Jeltes, ende Trijntje Arents, eegaden, van Wittewierum

19 Martje Claassen, van Wirdum

20 Aaltje Jansen van Opwijrde

 

Is van de diakons voorgestelt, dat Icke

Riklefs haer versocht heeft, om sich onder

haer te begeve, willende haer goet, bij

testament, onsen armen geven, ende den vrienden een

legaet. .....

 

p. 259

 

Anno 1661, 26 Decembris, is d'Eerweerdige,

welgeleerde, seer gotsalige, dns Engelbertus

Alberthoma, predikant in Appinge-dam, in sijn

dienst bevesticht ...

 

p. 260

 

Eijnde des jaers 1661

 

Volght het jaer 1662

 

p. 261

 

Anno 1662 den 1 Januarij is vergaderinge vande gehele

Gemeijnte met het gebedt begonnen ende geeijndight.

 

Bronger Brongersma ende Luij Sijrts tot den keur van de

diakens opgestelt zijnde, is door de meeste stemmen

het lott gevallen op Luij Sijrts

 

Anno 1662 den 26 Januarij is de vergadringh

met het gebedt begonnen ende geeijndight.

 

2 Is mede bij dselve gelegentheit door Dnum Sibrandum

gewach gemaeckt van sommige alhijr tot Appinga-Dam, de

welcke tot een seer diepe armoede vervallen zijnde, de bijstant

der Diaconen ten hoogsten van noden hebben ...

3 d'E Broeder Jan Vechter ouderlingh praetenderende

erffenisse over de nalatenschap van Grietie Karstiens,

 

p. 262

 

(volgens blijck daer van inde vergaderinge ingebragt) met bij-

gevoegde aenbiedinge, van te willen vergoeden altgene de

diaconij aen dito Grietien hadde te cost gelegt ...

 

p. 263

 

Anno 1662 den 28 febr: is de vergadringe met 't gebedt

begonnen ende geeijndiget.

1 Zijn de nieuwe leden onderwesen van haer ellende, verlossinghe,

danckbaerheijt, hebben gelooffs bekentenisse gedaen ende belooft

Christelijck te zullen leven, bij dese waerheijt te zullen volharden, sich der

disciplijne, voornamentlijck onsen Consistorio, t' onderwerpen; oirconde

dese navolgende handen

 

1 Wemeltijen Pots 10 Pieter Dercks

2 Fenneke Peter Idema 11 Jacop Jans

3 Saeren Pimperling 12 Frerick Jeltes

4 Ettien Vechtes 13 Jonas Ulrijckx

5 Martijen Jacops 14 Geerdt Jans

6 Trijntien Jurijens 15 Claes Peters

7 Freijmer Jans 16 Hindrick Folkerts

8 Menije Jansen 17 Hilke Reuwkes

9 Annetijen Jans 18 Grietie Roeleffs

19 Marrij Jurges

20 Renske Wijbes

Met attestatij van Bremen, Johan Reijneken

 

p. 264

 

Anno 1662 den 5 Martij ......

 

p. 265

 

Anno 1662 den 6 Aprilis is d'ordinaris vergadringe met het

gebedt begonnen ende geeijndigt.

1 Also het veeltijts geschiedt, dat diegene d welcke haer 3 houwlijx-procla-

matien voor dese Gemeijnte gehadt hebben, nae voltreckinge van dselve

hijr of daer in andere plaetsen sich laten copuleeren en also d'armen van alle

profijten versteken; soo is oversulx eenpaerige geresolveert, dat van nu

voortaen degene, dwelcke dusdane attestatien comen te vorderen, vriende-

lijck vermaent sullen worden, om alsdan een liberale almisse ten behoefte

van d'Armen (edoch na haer believen) uit te reicken

 

p. 266

 

Anno 1662, den 30 Mei, was vergaderinge met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe leden onderwesen van hare

elende, verlossinge, ende dankbaerheit, hebben

geloofsbekentenisse gedaen, ende belooft, gotsa-

lichlik te leven, sich der kerkentucht, ende

den consistorio, t' onderwerpen, ende bij dese

aengenomene waerheit te volherden, oor-

konde handen, als volcht

Lucas Lucassen

Jan Vechter

Jan Pieters

Herman Jochems

Bartelt IJorijns

Reiner Everts

Aaltjen Lucas

Welemt Hijnderck

Geertjen Peters

Anneke Peters

Jensijen Hermens

Stijntje Jansen

Aeltijen IJanssen

Lijsabet Hares

Met attestatien

Jan Peters ende Magdalene Geerts

ende Frouke Jansen, van Obergum

Lubbetjen Jansen van Hefsches [= Heveskes]

Laurentius Poppius ende Catharina

Leorius. Ende Cornelisjen Henriks

ende Trien Jans van Grongen

 

Na gebet end censuire, waer alles wel was, is men gescheiden

 

p. 267

 

Anno 1662, den 8 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

3. Peter Idema sal geciteert werden, om sijn

lasteringe, ende slofficheit in 't gehoor, ende

naelatenschap van 't h Avontmael.

 

p. 268

 

1662, 6 Julii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen, ende ge-eindicht.

1. Tamme Melles, binnen staende, is vermaent

van sijne lankduirige dronkenschap,

verquistinge van sijne goederen,

ende ergernisse in de gemeinte ...

2. Peter Idema, gecompareert zijnde,

is gevraecht, of hij weder begeert te

komen tot het gehoor ende tot het

Avontmael, ende niet qualik te spreken,

insonderheit tegen de opsienders,

met hare vermaningen, tot sijn plicht,

in dese allen. Begeert uitstel, om sich

te bedenken, ende van selfs hier weer

te komen, ende dan wel te antwoorden.

 

Anno 1662, 27 Julii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht

2. Peter Idema, binnen staende, belooft, tot

het gehoor te sullen komen, so veel mooge-

lick, ende vredich te sullen leven, ook nae

vermogen, ende sich van 't Nachtmael te be-

dencken.

 

p. 269

 

1662, 10 Aug., .....

 

Anno 1662 den 5 September is de vergadringe met het gebedt begonnen

ende geeijndight.

1. Zijn de nieuwe ledematen onderwesen van haer ellende, verlossinge ende

danckbaerheijt, hebben geloofs-bekentenisse gedaen ende belooft, dat sij Christelijck

zullen leven, dat sij bij dese bekende waerheit sall volharden, dat sij sich de kerckelijcke

discipline, voornam: onsen consistorio sullen onderwerpen, en zijn daer op aengenomen,

na dat sij dit met haer handen hadden ondergeteickent

 

1. Tijdde Meijnerdts

2. Rener Jacops

3. Edtske Onnes

4. Derk Werners

5. IJdeke Rickels

6. D... [Ime?] Klasen

7. Aeltijen Peters

8. Geeske Jacops

9, Trintien Scherius

10. Aeltijn Geerijts

Met attestatien zijn gecomen

11. Mr Luderus Froudenborgh van Bremen

12. Christina Wetters van Bremen

13. Fenne Knoops

14. Vrouw Aechijen Uften van Groningen

 

Is besloten, dat Arijs Fockes, Tamme Melles ende Berent Eijses sullen geciteert

worden ad proximum van wegen haer ergerlijke levent

 

p. 270

 

Anno 1662 den 28 september is d'ordinaris vergadringe met t gebedt

begonnen en geeijndigt

1. Arijs Fockes gecompareert zijnde is scherpelijck over sijn geduerige dronk

enschap, versuiminge vanden Godtsdienst en aenclevende sonden bestraft,

en tot ware beterschap vermaent, welcken hij bij hanttastinge belooft heeft.

 

p. 271

 

Anno 1662, den 5 Novembris, was verga-

deringe, met het gebet begonnen ende geeindicht.

1 Zijn de nieuwe litmaten ondersocht, gevraegt,

ende onderwesen, van hare elende, verlossinge,

ende danckbaerheit, hebben geantwoort, ende

geloofs-bekentenisse gedaen, ende belooft,

door Gots genade, gotsalich te sullen

leven, ook bij dese aengenomene waer-

heit te volherden, ende sich der kerkelicke

discipline, bij namen, onsen consistorio, te

onderwerpen, oorkonde dese handen.

 

IJan Clasen Aaltje Wessels

Wijllem Alberts Trijntje Tijssen

Jan Ates Frouwke Rotgers

Cornelijs Haijckens Met attestatie van Grongen

Goessen Jacobs Cijprianus Meier

Grietjen Willems ende van Golinse

Trijne Jansen Martje Ringels

Jeske Stints[?]

Tietje Pieters

Hilke Lamberts

 

p. 272

 

1662, den 14 decembris, was consistorie,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Derk goltsmit, binnen staende versocht

attestatie voor hem ende sijn vrouwe,

als sullende verreisen. Wert gere-

solveert, dat haer een suiver atte-

statie sal gegeven worden, als sij vertrecken,

maer hem, als de sake leit met

Brongersma ende de consistorie, volgens

voorgaende acten.

 

p. 273

 

2. Van ouderlingen gaet de E.E. Heer, mijn

Heer, Jr Johan van Maniel, af, ende ...

sijns diensts bedankt.

 

Einde des jaers, 1662

 

Volcht het jaer 1663

 

p. 274

 

Anno 1663, den 1 Januarii, was de

gemeinte in de consistorie-kamer

vergadert, ende is de actie met het

gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Is Jacobus Melissus, diakon,

afgegaen, en voor sijne getrouwe

diensten bedankt

2. Zijn uit de beide, als Bronger

Brongersma ende Jan Waelkes,

opgestelt tot diakons, bij de

consistorie, de stemmen van de kerken-

raet ende gemeinte vergadert, ende de

meeste gevallen op onsen broeder Jan

Waelkes

 

p. 275

 

1663, den 25 Januarii, was verga-

deringe, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht.

Is geresolveert,

Nae dat Jan Waelkes, onse broeder,

op drij kondinge, waer niets is

voorgevallen, ... was bevesticht,

nae kerken-ordre.

2. dat Aris Fockes ende Berent Eises,

om dronkenschap, sullen geciteert

worden, ende den B. Harmen Lubberts

in de ommegang vermaent sal worden.

3. dat de diakons ende Simen Abels

rekeninge doen in de naeste ver-

gaderinge van hare ontfang ende

uitgave, nopende den slave[?]

 

p. 276

 

1663, 11 Febr., was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende geeindicht.

2. Van gelijke, Redjer Poppius ende Jan

Claassen, Scherius, item, Munter,

chirurgijn, ende Teunjes Sijgers,

sullen geciteert worden, om dat gene

dese in de herberge geslagen hebben.

 

p. 277

 

Anno 1663 den 27 Februarij is onse consistoriale vergadringe met

het gebedt aengevangen ende geeijndigt.

1. Zijn de nieuwe ledematen ondersocht, gevraeght ende onderwesen, van haer ellende,

verlossinge ende danckbaerheit, hebben geantwoordt, geloofs-bekentenisse gedaen,

ende belooft, door Godts genade, godtsaliglijk te sullen leven, oock bij dese aengenomene

waerheit te volherden, ende sich de kerckelijke disciplijne, ende int besonder onse consistorio

te onderwerpen, oorconde dese handen

 

1. Lambert Harmes Met attestatij van Farmsum is gecomen

2. IJnske Ente Eeses[?] Janneke Geerts huisvrouw van Doe Willems

3. Pietke IJacops

4. Jantijen Willems

5. Sijberigh Harmens

6. Lijsbeth Claessen

 

p. 278

 

Anno 1663 den 13 Maij is onse consistoriale vergadringe met t gebedt

begonnen ende geeijndigt.

 

3. Is mede goet gevonden, dat mede gedaegt sullen worden Tammo Mellis ende Catrine

Hectors om te rede gestelt te worden van wegen het angevangen en niet voltrocken houwelijcken waervan nochtans de geboden uitgecondigt zijn

 

5. Alsoo d'Heer Menno Houwarda belieft heeft bij sijn wel eedl: afsterven de

armen van Appingadam met twaelf hondert Carol: guldens te beneficieren, soo heeft

het consistorium 't hoognodig geoordeelt de wel Eedl: Heer Bocco de Burmannia

sijn schoonsoon vriendelijck door eenige gecommitteerde daer over te bedancken, hem ...

 

6. Also een seker vrou Aefke Jansen van Uithuisen voor haer versterf mondelijk in praesentij

van geloofwaerdige getuigen aen d'Armen van Appingadam hondert Caroli guldens heeft ge-

maeckt ...

 

7. Also Griete Harmens overleden huisvrouw van Hindrick Jansen kalckmaecker d'almoessen

der armen alhijr mede genoten hebbende voor haer afsterven haer nagelaten goet aen d'Armen tot

Appingadam gemaeckt heeft ...

 

p. 279

 

Anno 1663, den 31 Maij .....

 

Anno 1663, den 5 Junii, was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen van hare elende,

verlossinge, ende dankbaerheit, hebben geloofs-

bekentenisse gedaen, ende belooft, stichtelijck te sullen

leven, door Gots genade, ende bij dese aengenomene

waerheit te volherden, sich ook der kerkelijcke

discipline, ende bij namen, onsen consistorio, te

onderwerpen, oorkonde handen.

 

Derk Tijssen Peterke Thomes

Peter Peters Hof Wibbe Luirts

Albert Sijwerts Tetije IJans

Egbert Hindrickx Antije IJsebrant

 

p. 280

 

Met attestatie

de weledele Jr Bocco van Bourmania, ende

de weled ... vrouw, Jetta Lucia, van Mekhama,

van Grongen

Haie Meis ende Luirtje, van Oterdom

Jan Derks, van Oosterwijtwert

Auwke Hinriks, van Huisinga

Grietje Aljes van Kreeuwert

Trijne Karsjens, van Siddebueren

Taetje Ates, van Termunten

 

Is gesproken van Marje ende Trijne, moeder

ende dochter, susters in de gemeinte, van

wegen onkuischeit, met een vremt onbekent

man, waervan vele ge...

 

1663, den 9 Augusti, was vergaderinge, met het gebet

begonnen ende ge-eindicht.

 

3. Marje ende Trijne, op citatie verschenen, hebben sich

verantwoort, ende der consistorie satisfactie gegeven. Mogen

in haer gotsdienst wel voortgaen.

 

p. 281

 

Anno 1663 den 30 Augusti, ......

 

p. 282

 

Anno 1663 den 5 september is de vergadringe mettet gebedt begonnen ende

geeijndight.

1. Zijn de nieuwe ledematen onderwesen van haer ellendicheijt, verlossinge ende

danckbaerheijt, hebben daer bij geloofsbekentenisse gedaen, ende belooft, stichtelijck

door Godts genade te sullen leven, ende bij dese belijdenisse te willen volherden, sich oock de

kerckelijke disciplijne ende int besonder d'ordre deses consistorij, indien sij mochten comen te vallen,

gehoorsaemlijk te sullen onderwerpen gelijk sulx blijckt uit d'onderteickeninge harer handen

 

Berent Heijnes

IJacop Alberdts

IJant[?] Tijarcks

Anna Clara van Maneel

Aenneke IJdsten[?]

Grietien IJans

Peterke Teijes

Albertijen Ottens

Met attestatien zijn tot ons gecomen

Jan Menckes van Farmpsum

Maria Treccius van Uijtwijrda

Johannes Molanus van Groningen

Eltien Clasen van Enum

 

p. 283

 

Anno 1663 den 4 Octobris is de consistoriale vergadringe met het

gebedt aengevangen ende geeijndight

 

IX Harmen Glasemakers soon in Oostindien gestorven zijnde, is ten dienste van de diaconij goet

gevonden dat men opt gevoeglijckste sich sal laten informeren ter plaetse daer sulx behoert off

er oock jeets van sijnent wege te goede sij gebleven

 

p. 284

 

Anno 1663 den 18 Octobris is de consistoriale vergadringe mettet gebett

aengevangen ende geeindigt

 

1. Nopende de saecke van mr Munter contra Gerh Vechter ende sijn broeder Cornelis Jansen is

goetgevonden dat beijde predicanten haer versoeninge sullen soecken te bemiddelen

 

Anno 1663 den 2 Novembris is de consistoriale vergadringe mettet gebedt aen-

gevangen ende geeijndigt.

 

II Ricklieff Baijes audientij versocht ende vercregen hebbende heeft dese vergadringe bekent ge-

maekt tgene hij ten ansien van sijn moeij Icke Riecklieffs pratendeert van de diaconij alhijr,

en heeft te dese propoost verscheiden papieren ingelevert ...

 

IV Heeft D. praeses d E vergadringe voorgestelt d hoogclimmende noot der Waldensen

ende versocht dat tot haer ondersteuninge jeets uit onse diaconij mede gecontribueert moge

worden. Is goet gevonden dat tot sulcken einde een collecte inde kercke met een voorheengaende

... bede en vermaninge gedaen sal worden

 

V Also Tamme Melles weghgelopen is en sijn kinderen alhijr gelaten heeft is goet gevonden dat de diaconen

d'hant sullen slaen aen desen

 

p. 285

 

Anno 1663, den 4 Decembris, was ver-

gaderinge, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen van hare

elende, verlossinge, ende dankbaerheit, hebben

geloofs-bekentenisse gedaen, ook belooft, te

sullen stichtelik leven, door Gots genade,

ende te volherden, bij dese aengenomene waerheit

sich ook te onderwerpen der kerkentucht, ende

bij namen onsen consistorio, oorkonde handen

 

Wis Wissens[?]

Alberdt Otten Toen[?]

Gerhardus Hogenhemius

Gualdo[?] of Gaaled[?] Reens

Willem Epps

Martien Geerts

Maria Sijmens

Aeltien Roelefs

Met attestatien

van Garshuisen

Lucia Bartels ende Catharina Sasmeshuisen

van Uitwijrde

Elske Treccius

van Farmsum

Anneke Egberts

van Grongen

Warner Geerts

 

2. Michiel Hecters sal om dron-

kenschap geciteert worden

 

p. 286

 

Anno 1663, den 20 Decembris, was

vergadringe, met het gebet begonnen

ende ge-eindicht ...

 

p. 287

 

Eijnde des Jaers 1663

 

p. 288

 

Anno 1664 den 1 Januarij is de vergadringe aengevangen ende geeindigt

met het christelijke gebedt.

 

1. d'E.E. Alle Writsers Borgemr ende d'E Johan Gennep secretarius deser stede beide ouderling ende d'E.

Pieter Lamkes Medendorp diacon deser gemeinte, versocht hebbende dimissie van haer respective bedieninge

also sij ijder vier jaren hebben uitgedient, is dselve gegeven met volle stemmen aen d'EE Borgmr Alle Writsers

en d'E diacon Pieter Lamkens Medendorp, dwelcke voor haer getrouwe bedieninge sijn bedanckt, ende is d'E se-

cretarius Gennep versocht noch een jaer te continueren. om t getal van viere aen dese sijde vol te maecken, tgene sijn E

beleefdelijk heeft aengenomen.

 

4. Zijn dese reis tot Ouderling met de meeste stemmen genomineert d'E Jr Johan Manniel ende Mr Nanne Jansen

ende tot diaconen d'E Jacob Sigers ende Doe Willems, waeruit met de meeste stemmen vercooren is tot ouderling

d'Heer Johan Manniel ende tot diacon d'E Doe Willems.

 

p. 289

 

1664, den 24 Januar., ......

 

p. 290

 

1664, den 14 Februar., ....

 

p. 291

 

Anno 1664 den 4 Martij is d'ordinarische consistoriale ver-

gadringe mettet gebedt begonnen ende geeindight.

 

1. Sijn de nieuwe ledematen onderwesen van haer ellendicheit, verlossinge ende

danckbaerheit, hebben daerbij geloofs bekentenisse gedaen ende belooft, door Godts

genade stichtelijk te sullen leven en bij dese belijdenisse volstandichlijk te sullen volherden

sich oock de kerckelijke tucht ende int besonder d'ordre deses consistorij, indien sij mochten

comen te vallen, gehoorsaemlijck te sullen onderwerpen, gelijck sulx blijckt uit dese

onderteickening harer handen

 

Jan Jacobs Wipke Claesen

Jacob Frercks Menstije Ouwes

Claes Hindericks Peterke Berents

Trijntien Auckens Efke IJans

Geeske Claesen

Met attestatij zijn gecomen dese navolgende

Doctor Johannes Clinius van Parijs

Harmen Egberts van Loppersum

Arendt Ottes ende Aeltie sijn huisvrouw van Delfzijl

 

p. 292

 

Anno 1664 den 13 Martij is d'ordinarijsche vergadringe mettet gebedt

begonnen ende geeijndight.

1. D. Poppius menigmael geciteert zijnde wegen de quaestie die hij ...

 

p. 293

 

Anno 1664 den 22 Maij is d'ordinaris consistoriale vergadringe

mettet gebett begonnen ende geeindight.

 

I. Griete Vlaschter ende haer dochter Jantie gecitiert en binnen-gestaen zijnde hebben

geclaegt over Christoffer haer broeder ende sijn huisvrou, dat dselve dito dochter souden

soecken te becladden met oneere ende hoererij, ende daer toe seer aenstotelijcke formen van

spreken gebruicken, waer op Christoffer ende sijn vrouw mede op de citatij verschijnende,

hebben beide ontkent dat hij noijt gesegt hebbe dat sij Jantien na Emden soude reisen om t' pack te laten

glijden, ende om tkint te laten afmeesteren, noch oock, of ick u bij de persoon conde brengen etc.

Griete Vlaschter en haer dochter wederom binnenstaende hebben sich beroepen op t getuigenisse van

Magdalena ende Marrij Broecksmits in dselve straet woonende ...

 

IV. Alsoo de joden des sondags morgens tot grote ergernisse ende schendinge van onse christl. sabbath

haer vleesch publijkelijk laten uitroepen, is d here Manniel versocht sijn autoriteit bij d'andre

Borgemesteren alhijr te willen laten gebruicken tot dempinge van dit onheijl, tgene sijn E. aengenomen

heeft te recommanderen, so veel in hem is.

 

Anno 1664, den 3 Junii, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen, so van hare

elende, als ook van de verlossinge, ende van

de dankbaerheit. Hebben geloofs-bekentenisse

gedaen, ende ook belooft, godtsalichlik te leven,

sich der kerkentucht, ende bij namen, onsen ker-

kenraet., t' onderwerpen, ende bij dese aengeno-

mene waerheit te volherden, oorkonde dese handen.

Alje Duirts Harmke Jansen

IJan Menses Corneljiske Jansen

Geertjen Meertens Trijntien Melchers

Trijntje Micheels IJcke[?] Emes

 

p. 294

 

Met attestatien

 

De E Redjer Hermannus Wulf, van den

Nijs, ende sijne huis-vrouwe, Sophia, ende

dochter, Margriete, van Farmsum

De E Lutgert, weduwe van s. Theodoro

Rudolphi, wijlen pastoor, van Buer

Margarete Verkerk met attestatie van Grongen

Wilke Tiddes, van Amsterdam

Martje Jacobs, van Rottum

Sjouwke Ipes, van Collum

 

p. 295

 

Anno 1664, den 12 Junii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Vlas Griete met haer dochter ende Christoffer Hansen

met de vrouwe zijn gecompareert, maer de beide getuigen niet ...

 

3. Aengaende de Joden, is den roeper verboden, in 't

gemein, 's sondaechs, geduirende den gots-dienst,

niet uit te klingen. Wert de E. Heer Maniel

bedankt, dat sijn E. dit bij de Heeren Borger-

meesters heeft ge-effectueert.

 

p. 296

 

Van Tamme Melles is, om reden, noch niet

gedaen. .....

 

p. 297

 

Anno 1664 den 2 September is d'ordinaris consistoriale vergae-

dringe mettet gebett aengevangen ende geeijdigt

1. Sijn de nieuwe ledematen onderwesen, van haer ellende, van haer verlossinge, van

haer danckbaerheijt, sij hebben bekentenisse haers geloofs gedaen, ende daerbij belooft,

godtsalichlijck te sullen leven, sich oock de de kerckelijke tucht ende besonderlijk d'ordre van dese consisto

rio, indien sij mochten comen te vallen, te sullen onderwerpen, volgens blijck die sij daervan gegeven hebben

met d'onderteickeninge harer handen

 

Trijntije Dercks

Martien Noordendorph

Jacobtijen Tijddes

Aeltien Sasmeshuisen

Jantien Jacops

Geertruijt Jansen

Met attestatien zijn gecomen tot dese Gemeinte

van Woldendorp, Edsart Claesen ende Trijnie sijn huisvrouw

van 't Zant, Annetien Clasen

van Groningen: Hilletien Jacobs j. dochter, Anije Dercks, Roeleff Frix ende Aische Fransen sijn Eevrou

van Ooster-wijtwert, Geertruit Jacobs weduwe van Focke Cornelis

 

p. 298

 

Anno 1664 den 15 september is d'ordinarijs consistoriale vergadringe mettet

gebedt begonnen ende geeijndight.

 

IV d'Oudtste soone van Tamme Mellis aen sijn vader tot Groningen met een brieff versonden zijnde ...

 

p. 299

 

Anno 1664 den 16 Octob. is d'ordinaris consistoriale vergadringe

mettet gebet angevangen ende geeindigt.

 

1. Albertus Wijckroede audientie versocht ende becomen hebbende is binnen gestaen

heeft versocht ontslagen te worden van de ban voor enige jaren over hem geoeffent

waer over gedelibereert zijnde is goetgevonden, also noch geen genoegsame blijk

van ware bekeringe vernomen worden, dat men voorts hem sijn versoeck in cas toestaen

om reden voor verhaelt, maer dat men hijrin noch enigs uitstel van noden heeft, tot dat sich betere

tekenen van beterschap opdoen, waertoe hij door D. Praesidem serieuslijk vermaent sal worden.

2. Gerrijt Tijs Steenmetselaer op citatij binnengestaen zijnde heeft D. Sibrandus hem

voor oogen gestelt sijn enorme sonden van dronckenschap en versuiminge van sijn huishoudinge

en andre ergernissen meer, en is tot erkentenisse en verbetringe van de selve vermaent, maer als

hij gantsch geen satisfactij gegeven heeft aen het E. consistorio,door belijdenisse sijner sonden ende

belofte van beterschap, so sal hij continueeren onder de suspensie, tot dat sijn boetverdicheit

beter blijcke, tgene hem aengesegt en waertoe hij vermaent sal worden.

3. Moeij IJcke Rickleffs geciteert en binnengestaen zijnde is haar voor ogen gestelt, hoe

lelick sij sich te buiten gaet door lasterwoorden, vuile bejegeningen van de Diaconen, mitsgaders

door versuiminge van de openbare godtsdienst, tgene van haer dient verbetert te worden, tgene

sij belooft heeft, en is dese haer belofte aengenomen en sij vermaent tgene sij belooft heeft,

oprechtelijk te volbrengen.

4. Also Swier Smitt en Jan Michiels huisvoruw op haer citatij niet verschenen zijn, so sal

men in de citatie voortvaren.

5. Belangends de sone van Tamme Mellis om te versoecken bij D. Johannes Martini, of

dito sone sijn onderhoudt niet soude connen becomen int kinderhuis tot Groningen, heeft sulx

... connen geobtineert worden door die daer toe in consistorio gecommitteert waren, dat sulx

om enige gewichtige redenen, waervan rapport gedaen is.

6. Alsoo een mandaet is gestelt ter hant van Dno Sibrando in qlte als praeses

van het Eerw. Consistorium ten Dam, aengaende sekere 77 gulden, dwelcke Fennichien

Swanings praetendeert haer betaelt te moeten worden wegens enige verteringe tot hare

huise geschiett van het e. Classis twelcke bij een geroepen was, tot wederlegginge van enige

differenten in konsistorio voorgevallen, is over sulx D. Sibrandus geordineert om na Gro-

ningen te reisen om te doen tgene in dese dienstig is, en is tot sulcken einde sijn Eerw. toegevoegt

d Heer Maniel als Ouderling, en heeft onse secretarius mede belooft het sijne daer toe te sullen

contribueeren.

 

p. 300

 

1664, 2 Decembris was vergaderinge, met het

gebet begonnen ende ge-eindicht.

Zijn de nieuwe leden onderwesen van hare ellende,

verlossinge, ende dankbaerheit. Hebben geloofs-

bekentenisse gedaen. Ook belooft, gotsalichlik

te leven. Ende sich der kerkentucht, bij namen

onser consistorio. t' onderwerpen. Oorkonde handen.

Item, dat se bij dese aengenomene waerheit sullen

volherden.

 

Harmen Jansen Hermen Dercks

Jacob Krijns Evert Hermens

Jan Toemaes Sijecke Alberts

Lubbert Jansen Fenneke IJttes[?]

Jeigien Ottens

Met attestatie is van Enum gecomen

Grietien Coerts j.d.

 

p. 301

 

Met attestatie komen tot ons

van Delfzijl, Etjen Tijs

van Grongen, Claessien Jansen, ende Metjen Jansen

 

p. 302

 

Einde des jaers, 1664

 

Volght het jaer, 1665

 

Anno 1665, den 1 Januarii, was verga-

dringe des consistorii, ende der gemeinte,

om ouderlingen ende diaken te verkiesen,

met het gebedt begonnen ende ge-eindicht.

 

1. Zijn afgegaen, aen de Suitzijt, de E

Heer secretaris, Johan van Gennep,

ende de E Evert Hinricks, aen de Noort-

sijt, beide ouderlingen, ende de E Peter

Wijrts diaken, die alle harer diensten

zijn bedankt.

Zijn weder opgestelt, van de consistorie,

aen de Suitzijt, de E Nanne Jansen ende Peter

Wijrts, aen de Noortzijt, Petrus Friema

ende Uuwe Cornelis, tot ouderlingen,

ende tot diaken, Warner Rijsbeek ende

Jacob Harmens.

Zijn van de gemeinte verkoren, aen de

Suitzijt, Nanne Jansen, aen de Noortzijt,

Uwe Cornelis, tot olderlingen, ende

tot diaken, Warner Rijsbeek

 

p. 303

 

1665, den 29 Januarij, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

3. Trijne, weduwe van Albert Sijes, sal

om seer ergerlicke ende opsprakelicke

huishoudinge ook gedaecht worden

 

p. 304

 

Anno 1665 den 3 Martij is de vergadringe mettet gebedt begonnen

ende geeijndight

Zijn de nieuwe ledematen onderwesen van haer ellende, verlossinge ende schuldige

danckbaerheit hebben bekentenisse haers geloofs gedaen, oock belooft godtsaliglijk te leven

bij dese aengenomene waarheden te sullen volherden, ende sich der kerckentucht insonderheit desen con-

sistorio te willen onderwerpen in gehoorsaemheit en hebben dit ondergeteickent met haer eigen

handen, gelijk volgt

 

Hermen Straetman

Constantijn Evers Anne Gerrijts

Jan Jansens Hiske Gerrijts

Susanna Straetman Froucke Pieters

Peterke Peters Martijen IJansen

Griete Jansen Martijen Luijrts

Met attestatij van Farmpsum Clara Jansen

 

p. 305

 

Anno 1665 den 16 April ......

 

p. 306

 

Anno 1665, den 2 Junii, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindight.

 

1. Harmen van Stenverden is ge-examineert, heeft

geloofsbekentenisse ende belofte gedaen, als alle

nieuwe leden, ende is daerop voor een broeder

deser gemeinte aengenomen.

2. Met attestatien zijn tot ons gekomen

D Duco Wulphius, van der Nijs, van Fraanker

Aris Hijles ende Antje Peters, eelieden, van Visvliet

Popko Jurjens ende Freke Derks, eelieden, van Farmsum

Wibbe Claassen, van Wirdum

Janneke Peters, van Amsterdam geboortich, van Farmsum

Lummichjen Harmens, van Grongen

 

3. Foske, huisvrouwe van Hinrik Claassen,

ende de vrouwe van Bartelt Ticchelaer,

sullen, om hare groote slofficheit in den

godtsdienst, ad proximum geciteert worden.

Also Tamme Melles, sijn goet doorgebracht,

ende daerop sijn kinderen verlaten hebbende, tot

last der diakonije, hier sich wederom

ophoudt, jae, alsoo hij met Kathrine

Hecters is geproclameert, hebbende met

haer huisgehouden, daer sij nu malkanderen

verlaten, is geresolveert, dat beide pre-

dikanten nae den Redger gaen sullen, ten

einde de selve daerin doen wil, naer behoo-

ren, te meer, om dat gevreest wert, dat

hij een goede suster deser gemeinte, waerbij

hij in de slaepstee is, mochte verleiden.

 

p. 307

 

1665, den 9 Julii, was vergaderinge, met

het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

2. Bartelts vrouwe is doot. Foske veracht

de citatie. Sal, als contumax, weder geciteert

werden, om slofficheit in den gotsdienst.

 

p. 308

 

3. is geresolveert, dat Peter Wijrts sal ....

 

Anno 1665 den 1e september is de vergadringe met het gebedt

begonnen ende geeijndight.

Zijn de nieuwe ledematen onderwesen in de leere van haer ellende, verlossinge

ende danckbaerheijt, hebben bekentenisse haers geloofs gedaen, oock belooft

godtsalichlijck te leven, bij de leere der waerheijt volstandiglijck te volharden,

ende sich den kerckentucht ende besonderlijck dese Christlijcken consistorio ende

gehoorsaemheijt te sullen onderwerpen, ende hebben dit ondergeteickent met haer eigen handen

gelijck volght

 

Egbertus Exelius

Gerhardus Eitzen

Jan Lamberts

Cornelis Clasen

Grietien Pieters

Elijsabedth Conrades

Geeske Claessen

Grietien Scherius

IJaentien Menties

Aucke Egberts

Met attestatien zijn tot ons gecomen

Henrick Wetters van Bremen

Geeske Jacobs van Groningen

Lauke Everts van Westhoffen inde Onderpfalts

Ebel Boijes van Uitwijrda

Margrete Maurits van Groningen

Edske Hannes van Zuijtbroeck

 

2. Also ons bericht is dat seker Jacob Philips de Graeff sich alhijr van elders nedergesett

hebbende ...

 

3. Jacob Philips de Graeff ende sijn huisvrouw Annetije Willems an dese vergadringe een

attestatij vertonende van Rotterdam, alwaer sij een geruime tijt hebben gewoont, begeeren daer op tot

het H Avontmael in dese Gemeinte toegelaten te worden: maer also sij na haer vertreck

 

p. 309

 

van Rotterdam tot Schoonhoven hebben gewoont, en sij liede van daer geen attestatij vertonen

so difficulteert d E vergadringe tegenwoordiglijk daerin ...

 

Anno 1665 den 12 september is extraordinarij volle vergadringe mettet gebedt be-

gonnen ende geeijndigt.

1. Is voorgestelt een sekere swaricheit, ter oorsaeck van de doodt van Jochum Engelberts ende sijn

huisvrouw beide gestorven zijnde, erresen over de nalatenschap van de selve, over welcken dispositij

en seker testament vertoont is ende gelesen in dese vergadringe ...

 

Anno 1665 den 24 september is ordinarij vergadringe mettet gebedt begonnen

ende geeijndight.

 

III Nopende de bijschole van Jacob Philips de Graeff dselve houdt op, vermits hij self vertrocken is

 

IV Aengaende de derde artikel, sprekende van de attestatij van dito Jacob Philips de Graef en sijn huisvrouw

sijn sij daer over te rede gestelt en hebben goede satisfactij dies aengaende gegeven.

 

p. 310

 

VI. Aengaende Swier Everts, wederom geciteert sijnde, is niet verschenen, hebben de vrouw verclaert

dat hij in de herberge was, sal men int citeren voortgaen.

 

Anno 1665 den 19 Nov is extraordinaris vergadringe mettet gebedt begonnen en geeindigt.

Also de pestilentiele sieckte noch heftich onder dese Gemiente grafteert, so is, om verdere infectij voortecomen,

eenpariglijk geresolveert, dat volgens t' exempel van andre gemeinten besonderen die van Groningen, voor ditmael

bij provisij d'omganck en visitatij voor 't H Avontmael gestaeckt sal worden ...

 

Also seker jongeling en Broeder is de Gemeinte alhijr Harmen van Stenverden voor sijn doot mondelijck in de

tegenwoordich van 2 à 3 getuigen aen d'armen alhijr inden Dam heeft gegeven de somme van 100 rijxdaler ...

 

p. 311

 

Anno 1665 den 1 Decembris, was verga-

dringe des consistorii, met het gebedt

begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn voor nieuwe leden aengenomen, nae datse

van hare elende, verlossinge, ende dankbaerheit

onderwesen waren, ook geloofsbekentenisse

gedaen hadden, ende aengenomen, godsalich te

sullen leven, sich der kerkentucht, ende bij

namen den consistorio. t' onderwerpen, ende

bij de kerke ende waerheit te volherden

dese volgende personen

 

Jan Heeres, ende

Tjadduwe Fransen

Met attestatie werden toegelaten

Annetje Willems, van Rotterdam, ende

Annetjen Everts, uit de Bellingwolderschans

 

2. Warner Schoelappers vrouwe, langen

tijt siek hebbende gelegen, ende noch, sal

onderstant genieten uit de almoesen

3. Onse broeder, Jan Vechter, olderling,

also s. Simen Abels weduwe nu gerust is,

houdt aen om den dienst, als te voren ...

 

p. 312

 

Eijnde des Jaers 1665

 

p. 313

 

Anno 1666 den 1e Januarij is de vergaedringe van het consistorium ende

de Gemeinte om Ouderlingen ende een diacon te verkiesen, mettet gebet begonnen ende geeindight

I. Zijn afgegaen als Ouderlingen aende Zuijtzijde d E. Jan Vechter ende aende

Noortzijde Ebel Pieters verstorven zijnde voor enige tijt en aen dselve zijde d'E Luij

Sijrts als diacon, de tegenwoordige bedanckt sijnde wegens haer getrouwe dienst

II. Zijn wederom opgestelt aende Noortsijde Evert Hindricks ende Luij Sijrts ende

aende Zuijtzijde d'E. Secretaris Johan van Gennep ende Isebrant Pieters als Ouderlingen

ende aende Noortsijde tot diaconen Derck Frix ende Jacob Sijgers.

III. Zijn door de meeste stemmen vercoren aende Noortsijde d'E. Luij Sijrts, aende

Zuijtsijde d'heer secretaris Johan van Gennep, tot Olderlingen, ende aende Noortsijde

Jacob Sijgers, tot diacon.

 

p. 314

 

Anno 1666 den 2 Martij wierde d'ordinaris vergadringe mettet gebedt

begonnen ende geeindight.

 

Zijn de nieuwe ledematen ondersocht ende onderwesen inde Leere van onse ellende,

van onse verlossinge ende van onse danckbaerheit, hebben bekentenisse haers geloofs gedaen

oock belooft in alle godtsalichen voortaen te sullen leven bij de leere der waerheit volstendichlijck te

sullen volharden en sich der kerckentugt en besonderlijk den christlijken consistorio alhijr te sullen onder-

werpen, in alle gehoorsaemheit sijn daerop tot ledematen deser gemeinte aengenomenen, en hebben dit

met haer handen ondergeteickent, als volgt

Egbert Wierts

Daniel Dercks

IJan Hendrecks

Claeske Jansen

Jacoptien Peters

Klaeske IJans

Fenne Krijns

Geertijen IJacobs

 

p. 315

 

Met attestatie sijn tot dese gemeinte gecomen

 

2. Van Sapmeer, Martien Siurs en Harmentien Jans

 

3. IJde Jinties attestatie seer oudt zijnde, wort om gewichtige reden voor enige tijdt

aen een zijde gelegt, en sal sij voor alsnoch en connen toegelaten worden tot des heren Avontm.

en is bij dit boeck berustende

 

5. Also oock quaestij is erresen tussen Egbert Gerrijts Glasemaker en Mr Pieter Steen-

metselaer ...

 

p. 316

 

Anno 1666 den 22 April.....

 

Anno 1666 den 20 maij is volle vergadringe van Predicanten ende

Ouderlingen mettet gebedt begonnen ende geeijndigt

 

4. Also Mr Christoffer in sijn levent scherprechter der Omlanden en alhijr woonagtig geweest

sijnde neffens sijn huisvrou die alhijr een suster der gemeinte was, gestorven is en vier kinderen

nagelaten heeft, dwelcke de vrienden der overledene dese diaconij wel gerne soude opdragen

so is geresolveert, dat vermits de vader in dienst der omlanden is geweest, wij oversulx niet

gehouden zijn, aende nagelatene wesen de handen te slaen.

 

p. 317

 

Anno 1666, den 1 Junii, was vergaderinge, met

het gebedt begonnen ende ge-eindight.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen, van hare ellende,

verlossinge, ende dankbaerheit, hebben geloofsbekente-

nisse gedaen, ende belooft, door Gots genade, godt-

salichlick te leven, ende sich der kerkentucht, ende

bij namen onsen consistorio, te onderwerpen, ende bij

dese beledene waerheit te volherden, volgens

dese handen.

 

Sijbbe[?] Claesen

Grietien Jacobs Harmanie Fricks

Margreetjen Ollershemia

Frouwke Lubberts

Met attestatien

Abraham Peters, ende Annichjen Mennens, van Grongen

Cornelia Pars, ook van Grongen

Grietjen Sasmeshuisen, van Creeuwert

Harmen Hartgers, van Grongen

Albert Joesten, ende Geertruit, van Oosterwijtwert

Klaes Eltjes, ende Aafke, ende Imke Klaassen, van Wittewijrum

 

2. Is wederom geresolveert dat alle bijscholen

sullen verboden worden ...

3. Anneke, Jan Willems weduwe, op de Wijr-

de, ende Anke Meinerts, sullen geciteert worden,

om datse nae Grongen tot den duivelbanner

geweest zijn, om een gestolen ketel

4. Trijne, Harmen Arents weduwe, sal geciteert

worden om geduirige questie met Anke Meinerts

 

p. 318

 

Anno 1666, den 13 Junii, was vergaderinge

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

Is gesproken van de 4 kinder van dien

wever. Is geresolveert, dat de diakens

een mandaet sullen uitbrengen, van de Hooft-

manskamer, op de diakens van Uithuisen,

dat dese sullen gehoude zijn, deselve kinderen

aen te nemen, ende t' onderhouden; om datse

bij haer, tot Uithuisen, geboren zijn

 

p. 319

 

Anke Meinerts blijft nu bij hare ontken-

ninge. Sal weder geciteert werden.

5. Anke Meinerts ende Trijne Harmens sullen

weder ad proximum geciteert werden, om sake,

als boven.

6. 'T mandaet over de diakens van Uithuisen

is uitgegaen, ende heeft gedient, ende sal de

sake toekomstigen saterdach afgedaen werden.

Nae t herlesen van de acten is men gescheiden.

 

1666, den 11 Julii, was vergaderinge,

met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

1. Also de sententie van de Hooftmans-kamer

ons tegen gegaen is, ende 't mandaet onser

diakens tegen de diakens van Uithuisen ge-

casseert, is met eenparige stemmen geresolveert,

dat men van de sententie sal revideren, om 't welk

te bevorderen, zijn gestelt D. Alberthoma, ende

Doe Willems, diaken.

 

p. 320

 

Anno 1666, den 19 Augusti, .....

 

Anno 1666 den 31 Augusti is d'ordinaris vergadringe mettet gebedt begonnen

ende geeindight.

Sijn voor ditmael geen nieuwe ledematen tot de Gemeinte gecomen.

Met attestatien sijn tot ons gecoomen

1. D Hero Idema studiosus van Groningen

2. Lutgertien Jansen j.d. van Groningen

3.,4. Egbert Simons ende Sentien Alberts van Delfsijl

5. Griete Gerrijts van Bellingwolder schans

 

Anno 1666 den 6 september is extraordinarij bijeencomste mettet

gebedt begonnen ende geeindigt

 

Is geopent d'oorsaeck deser vergadringe welcke was de doot van IJcke Rickleffs

gestorven in Oostvrieslant in een dorp genaemt Boerhaeve, ende principalijck

een sekere rekeninge van oncosten wegen haer kranckheit ende versterff voorgevallen, die dese

diaconij ter hant bestelt is van de Luitersche pastoor aldaer ter plaetse in wiens huijs

sij volgens sijn voorgevent soude gestorven sijn, bedragende dselve de somma van 138 gulden

4 stuivers ...

 

p. 321

 

Anno 1666 den 22 September is d'ordinaris vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebett begonnen ende geeindigt.

 

3. David Jansen kranck sijnde is en gecompareert en vermits sijn partij verstorven is [= Hinrick Everts]

 

7. Also Albert Ottes gestorven is neffens sijn huijsvrou en sij beide borg hebben geweest voor Harmen Dercks

Kannegieter en sijn huisvrouw wegen sekere 560 Car. gl. is goetgevonden dat sij totter[?] sullen van een nieuwe

borge vermaent sal worden om bij gebreck van die verder te resolveren ten besten van de diaconij.

8. In moeij Icke sake is goetgevonden, dat bij de diaconen Boeckhouder tot Embden vernomen sal worden......

 

p. 322

 

Anno 1666 den 4 November is de vergaderinge van Predicanten, Ouderlingen

ende diaconen mettet gebedt begonnen ende geeijndigt

 

3. Arijs Fockens gecitiert sijnde is niet gecompareert en als hij een seer godtloos, desperaet ende aen-

stootend levent leijdet, so sal oock van de verdere voortganck sijner censuire als dan werden gehandelt

 

Anno 1666, den 30 Novemb, was vergade-

ringe, met het gebedt begonnen ende ge-eindicht.

1. Zijn de nieuwe leden onderwesen, van hare

ellende, verlossinge, ende dankbaerheit; hebben

geloofs-bekentenisse gedaen; ook belooft,

godtsalich te leven; ende sich der kerken-tucht,

bij namen, den kerken-raet te onderwerpen;

ende bij dese aengenomene waerheit te volherden

volgens dese handen

 

Moene Lubberts

Aefke Etskes

Antije van Hohenheijm

Doeke Tjaerts, met attestatie van Farmsum

 

3. De censure van Swier Everts, als ook

van Aris Fockes, wert noch voor dit mael

uitgestelt, also sij beide siek zijn.

 

p. 323

 

4. Blijven de beide pastores noch belast, om de

huisvrouwen van Libbrant Peters ende Warner

Rijsbeek te versoenen, also de Heer Maneel

de sake selve, tot contentement van beide mannen,

afgedaen heeft.

 

Einde des jaers, 1666

 

Volcht het jaer 1667

 

p. 324

 

Anno 1667, den 1 Januarii, was ver-

gaderinge, van pastoren, ouderlingen, diakons,

ende der gemeinte, om de consistorie te ver-

anderen, met het gebet begonnen ende ge-eindicht,

als volcht.

1. Zijn afgegaen, aen de Suit-zijt, de E H B

Wijrt Egberts, zijnde hier Nanne Jansen

gestorven, ende aen de Noort-zijt, Jan Gerrijs,

alle drie ouderlingen: ende Jan Waelkes,

diakon, aen de Suit-zijt.

2. Zijn bij de consistorie weder opgestelt, tot

ouderlingen, aen de Suit-zijt, Enne

Louwens ende Jan Waelkes, item Iisbrant

Peters ende Jacob Harmens; aen de Noortzijt,

Jacobus Melissus ende Evert Hinricks: tot

diakons, Bronger Brongersma ende Albert

Pot, aen de Suijtzijt.

3. Zijn bij de gemeinte door de meeste stemmen

verkoren, aen plaetse van de gene, die af zijn

gegaen, ende alle bedankt voor hare getrouwe

diensten, aen de Suit-zijt, Enne Louwens

ende Jan Waelkes, tot ouderlingen; ende

Bronger Brongersma, tot diakon; item, tot

ouderling, aen de Noortzijt, Jacob Melis.

 

p. 325

 

Anno 1667, den 6 Februarii, was verga-

deringe, met het gebet begonnen ende

ge-eindicht.

 

3. Geertruit, huisvrouwe van Hinrick Kalkmaker,

sal, om quade geruchten van onkuisheit, ad

proximum geciteert werden

 

Anno 1667 den 1 Martij is d'Ordinaris vergadringe van predicanten, Ouderlingen

ende Diaconen mettet gebedt begonnen ende geeijndigt

 

1. Zijn de nieus aencomende ledematen tot dese Gemeijnte onderwesen ende ondersocht ende leere

van onse ellende, verlossinge ende danckbaerheijt: hebben also geloofsbekentenisse gedaen en belooft

godtsaligh te leven, des gelijx oock, dat sij bij d'aengenomene waerheijt sullen volharden en in gevalle

sij sich in leere of leven mogten te buiten gaen, dat sij hun dan den kercklijken tucht, besonderlijck den kercken-

raedt alhijr sullen onderwerpen; tgene sij dan oock met onderteickeninge harer handen bevestigt

 

Aerendt Jacops

Jacob Lubbers

Hilltije Hindrijcks

Anna Mechgelt Faebers

Dorothea Sickens

Gisijetijen[?] Tijaes

Janti Everts

Haermentijen Jans

Hilleke Jansen

Met attestatie van Weijwert

Jacob Frerix

 

p. 326

 

Anno 1667 den 3 April is volle vergadringe gehouden en begonnen en geeindigt met

t gebedt.

 

1. Opt versoeck van d'E. Jacob Sijgers sijn gecitiert Hindrick Bronnes als diegene dwelck

sijn E. publijckelijk gelastert en in tegenwoordigheit van andre in sijn eere gesproken soude

hebben, ende Pieter Wijrts, Hogenhemius en Eeuke de weduw van Mr Warner als getuigen: ...

 

Anno 1667 den 31 Maij is vergadringe van Ouderlingen ende diaconen

mettet gebedt begonnen en geeindigt.

1. Zijn nae voorgaende belijdenisse haers gelooffs tot nieuwe lede-

maten deser Gemeinte aengenomen, gelijck oock sulx uit onderteickeninge

harer handen blijckt dese navolgende

 

Peeter Popkes

IJdeke Alberts

Met attestatie

Aeltie Geerts van Delfsijl

Dieuwerke Keunen van Groningen

Marrichien Jansen van Groningen

Jantien Idema van Siddeburen

Martien Frericks van Garreltsweer

Cornelijssien Haijckens van Delfsijl

Pieter Derckx van Grijpskerck

 

p. 327

 

2. Is voorgestelt t versoeck van een seker Bontekoe op Delfsijl wiens soon bij de Turck ge-

vangen sitt, ten einde alhijr voor dien selven een collect moge worden toegelaten, gehn die van Delfsijl in

gelijcken casu toegelaten hebben: is goet gevonden vermits tgetal seer clein tegenwoordig is, datmen daer

over verder en finelijk sal spreken op aencomstige woendagh na de predicatie

 

3. Also lelijke geruchten gaen van een seker Geertruijt of inde wandlinge Camer truijt genaemt,

een litmaedt mede zijnde, dat sij sich door hoererij soude verlopen so is goet gevonden dat sij bij

provisij van 't Avontmael gesuspendeert sal worden, tgene haer de consistorij dienaer sal aenseggen,

en dat sij per naeste gecitiert sal worden

 

Anno 1667 den 17 Julij is ordinaris vergadringe met het

gebedt begonnen ende geeindigt.

 

1. Abraham [Jacobs] Snijders wijf Rixte gecitiert sijnde is niet gecompareert, sal ad

proximum wederom gecitiert worden.

 

2.Geertruijt binnenstaende heeft beleden dat sij bij een corporael op Delfsijl hebbe

geslapen edoch onder belofte van trouw, welcke sij hoopt dat voltrocken sal worden; heeft haer

leetwesen met tranen betuigt ende belooft sich voortaen voor dese daet van ontuchtich te sullen

wagten, waer op geabsolveert is.

 

p. 328

 

Anno 1667 den 6 September is ordinaris vergadringe mettet gebedt

begonnen ende geeindigt.

De nieuwe ledematen dwelcke van haer ellende, verlossinge ende danckbaerheit belijde-

nisse gedaen hebben, ende met onderteickeninge harer handen belooft, dat sij godtsalighijk

sullen leven en sich in alle de kercklijke disciplijn alhijr sullen onderwerpen sijn dese navolgende

 

Margrieta Spies

Hemke Peters

 

p. 329

 

Anno 1667 den 9 October is vergadringe van predicanten, Ouderling ende

diacons metter gebett begonnen ende geeindigt.

 

Anno 1667, den 29 Novembris, was

vergaderinge, met het gebet begonnen ende ge-eindicht.

 

1. Is een nieuw litmaet, onderwesen, van

sijn ellende, verlossinge, ende dankbaerheit,

heeft geloofsbekentenisse gedaen, ook

belooft, godtsalich te leven, in de waerheit

te volherden, ende sich der kerkentucht,

bij namen onsen consistorio, t' onderwerpen,

oorkonde hant

 

Geerdt Jacobs

 

p. 330

 

Met attestatie gaen toe

Romke Hermens, ende Jacobjen Tiddes, beide van Grongen, item,

Peter Hermens Pot ende Hijmeke Jansen, eelieden, uit de Wildervang

 

2. Volgens resolutie in 't diakonije-boeck,

van anno 1667, den 22 Mei, sal de consistorie dienaer

gaen op den Nieuwenwech, ende vragen nae den

eigenaer van de kamer, waer in een weduwe

woont, met 4 kleine kinderen zijnde seer arm,

om daernae te doen, als goet sal gevonden

worden. De weduwe is van Wirdum.

3. So sal 't ook gehouden werden met een

weduwe van 't Tjucchen, met twee kleine

arme kinderen, in Homme Claassen kamer,

over de Boltensijl. Is de dienaer belast,

Homme Claassen, wegen de consistorie, dit

bekent te maken

6. Also Aris Fockes voortgaet in sijn

dronkenschap ende ergerlick leven, ende

alrede voor een tijtlang der gemeinte

is voorgestelt met uitgedruckten

name, sal 't der seker nu bekent gemaeckt

werden in de proef-predikatie, dat hij

het naest volgende Nachtmael sal gebannen

worden, so hij hem niet bekeert.

7. Swier Everts sal om de selve oorsake

nu voorgestelt werden met uitgedruckten

name.

 

p. 331

 

Anno 1667, den 11 Decemb, was ver-

gaderinge, met het gebet begonnen ende

ge-eindicht.

5. Is verstaen, dat de kamer op den nieuwen

wech voor de weduwe met de 4 kinderen

van Wirdum gekocht is door hare vrienden.

Is geresolveert, dat men de Heeren Borger-

meesters sal versoeken om exsequutie van

hare sententie, desen aengaende, ten einde

onse diakonie onbeswaert mach blijven.

6. Zijn gelesen ses authentijcke copijen, met

eigener hant van den E.E. Heer Bourmania

geautoriseert, over de sake van Warner

Rijsbeeck, collecteur, ende Jacob Sijgers,

waegmeester, beide diakens, in den Dam,

inhoudende, ten eersten, een examen, ende

daer bij bekentenisse van beiden, nopende

beschuldinge van quade administratie der

provinciale middelen, dat se trouwlooslick

daer mede souden gehandelt hebben ...

 

p. 332

 

Anno 1667, den 18 Decemb., .....

 

p. 333

 

2. Jacob Sijgers is, op citatie, gecom-

pareert, ......

 

p. 334

 

Anno 1668 den 1 Januarij is vergadringe van predicanten,

Ouderlingen, ende diacon ende der gemeente, om de vacante plaetsen

van ouderlingen en diaconen te vervullen mettet gebedt begonnen ende geeindight.

 

1. Zijn afgegaen aende Noortsijde d'E. Bouwmr Hommo

Claessen, als Ouderling, en is gestorven d'E. Doe Willems, gewesene

diacon, en aen de Zuijtsijde is verstorven de wel-Eedele heer Johan

van Manneel als Ouderlingh en heeft Warner Rijsbeeck sijn diacon-

schap om gewichtige reden geresigneert.

2. Zijn in consistorio weder opgestelt, tot Ouderlingen aen de Noortsijde d'E

Hugo Haeijens ende Pieter Lambers en tot diaconen Derck Frix ende

Constantijn Everts. Tot Ouderling aende Zuijtzijde d'E.E. Heer B

de Burmania ende D Johan Laxtein en tot diacon Albert Pott ende

Jacob Harmens sadelmr.

3. Waerop de brede Gemeente dese navolgende keur neffens het E. consistorio

heeft gedaen.

Inde plaetse van de E. Hommo Claessen is d'E. Hugo Haeijens van d'E.E. heer

Johan de Manneel, d'E.E. Heer Bocko de Burmannia gestelt tot

Ouderlingen, inde plaetse van Doe Willems is vercosen Constantijn Everts,

ende van Mr Warner Rijsbeeck Jacob Harmens sadelmr

4. Also Jacob Sijgers een mandaet opt Consistorium heeft laten uitgaen.....

 

p. 335

Is goetgevonden met eenparige stemmen, dat de.....

 

p. 336

 

Anno 1668 den 26 Januarij is extraordinaris vergadringe van

predicanten, ouderlingen en diaconen (neffens enige ledematen van de Gemeente)

mettet gebedt begonnen en geendigt.

1. Uit de genomineerde Broederen is met de meeste stemmen tot diacon

[ter vervanging van de afgezette Jacob Sijgers] vercooren Derck Frix.

 

Anno 1668, den 19 Martii, was ver-

gadringe, met het gebet bgonnen ende

ge-eindicht.

2. Also sich hier begonnen heeft te setten

een chirurgus, met namen Jacob Huising,

een man van quade leven, van dronken

drinken, ende anders, hebbende een vrouwe

met kinderen; so is geresolveert, dat

D Alberthoma, ende de ouderling, in

den ommehank de E borgemeesters

daerom sullen aenspreken, om hem de

woninge te verbieden, ten einde de diakonije

niet mochte beswaert worden.

 

p. 337

 

Anno 1668 den 28 februarij is de vergadringe van predicanten, Olderlingen ende diaconen

mettet gebedt begonnen ende geeindigt.

1. De nieuwe ledematen deser Gemeinte dwelcke van haer ellende, verlossinge, ende schuldige

danckbaerheit onderwesen zijn, die geloofs bekentenisse gedaen hebben, ende met onderteickeninge

haere handen sich verbonden, dat sij voortaen vromelijck willen leven en bij gebreck van dien

haer selven de kercklijcke disciplijn gehoorsaemlijck sullen onderwerpen, zijn dese navolgende

 

Claes Pieters Omsinga[?]

Ebel Hindricks Emmelcamp

Berber Harmens

Aechtie IJsebrants

 

5. Also Arijs Fockes een tijtlang kranck is geweest, so is goet gevonden dat sijn ban noch voor enige

tijt uitgestelt sal worden

 

7. met attastien sijn tot ons gecomen

Renske Jans van Huisinga

Trijntie Pieters van Westerdijxhorn

Maria Gleins van Groningen

 

p. 338

 

Anno 1668 den 15 April is vergadringe van predicanten, Ouderlingen ende

diaconen mettet gebett begonnen ende geeindigt

 

Anno 1668, den 5 Junii, was verga-

deringe, met het gebedt begonnen ende

ge-eindicht.

 

1. Zijn, volgens gewoonte, de nieuwe

lidtmaten onderwesen, van hare ellende,

verlossinge, ende danckbaerheit, hebben

geloofs-bekentenisse gedaen, ende belooft,

stichtelijck te sullen leven, door Godts

genade, sich oock der kerken-tucht,

 

p. 339

 

ende bij namen onsen consistorio, te sullen

onderwerpen, ende bij de waerheit te vol-

herden, volgens dese handen

 

Giscke[?] Andles

Peter Geerts

Evert Everts

Trijnje Wolfs

Hilcke Hindrijcks

Annek Gullis

Antje Reeuwkes

Anneke Hartmans

 

2. met attestatien zijn aengenomen

Luitjen Dercks, van Delfzijl

Krijne Edens ende Trijntje Gerrjets, van Loppersum

Geeske Geerts, van Farmsum

Gepke Lammerts, van TerMunten

Trijntje Jansen, van d'olde Schanse

Jan Lubberts ende Hemke Berents, van Garshuisen

Jantjen Meintjens v. Grongen

Eltjen Luitjens, van Loppersum

 

p. 340

 

Anno 1668, den 11 Junii, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindight.

 

1. Is gesproken van Geerdt Francken,

tot Siddebueren, schuldich zijnde van wegen

Tamme Melles, aen de armen, eenen

brief van 50 dls, ende noch eenen van

85 dalers, waerover een setma

bekomen is, waerom Francken dilai

begeert, 't welk geconsenteert is, onder

conditie, dat hij een versegelt setma

aen de diakens sal moeten leveren,

ende dat men eerst sal vernemen bij den H.

docter Haek, of 't setma gaet over

beide brieven, om sich daernae wijders

te regeleren.

 

Anno 1668, den 14 Junii, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindicht.

 

Is noch een brief, waer aen so veel betaelt

is, datter noch 50 dlrs schuldich zijn.

Zijn in alles drie versegelingen. Noch een

obligatie van 100 dlrs. Geert Franken

wert noch het dilai geconsenteert.

 

p. 341

 

Anno 1668, den 19 Junii, was vergaderinge,

met het gebedt begonnen ende ge-eindicht.

Christoffer Hansen, gaerbrader, klaegt

over al ende bij allen, met tranen, dat hij gesien

heeft, den 17 Junii, bid-dach, des morgens, om

7 uiren, dat sijn vrouwe, Metje, op een

bedde gelegen hadde met Assuerus, chi-

rurgijn, bij hem, op de kamer, in sijn huis,

woonende, datse de deure toegemaeckt

hadden: dat hij daerom versocht, van haer,

als een overspeelster, ontslagen ende gescheiden

te werden. Wert ook verstaen, dat hij

in hechtenisse is, te weten, dese Assuerus.

Is daerom goet gevonden, dat dese beide

eegaden, wanneer de sake rechtlicken

sal afgedaen zijn, als dan terstont sullen

geciteert werden, om dan daerin te doen

naer behooren.

 

p. 342

 

Is verstaen, dat Christoffer Hansen

uit het sterfhuis van Derk Heeres

soude gelicht hebben eenige penningen,

waer nae de diakens wat naerder

sullen ondersoecken.

 

Anno 1668 den 4 september is d'ordinaris van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt begonnen ende

geeindight.

 

1. Zijn volgens gewoonte de nieus aencomende litmaten ondersocht

ende onderwesen inde leere van haer ellende, verlossinge ende danck-

baerheit, hebben geloofs-bekentenisse gedaen, ende belooft stichtelijck te sullen

leven, door Godts genade, sich oock de kerckentucht ende bij namen dese consistorio te

onderwerpen en bij de waerheit te blijven, volgens dese haer onderge-

tekende handen

 

Jan Peters

Aucke Hindrijcks

IJan Peters

Feenne Jansen

Aeltien Mennens

Geertijen IJansen

Hendrickien Hindricks

Aeltien Jacobs

Engele Hindricks

Met attestatien van

Groningen: Aeilke Freebes, Idtien Ludolphus

Beerta: Eelberen Zuilmans

Wagenborgen: Aefke Tiddens

Bremen: Johan Jansen ende Beeke sijn huisvrou

 

2. Also Oosten Hindrix Griete een lidtmaet zijnde ende aalmoesen genoten hebbende nu be-

gint bij de mennisten te gaen, is tot haer feite te vervallen, sal daer over gecitiert worden

 

p. 343

 

3. Also Trijn Smudde ende Cije Schippers wijf in langduirige quaestie en moeite

leven sullen daer over gecitiert worden ...

 

4. Also in de wijck op d'hoeck van Kaeckgang een vrou met twie kindren is comen te

wonen, sal daer naerder ondersoeck van gedaen worden.

 

Anno 1668 den 23 september is de vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

3. De saecke van Trijne Smudde ende Cije Schippers wijf is afgedaen.

 

4. Sal Trijne Smudde uit de naem van de Kerckenraet angesegt worden sich

t' ontlasten van het onechte kint, wiens vader te Emden woont ende twelcke

sij bij haer inde cost heeft, ten einde tselve niet t' eniger tijt tot last van onse

diaconij moge comen.

 

5. Also sich in St Anna straet een beslapen vroumensch met een onecht kint op-

houdt, waer door de diaconij alhijr lichtelijk beswaert soude conden worden, so sal

daer tegen gewaeckt worden, van de diaconen als mede tegen de vremde ingeco-

mene op de Nieuwe wegh ende op de hoeck van de Kaeckgangh.

 

6. Sal d'orgelist tegen aenstaende vergadringe het trouwboeck over

leveren, vermits het compleet is, ende een nieu laten maecken.

 

p. 344

 

Anno 1668 den 11e November is de vergadringe der predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt begonnen ende geeindigt.

 

IV. Martien d'huisvrou van Geert Wever wonende tot Loppersum en attestatij begeerende sal haer eene nae waerheit gegeven worden

 

V. Wort pro memoria aengetekent dat Anneke alhijr gewesene vrou maer

wort berugtigt nae pausdom overgelopen te sijn waernae naeder geinquireert

te worden.

 

Anno 1668 den 2 Decembris is ordinaris vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt begonnen ende geeindight.

 

Zijn de nieus aencomende ledematen deser Gemeinte ondersocht ende onder-

wesen inde leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit hebben

geloofs bekentenisse gedaen en belooft stichtelijck te sullen leven, door Godts genade

sich oock de kerckentucht ende bij namen dese consistorio t' onderwerpen ende bij de waer

heit volstandigh te sullen verblijven volgens d'onderteickeninge harer handen

 

Maria Everts Ffocktijen Everts

Antie Cornellis Renske IJansens

Foske Jacobs Elske Jacobs

Met attestatien

van Groningen: Grietien Eijlerts

van Embden: Eva Hindricks Coppenburg ende Anneke Hermanni

van Delfzijl: Jacob Isebrants ende

van Embden: Maria Hennings

van Weijwert: Grietie Coerts

van Delfsijl: Rudolphus Fockens

 

p. 345

 

Anno 1668 den 9 Decembris is d'ordinaris vergadringe van predicanten, Ouderlinge ende diaconen mettet gebedt begonnen ende geeindigt.

 

I. Christoffer Hansen ende Mettien op haer citatie gecompareert sijnde, heeft sij

t factum ontkent, seggende dat Assuerus haer daer toe wel aenleidinge gegeven

hadde maer dat sij als een getroude vrou sulx geweigert hadde, doch Christoffer noch weigerig sijnde om sijn vrou geheel vrij van de overspelige daet te verclaren ...

 

III. de sake van moeij Anneke gewesene vroumoer blijft in statu.

 

Anno 1668 den 16 Decembris is een extra ordinaris vergadringe van pre-

dicanten, Ouderlingen en diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Is binnen gestaen Arent Jelefs van Garreweer versoeckende dat sijn houlijck

met Geertruit Hindricks niet verder geproclameert maer hij van haer vrijgesproken

moge worden, also sij met een ander persoon, Enno kalckmaker op Delfsijl, in

ontucht soude geleeft hebben, waer bij oock comt, t getuignisse van mr Pieter Steen-

metselaer, dat sij in sijn en sijner vrouwen tegenwoordich hebbe bekent dat sij Geertruit

voor dese tijt al enige weken vleschlijke conversatij hebbe gehadt met den voor genoemden

Enne Kalckmaecker; hijr op sijn oock gehoort Ursel Hansingh en Jantien Hansingh wonende

in de naberschap van dito Geertruit ...

 

p. 346

 

Anno 1668 den laetsten Decembris is extraordinaris vergaderinge van predi-

canten, Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt angevangen ende geeindight.

 

I. Swarte Truijt of Geertruit Hindricks wederom geciteert sijnde blijft bij t ontkennen van vleeschlijke conversatie met Enne Kalckmaecker op Delfsijl ge-

hadt te hebben; ondertusschen wel gesint sijnde Arent Jelefs den bruidegom, vrij te

laeten waer op Arent Jelefs binnen staende persisteert bij sijn voorgaende

versoeck.

 

II. Mr Pieter steenmetselaer en sijn huisvrou gecitiert en gecompariert

sijnde hebben beide getuigt uit de mont van Truit gehoort te hebben omtrent s Michel dat sij

meermalen met Enne Kalckmaker sodanige gemeenschap gehadt te hebben als

man en vrouwe hebben: waer op Truidt wederom binnenstaende ontkent

alsnoch in ontucht of vleeschlijk conversatij geleeft te hebben met bovengenoemde Enne

geduirende de tijt der proclamatien met Arent Jelefs maer dat sij te voren sulckx

soude gepleegt hebben met Enne, dat bekent sij doch op hope ende belofte

van houwlijck.

 

p. 347

 

Anno 1669 den 1 Januarij is vergadringe der predicanten,

ouderlingen ende diaconen mitsgaders der Gemeente om de vacante

plaetsen van Ouderlingen etc te vervullen mettet gebedt begonnen ende

geeindight.

 

I. Aende Noortzijde is afgegaen als Ouderling d'E Borgemr Ouwe

Cornelis en aende Zuitzijde als Ouderlingh d'E secretarius

Johan van Gennep en zijn voor haer bedieninge bedanckt

II. Inde plaetse van d'E Borgmr Ouwe Cornelis sijn genomineert

aende Noortsijde d'E Evert Hindricks ende d'E Pieter Lamkens

ende in de plaetse van d'heer secretarius Gennep aende Zuijtzijde

Dns Joh Laxten ende d'E Albert Pott.

III. Hijr uit verkiesinge gedaen zijnde is tot nieuwe Ouderling vercooren

aende Noortzijde d'E Pieter Lamkens Medendorp ende aen de

Zuijtsijde Dns Johannes Laxten

IV d'E Jacob Harmens een jaer diacon geweest sijnde begeerde oock

ontslagen te zijn is versocht vier jaren uit te continueeren tgene oock

geschieden sal

 

p. 348

 

Anno 1669 den 3 Februarij is ordinaris vergadringe van pastoren, Oud-

erlingen ende diaconen mettet gebedt begonnen ende geeindigt.

 

5. Also Egbert Coningh weigerigh blijft een armen busse t' ontfangen, sal daer

over instantie gedaen worden bij den politiken richter, om sijn autoriteit ten beste

van de diaconij t' interponeeren.

6. Is eenpariglijk goet gevonden voor een civile prijs een barbier ten dienst der

armen aen te nemen, waertoe de diaconen alle devoir sullen aenwenden.

7. Claes Jans int Schathuis weduwe, tot armoet vervallen sijnde sal wekelijks

uit de diaconij ontfangen 12 st ende een broot.

 

p. 349

 

Anno 1669 den 19 Martij is ordinaris vergadringe van predicant,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieus aencomende ledematen deser Gemeinte ondersocht ende onder-

wesen inde leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit,

hebben geloofs belijdenisse gedaen en belooft stichtelijck te sullen leven door Godts

genade sich oock de kerckentucht te sullen onderwerpen en bij de bekende waerheit vol-

standiglijck te sullen volharden volgens onderteickeninge harer handen

 

Eese Esens

Hermen Luijs Pot

Pieter Franssen

Jan Nannes

Cornelissien Alberts

Dorothee Hansen

met attestatie

Habbo Sibes van Delfsijl

 

2. Grietie Michiels wort op haer versoeck wederom tot het h. Avontm toegelaten

 

4. Rijpke Nanne wil haeren soons kint, geteelt tot Groningen alhijr gedoopt hebben, het

consistorium heeft goetgevonden, dat sij eerst attestatie sal brengen dat hij wettich getrouwt zij

ende een versekringe dat dito kint noit tot last van onse diaconij sal vervallen.

 

p. 350

 

Anno 1669 den 12 Maij is de vergadringe van predicanten, Ouderlingen

ende diaconen mettet gebet angevangen ende geeindigt.

 

2. Anneke vroumoer sal inde visitatie door pastoor en ouderling wegen haer suspecte

reise na Brabant eerstgangen[?] worden te rede gestelt.

 

Anno 1669 den 11 Junij is d'ordinaris vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieus aencomende ledematen deser Gemeinte ondersocht ende onderwesen

inde leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben geloofs

belijdenisse gedaen ende belooft stichtelijck te sullen leven door Godts genade, sich

oock de kerckentucht te sullen onderwerpen ende bij de bekende waerheit volstandichlijck

te sullen volarden, volgens onderteickeninge harer handen

 

Hinderck Jans

Hindrick Rooda

Grijetijen Berens

Grietie Tiackes

Geeske Claessen

IJdeke Dercks

IJdeke Jakops

Froucke Gerrijts

 

Met attestatien

 

van Groningen: Willem Jansen; Eltie Tammes

van Huisingh: Hille Sickes; Hindrick Jacobs

van Delfsijl: Jeichien Fransen

van Groningen: Jantien Idema j.d.

van Groningen: Annichien Harmens

van Coevorden: Christina Joosten

van Termunten: Jantien Hindricks

van Slochteren: IJde Luitiens

 

3. Anneke vroumoers sal metten eersten worden geciteert, so om haer suspecte

reijse na Brabant, so om haer geduirig uitblijven uit de kercke

 

p. 351

 

Anno 1669 den 23 Junij .....

 

Anno 1669 den 31 Augusti is extraordinaris vergadringe van

predicanten, Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt aengevangen

ende geeindigt.

 

1. Alsoo D Hero Idema niet meer dan acht weken getrout was met sijn huisvrou

toen sij voorts inde kraem quam, ende daer door mercklijcke ergernisse aen de

Gemeinte is gegeven so sal hij sich voor eerst hebben t' absenteeren van de tafel des heeren, tot

dat hij self in persoon geciteert sijnde in onse consistorio werde gehoort, twelcke sijn E

aengesegt sal worden.

 

2. Also Anneke vrouwmoer wegens gevreesde afval van de religij nu en dan gecitiert

sijnde niet is gecompareert, ende sij nu in de laetste omgang rond uit verclaert

heeft de gereformeerde religij te sullen verlaten ende tot de paepsche weder te keeren,

soo is goet gevonden, dat sij onder censuire gestelt ende met bedeckte naem voor de

eerste mael der Gemeinte J Christi op toecomende Saterdagh voorgedragen sal worden

 

3. Also Cornelia Pars weduwe inde kraem is gecomen, van welcks kint sij

segt, dat vader soude zijn een seker Amsterdammer, genaemt Joannes Zacharias

(nae haer seggen) dwelcke haer trouwbelofte soude hebben gedaen,

 

p. 352

 

ende sij wel geerne tkint soude gedoopt hebben, so is goetgevonden

dat dselve doop tkint sal werden toegelaten, mits dat sulx geschiede nae des heeren

Avontmael en met de minste ergernisse

 

5. Lijsbeth Heeres versocht hebbende dat D Henr Martinetz Rector alhijr dat

sij selve gecitiert mogte worden voor den Consistorio, is sij gecompareert

ende heeft geclaegt over D Martinetz, dat hij tot driemael toe met

haer vleeschlijke conversatij hebbe gehadt ende haer daer toe met gewelt hebbe

gedwongen, haer op de vloer nederwerpende, ende de knijen op haer borst ende de

hant op haer hals settende, jae dat hij nae t vermoeden van haer selven ende van andre

vrouwen van hem beswangert zij. De Rector niet tegenwoordigh sijnde sal

per naesten gecitiert ende hijr tegen gehoort worden en sal oock de citatie aen

haer op t nieu worden gedaen. Ondertusschen sal haer beiden aengesegt worden

dat sij haer sullen hebben van 't h Avontmael af te houden.

 

Anno 1669 den 4 september is d'ordinaris vergadringe der predicanten, Ou-

derlingen ende diaconen mettet gebedt tot Godt aengevangen ende geeindigt.

 

1. Alsoo er voor ditmael geen nieuwe ledematen tot de Gemeinte sich hebben aengegeven,

soo heeft nu geen examen connen gehouden worden, alleen zijn met attestatien gecomen

 

Wolter Valcks

Frouwe Eppes sijn huisvrou

ende Beertien Valx tsamen van Godtlinse

Mr Johan Waslander en Egbertien Warmolts van Assen

 

2. Sal Dns Hero Idema nae t Nachtmael worden geciteert

 

3. Dns Rector Martinetz op sijn citatie binnenstaende, heeft tgene Lijsbeth Heeres

den 31 Augusti over hem geclaegt heeft, ontkent, versocht dat t Consistorium

in dese sake gelieve so langt stille te staen, tot dat d selve politijckelijck mogte afgedaen

zijn; Lijsbeth Heeres wederom binnenstaende persisteert bij de voorige claghte,

is daer op goet gevonden de sake so lang uit te stellen, tot dat de politijcke richter de

saecke hebbe afgedaen.

 

p. 353

 

Anno 1669 den 6 Octobris.....

 

Anno 1669 den 1 Decembris is extraordinaris consistoriale vergadringe

van predicanten, Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt begonnen ende

geeindigt

 

1. Rijpke Nanne binnenstaende heeft versocht dat de doop ontrent tkint van haer

soone, dwelcke alrede een tijtlang van huis en van sijn vrou geweest is, bedient moge worden,

tgene haer toegestaen is, mits dat sij soude aennemen, dat de moeder mettet kint tegen

meij aenstaende jaer, wederom sal versonden worden na Groningen sijnde de plaetse van haer

voorgaende woninge, alwaer tkint oock gegenert [=gegenereert?] is, tgene sij in dese vergadringe heeft aen

genomen.

 

p. 354

 

V. d'E Constant Everts versoeckende van sijn diaconijschap ontslagen te worden

ter oorsaeck van sijn vertreck na Embden om aldaer te wonen is sulcke versoeck billick ge-

oordeelt en is hij mits desen ontslagen en bedanckt.

 

Anno 1669 den 3 Novembris is d'ordinaris vergadringe der predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet angevangen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieus aencomende Ledematen deser gemeinte ondersocht en onderwesen inde

leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben geloofs-belijdenisse

gedaen en belooft stichtelijk door Godts genade te sullen leven, sich oock de kercketucht te sullen onder-

werpen en bij de bekende waerheit te sullen volharden in volstandicheit en dit met onderteickeninge

haren handen

 

Gerrit Jansen

Meenje Jansen

Wipke Jansen

Grijetije Clasens

Aefien Zmidts

Aetien Jans

Idek Tonnijs

met attestatien

Vrouw Anna Onnens van Groningen

Enno Phrebus ende Aeltien Pieters van Delfsijl

Hilcke Alberts van Embden

 

p. 355

 

Anno 1669 den 8 Decembris.....

 

Anno 1670 den 1e Januarij is de vergadringe van predicanten, ouder-

lingen en diaconen, mitsgaders der Gemeente om de vacante plaetse van

ouderlingen en diaconen dwelcke volgens ordre afgaen te vervullen mettet gebet

angevangen ende geeindigt.

 

1. Aen de Noortzijde is afgegaen als Ouderling d'E. Luij Sijrts en is bedanckt

ende aen de zuijtzijde soude als ouderling d'E. Enno Louwers of Jan Waelkens

moeten afgaen als gecomen in plaets van Nanne Jansen maer sullen elck 4 jaren uitdienen

2. Aen de Noortzijde is afgegaen als diaken d'E. Constant Everts wegens sijn

vertreck van Appingadam na Embden in dese Consistorio van sijn bediening

ontslagen zijnde.

3. Heeft d'E. B Brongersma versocht, vermits hij d'oudtste diacon is ende een jaer

na tboeck de diaconij bedient heeft, dat hij van sijn bedieninge mochte

worden ontslagen ende een ander in sijn plaetse gestelt: waertegen het E. consistorium

goetgevonden heeft dat vermits hij noch maer 3 jaren heeft gedient, hij t vierde oock sal

uitdienen.

4. In plaetse van de afgaende Ouderling d'E Luij Sijrts aende Noortzijde

zijn gestelt d'E. Evert Hindricks ende d'E. Jan Gerrijts

Uit dese beide is met de meeste stemmen der tsamtlijcke Broederen vercooren de

E. Jan Gerrijts tot Olderlingh

In plaetse van de afgaende diacon d'E. Constant Everts sijn aende noortsijde

genomineert d'E. Michiel Geerts ende Joh. Molanus

Uit dese beide is met de meeste stemmen tot diacon vercoren d'E. Michel Geerts

 

p. 356

 

Anno 1670 den 12 Januarij.....

 

Anno 1670 den 4 Martij is ordinaris vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebedt angevangen ende geeindigt.

 

Zijn de nieuws aencomende ledematen deser Gemeinte ondersocht ende onder-

wesen inde leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben

geloofsbelijdenisse gedaen en belooft door Godts genade stichtelijk te sullen leven hun oock

de kerckentugt te sullen onderwerpen en bij de bekende waerheit te sullen volharden in volstandicheit

en dit met onderteickeninge harer handen

 

Jan Willems Overal.

Rotger Juriens

Gerret Elties

Hindrick Everts

Aeijijelt IJans

Johan van Gennep

Pieter Pieters

Trijntjen Willems

Grietien Fransens

Aeiltien Cornelis

Lutgerdt Haeijes

Pietertien Rotgers

Teube Janss

Fenne Jacobs

Met attestatien

Stijntien Harmens van Groningen

Trijntien Pieters van Oosternijlant

 

p. 357

 

Anno 1670 den 5 April is extraordinaris Consistoriale vergadringhe van

Predicanten, Ouderlingen ende diaconen begonnen ende geeindigt.

1. Is binnengestaen Joh. Molanus vertonende een testament van Averesch pastor

tot Warfum ... ged.[?] verstorven weduwe, int welcke onder andere onse diaconij

een summa van 800 Car glden is gemaeckt ...

 

p. 358

 

Anno 1670 den 18 Meij is d'ordinaris vergadringe van

predicanten, Ouderlingen ende diaconen mettet gebett aenge-

vangen ende geeindigt.

 

1. Is d'E Boeckhouder geordineert tot opbouwinge van een nieuwe kerke

binnen Heinsbergen onder de vorst van Nieuburg, uit d'arme middelen te contri-

bueren de somma van thien Car: guldens

 

p. 359

 

Anno 1670 den 10 Junij is ordinaris vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieuwe ledematen tot dese Gemeente comende, ondersocht ende onderwesen

inde leere van des menschen ellende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben geloofs-

bekentenisse gedaen en belooft dat sij voortaen stichtelijck willen leven, door Godts genade, ende

sich oock de kerckentugt gehoorsaemlijck onderwerpen, ja bij de bekende waerheit volharden, tgene

sij oock ondergetekent hebben.

 

Ede Andrijs

Eijse Alberts

Lammert Hindricks

Auke Harmens

IJantijen Peters

Anje Crijns

Trijntien Sijmens

2. Met attestatien zijn gecomen

Antonij Gerrijts van Solwert

Marchien Jans van Groningen

Beke Jansen van Loppersum

Trijntien Dercks van Stedum

Anne Geerts van Aijewold van Grote Borsum

 

7. Cornelis Haijkes backer in de Solwerder Oostereinde sal wegen gevreesde apostasij en afval tot de mennisten oock worden gecitiert

8. Pastor Alberthoma ende P. L. Medendorp worden gecommitteert om met d'E.E. Heer Bocko

de Burmannia de politijcke rigter te spreken op een hoerkint tgene Ebel Geerts wonende in

Solwerder Oostereinde heeft geprocreert bij sijn maegt waermede hij in onecht leeft

 

p. 360

 

Anno 1670 den 6 Julii .....

 

p. 361

 

Anno 1670 den 31 Augusti.....

 

Anno 1670 den 16 Septembris is ordinaris vergadringe van Pastoren,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet aengevangen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieuwe Ledematen tot dese Gemeinte comende ondersocht ende onderwesen

in de leere van des mensche ellende, verlossinge ende danckbaerheit, hebben geloofs

bekentenisse gedaen, en belooft dat sij voortaen stichtelijck sullen leven door Godts genade, dat

sij bij de bekende waerheit sullen volharden ende bij gebreck van dien sich de kerckelijcke disciplijn

gehoorsaemlijck willen onderwerpen, ende sulx met onderteickeninge harer handen

H. van de Tuick

Assweerus Neienhus

2. Met attestatien

Georgius Leoris ende Geesien sijn huisvrou van Groningen

Lucretia Harckens van Tiamsweer

Jantien Huisingh van Sandeweer

 

3. Cornelia Pars in de visitatie vermaent sijnde sich te stellen voor 't Consistorium,

heeft met tranen versocht dat sij daer van bevrijdt mogte zijn ende op ander wijse haer

censuir uit....., waer over naerder sal worden gesproken als t College wat completer is.

 

4. Anneke Krijts sal vermits haer afval tottet pausdom ende haer obstinaetheit

in dese morgen na gehouden proefpredicatie worden geexcommuniceert.

 

5. In de saeke van Arijs Fockes sal verder worden gehandelt als de vergadringe meer-

der in getal is.

 

p. 362

 

Anno 1670 den 5 Octobris......

 

Den 9 Novembris Anno 1670 is vergadering van predicanten, Ouderlingen ende

diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Harmen Tholen geciteert zijnde sijn hem voorgestelt de geruchten van sijn

dieverij welcke hij rond uit ontkent ...

 

p. 363

 

Anno 1670 den 30 November is de consistoriale vergadringe van

predicanten, Olderlingen en diaconen mettet gebedt begonnen ende

geeindigt.

 

IV Bartelt Ditmars vrou wort berugtigt wegen dronckenschap, sal daer over in haer huis eerst-

gangen door de predicant in de visitatij angesproken ende gewaerschout worden.

 

V Cornelis Haeickens backer vervalt tot mennisten en heeft ons ronduit verclaert, dat hij onse

kercke ende religij t eenemael verlate.

 

p. 364

 

Anno 1670 den 9 Decembris is de Consistoriale vergadringe van predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet angevangen ende geeindigt.

 

1. Zijn de nieuwe ledematen tot dese gemeente comende ondersocht ende onderwesen inde

leere van des menschl. ellende, verlossinge ende schuldige danckbaerheit, hebben belijdenisse

haren geloofs gedaen en belooft, dat sij voortaen door Godts genade stichtelijck sullen leven, bij de bekende

waerheit volstandiglijck volharden en bij gebrecke van dien sich de kercklijke disciplijn sullen onderwerpen

en hebben sulcks met haer handen ondertekent

 

Jan Allerts

Laurentius Pimperlingh

Peter IJansen

Grijtijen Gerrits

Reintien Jansen

Met attestatien

Jan Hindricks van Embden

Fennetijn Hijlckens van Groningen

Marie Gemminge van Holwijrde

 

Cornelis Haeickens apostaseerende tot de mennisterij sal daer op geciteert worden.

 

p. 365

 

Anno 1670 den 28 December is vergadringe van Predicanten,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen ende geeindigt.

 

1. Onse Broeder Hugo Haeijens Ouderling begeert wegens sijn lichaeml[ijke] swackheit van sijn

Ouderlingschap ontslagen te worden ...

 

p. 366

 

Anno 1671 den 1 Januarij is de vergadringe

van Predicanten, ouderlingen, diaconen mitsgaders der

Gemeinte, om de vacante plaetsen der afgaende Ouderlingen

ende diacon te vervullen, mettet gebet begonnen ende geeindigt.

Aende Noortzijde zijn afgegaen Jan Gerrijts int eerste jaer van sijn Ouderlingschap

ende d E. Jacob Melissus sijn 4 jaeren als ouderling uitgedient hebbende.

 

Aende Suitsijde is afgegaen d E. Jan Waelckens als Ouderling, ende d E Bronger

Brongersma als diacon elck haer 4 jaren hebbende uitgedient.

 

Inde plaetse van Jan Gerrijts sal: gedaght: aen de noortsijde sijn opgestelt d E. Evert

Hindricks ende Luij Sijrts en is uit deselve vercoren d'E. Luij Sijrts om 3 jaeren

te dienen.

 

Inde plaetse van de afgaende Ouderling Jacob Melis sijn opgestelt Jacob Jansen

Cuiper ende Derck Berents en uit dese beide t Ouderlingschap vervallen op Derck

Berents door lottinge, also beide gelijcke veele stemmen hadden.

 

Inde plaetse van d'E. Jan Waelckens als Ouderlingh aen de Zuijtsijde hijr opgestelt d heer Johan

van Gennep ende Geert Alberts en is door meeste stemmen vercoren d'E. Geert Alberts

 

In de plaetse van d E. Hopman B. Brongersma als afgaende diacon sijn opgestelt

Albert Pott ende Albert Tholen en is met meerderheit der stemmen vercoren Albert Pott

 

p. 367

 

Anno 1671 den 15 Februarij.....

 

p. 368

 

Anno 1671 den 8 Martij.....

 

p. 369

 

Anno 1671 den 16 Martij is ordinaris vergadringe van pastoor, Ouderlingen ende

diaconen mettet gebett begonnen en geeindigt.

 

1. Also er geen nieuwe ledematen voor ditmael sich hebben geopenbaert ister op dese tegen-

woordige tijt geen ondersoeck voorgevallen: alles is tot dese Gemeente met een

attestatij gecomen

 

Martien Berents van Tiamsweer

 

p. 370

 

Anno 1671 den 5 April is ordinaris vergadringe

van het Consistorio mettet gebedt begonnen en geeindigt.

 

I. Hester Rikou binnenstaende begeert wat reisgelt om na Leuwarden

na haer man te reisen, te meer also t seer sober met haer gestelt is, sijn haer toe

gelegt 2 silveren ducatons

 

VI Also s anderendaegs nae tlaestgehouden Avontmael tot ergernisse van vele en allen

quaestie maer oock slagen ten huise van Jan Camphuis sijn voorgevallen tusschen veendrich

Egbert Wierts en Wigbolt Bothuis, tusschen Berent Eijses en Arent Sinneg, tusschen

mr Jacob Timmerman en Cornelis Jacobs sijnde alle tsamen ledematen deser gemeinte exempt

een, so sullense per naesten gecitiert worden

 

Anno 1671 den 13 Maij is extraordinaris consistoriale vergadringe van pastor,

Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen en geeindigt.

 

I. Is voorgestelt of met Garmt en Sibrigh jongelieden, dwelcke haer 3 geboden hebben

ontfangen voor enige tijt, ende ter oorsaeck van des predicanten cranckheit een tijtlanck hebben

moeten patienteeren, op aencomstige sondagh naemiddagh souden mogen gecopuleert worden.

Is goetgevonden dat sulx voor ditmael om reden sal mogen geschieden maer dat sulx voortaen en

in consequentie sal mogen getrocken worden

 

p. 371

 

Anno 1671 den 21 Junij is extraordinaris vergadringe van predicant,

Ouderlingen en diaconen mettet gebett begonnen ende geeindigt.

 

1. Vechter ende sijn huisvrou achter d'oude kerck wonende inden Dam ende begeerende

alhijr als nieuwe ledematen tottet h. Avontmael ende dese Gemeinte toegelaten te worden ...

 

3. Veendrich Egbert Wiarts is op sijn citatij binnengestaen, en heeft bekent datter soda-

nige quaestij was geweest tussen hem ende Wigbolt Bothuis, als voor verhaelt is, ende

presenteert oock versoeninge, maer also Wigbolt Bothuis niet tegenwoordig was

is sulx gegeven aen pastor Alberthoma, en de Ouderling D. Laxtein en de E. Enno

Louwers

 

p. 372

 

Anno 1671 den 22 Junij is ordinaris vergadringe van

predicant, Ouderlingen ende diaconen mettet gebett begonnen

ende geeindigt.

 

Zijn de nieuwe Ledematen dese Gemeinte comende ondersocht ende

onderwesen inde leere van des menschl. ellende, verlossinge ende schuldige

danckbaerheit, hebben belijdenisse haers gelooffs gedaen ende belooft, datse

voortaen door Godts genade stichtelijck sullen leven, bij de bekende waerheit

volstandigl. volharden ende bij gebreck van dien sich de kerckelike disciplijn onderwerpen

tgene sij oock met haer handen hebben ondergeteickent

 

Kenna Nantkens

Heijlke IJsebrants

Teubichien Hindricks

Peter Hansens

Met attestatien zijn gecomen

van Solwert Pieter Hof en Anne Roelefs sijn huisvrou

van Delfsijl Willem Jans ende Anne Jansen sijn huisvrou

van Burgwert in Frieslant Jansen Gerbens

 

p. 373

 

Anno 1671 den 5 Julij.....

 

p. 374

 

Anno 1671 den 30 Augusti......

 

p. 375

 

Anno 1671 den 6 Septemb......

 

p. 376

 

Anno 1671 den 7 september is d'ordinaris vergaderinge van

Predicant, Ouderlingen ende diaconen mettet gebet begonnen

ende geeindigt

 

1. Voor dese mael zijn geen nieuwe Ledematen aengecomen

Met attestatien van Burgert in Frieslant

Feitte Jouckes Wieringa

 

2. Mevrou Burmannia ende Juffer Marwe worden alhijr tot den h.

tafel geadmitteert ende hebben aengenomen bij de naeste occasie

kercklijcke attestatie over te leveren

 

p. 377

 

Anno 1671 den 11 Octobris.....

 

p. 378

 

Anno 1671 den 6 Decemb......

 

p. 379

 

Anno 1671 den 7 10bris is geweest consistoriale vergaderinge in Appinga-

dam, alwaar door doodlick diecess van de beijde heeren Praedicanten, de pastoor tot

Solwert, als proximus vicinus, de nieuwe aenkoomende ledemaaten, in praesentie

van de Ouderlingen ende diaconen in Appingadam, ondersocht ende onderwesen

heeft in de 3 stucken onses Christelicken Catechismus, van onse ellende,

verloszinge ende danckbaerheijt, hebben oock gemelte ledemaaten belijdenisse

haers geloofs gedaen, bij de voorseijde leere te willen volherden door Gods

genade ende haer der kerckelicke discipline te onderwerpen beloeft ende

aengenoomen met haere mondelicke confessie ende schriftelicke onderteijckin-

ge. Ende is dese vergaderinge metten gebed begonnen ende geein

digt. Actum als booven

Dit heeft aengenoomen Jan Arendts, visscher in der Solwerder straten Oo-

ster Eijnde

Arendt Hermans

Marija Tijsen Kocks

Ellichien Egberts

Poes[?] Wolters

Eeppe Meijders

Peter Olgers

Met attestatie zijn aengekoomen

De hooch Edele gebooren vrouw Lucia, geboorene Baronnesse van Aijlva

Gemalinne vanden hooch Edelgebooren heer Bocco van Buirmania met attestatie van Holwerdt in Frieszlandt

Risse Jacobs met attestatie van Siddeburen

Hendrick Auts met attestatie van Hoogh Bunde in Oost Frieslandt

Margarita Spies jonge dochter met attestatie van Gröningen

 

p. 380

 

Anno 1671 den 29 Decemb is de vergaderinge

der ouderlingen ende diaconen met het gebedt

aengevangen ende geeindigt

 

Is door expiratie van drie vierdeel jaers van wijlen

Dom. Sibrandus Zal., bij provisie geresolveert, dat

eenige Predicanten ende Candidaten eerstmaell om

te predicken opgestelt ende gehoort sullen worden, om

daer na eenige uit deselve op de nominatie te brengen.

En is ten eersten remarq genomen op volgende personen als

 

D. Picardus pastor tot Nieuw-kerck

D. Wiardi pastor tot Eenum

D. Havercampius, pastor op Delfzijll

D. Heijdanus, pastor tot Noorthorn

D. Cand. Swaan

D. Cand Alberthoma

D. Cand Knowles

 

Eijnde des jaers 1671

 

p. 381

 

het jaer 1672

 

Anno 1672 den 1 Januarij is de vergaderinge neffens d'Eerwaerde

welgeleerde heer pastor Gemminga, d'ouderlingen, ende

Diaconen ende de Gemeente om de vacante plaetsen

van ouderlingen ende diaconen te vervullen met het gebedt

begonnen ende ge-eijndigt.

 

1. Zijn afgegaen aen de Noortzijde ende is versturven de E. Huge

Haeijens gewesene Ouderlingh, aen d' Zuijdt zijde, de E.

Enno Louwes als Ouderlingh aen d'Noortzijde, de E, Derk

Frix als diacon die bedanckt zijn wegen haer getrouwe dienst

 

2. Zijn in Consistorio weder opgestelt tot Ouderlingh aen de

Noortzijde d'E, Pieter Friema Bouwmeester, ende

Derck Frix ende tot diaconen Joannes Molanus

ende Pieter Dercks tot Ouderlingh aen de Zuijdt zijde

d'Eerentfeste ende welgeleerde heer secretarius

Johan van Gennep ende Goejen Luirtz

 

3. Waer op de breede Gemeente neffens het Eerw. Consistorie

dese navolgende keur heeft gedaen

In de plaets van wijlen d'E. Huge Haeijens is de

E. Pieter Friema: van d'E. Enno Louwertz, d'Eerent-

feste secretarius Johan van Gennep gestelt tot ou-

derlingh, in de plaetse van Derck Frix is verkosen Joan-

nes Molanus

 

p. 382

 

Anno 1672 den 14 Martij .....

nieuwe aencomende ledematen

 

Arendt Jelussen niet konnende schrijven is dit ter instantie van hem geteijckent

Geertruijt Jansen huisfrouw van Eeuwtie Jansen

Trin Hinderck

G Averes

Trijne Arendts

Jantien Luitiens weduwe van wijlen Wabbe Rijpkes

Bouwcke Drieuwes

Trijntien Scheltes, weduwe van wijlen Pieter Woest

Lijsebet Claassen

 

p. 383

 

Anno 1672 den 1 Maij.....

 

p. 384

 

Anno 1672 den 3 Julij.....

 

p. 385

 

Anno 1672 den 26 Sept.....

 

p. 386

 

Anno 1672 den 26 Sept is Ordinarij consistoriale vergadringe voort

H Avontmael door het gebedt begonnen en geeindiget.

 

I. Sijn de niewe ledematen deser gemeinte comende ondersoght en onder-

weesen inde leere van des menschen elende, verlossinge en danck-

baerheit hebben belijdenis hares geloofs gedaen, en belooft datse voor-

taen door Godts genade stightelijck te leven, bij de bekende waer-

heit volstandelijck te volharden en bij gebreck van dien sig de Christe-

lijcke discipline te onderwerpen tgene sij oock met haer handen

hebben onderteikent

 

Jan Sijnties Tjaeckjen Cornelis wed.Pieter Aetes

Arent Hansens Hilke Eltjes

Meinert Tiddes Imke Adams

Drewes Hertens Stijntien Tiddens

Cornelis Ouwes

Berentjen Hindrix wed. Jan Crijns

Martjen Ebels wed.Cornelis Janssen

Met attestatien zijn gekoomen

Jantjen Barelts huisvrou van Jan Sijntjes van Groningen

vrouw van der Straten wed. Janssonius van Gieten, pastoorsche t' Anloo

Grietjen Pieters wed. wijlen Asjen Frix van Loppersum

 

p. 387

 

Den 11 Decembr. 1672.....

 

p. 388

 

Den 18 Decembris is wederom Consistoriale vergadringe met het gebedt begonnen

en geeindight.

 

p. 389

 

Art: 2 Sijn de niews ancomende ledematen der Gemeinte onder-

soght en onderright int stuck van haer elende, verlossinge

en danckbaerheit, hebben geloofs belijdenis gedaen en belooft

door Godts genade stightelijck te sullen leven, de Christelijcke

discipline te onderwerpen en bij de bekende waerheit te sullen

volharden en dit met onderteikinge harer handen

 

Albertus Veendael Claes Tjaerks

Roetger Roelffs Gerret Schrues

Deucks Dercks Eltie Aibes

Mettie IJsebrants IJIJdeke Clas

Sijbentij IJans Fennigjen Jansen

Jantien Alberts Eeltje Egberts

Anneke Haijes Jantien Rieukens

Nieske Hindricks Marrighjen Harms

Aeltien Lubberts Geertien Allerts

Stijntien Jochums

Aegtie Lammers

Met attestatie sijn verschenen

Juffer Swaentjen vander Merve van Holwert

Magdalena Messis van Ommerschans

Jan Wichers Lentingh en sijn huisvrouw Susanna Ter Beek van Andloo

Johan Fredericks van Oosterwijtwert

Johannes Crijt van Cantes

Lutgertjen Haijes van Delfzijll

Niesjen Alberts huisvrouw van Reiner Jacobs van Groningen